Người đàn ông 43 tuổi thường xuyên chóng mặt do nhịp tim chậm, rối loạn, được cấy máy tạo nhịp không dây để ngăn ngừa ngất, ngưng tim.

Anh Tín có biểu hiện hồi hộp đánh trống ngực từ một tháng trước. Triệu chứng thường xảy ra lúc nghỉ kèm chóng mặt. Đi khám tại một bệnh viện, anh được gắn máy Holter 24h, chẩn đoán block nhĩ thất độ 2, Mobitz II, kèm theo đoạn ngưng xoang kéo dài, có chỉ định đặt máy tạo nhịp tim. Tuy nhiên anh có cơ địa sẹo lồi, nếu đặt máy tạo nhịp có dây thì phải rạch da tạo túi chứa máy, nguy cơ để lại sẹo xấu cao. Anh mong muốn đặt máy tạo nhịp không dây nên đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM điều trị tiếp.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, cho biết bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nhịp tim chậm, có lúc chỉ còn 35 nhịp/phút, thậm chí ngưng đập trong 4 giây. Điện tâm đồ ECG ghi nhận anh mắc bệnh lý block nhĩ thất.

Đây là bất thường xảy ra khi tín hiệu điện truyền từ tâm nhĩ (buồng trên của tim) đến tâm thất (buồng dưới của tim) bị suy giảm. Thông thường, nút xoang ở tâm nhĩ phải tạo ra tín hiệu điện để kiểm soát nhịp tim. Tín hiệu truyền từ nút xoang đến tâm thất thông qua nút nhĩ thất. Trong block nhĩ thất, hệ thống dẫn truyền xung điện từ tâm nhĩ xuống tâm thất bị gián đoạn ở nút nhĩ thất, khiến tim đập chậm hơn bình thường hoặc rối loạn nhịp tim nghiêm trọng hơn.

Block nhĩ thất được chia thành 3 cấp độ. Block nhĩ thất độ 2 như anh Tín có hai dạng, gồm Mobitz I (thường là tạm thời, ít khi tiến triển thành block nặng hơn) và Mobitz II (ít gặp hơn nhưng có nguy cơ tiến triển thành block nhĩ thất hoàn toàn, còn gọi là block độ 3). Nếu không cấy máy tạo nhịp sớm, tình trạng bệnh sẽ diễn tiến nặng và nguy cơ gây ra các biến chứng nguy hiểm như ngất, suy tim, rối loạn nhịp tim nặng hơn, nhồi máu cơ tim, ngừng tim, đột tử.

Bệnh nhân được bác sĩ can thiệp cấy máy tạo nhịp tim không dây, siêu nhỏ (kích thước tương đương viên thuốc con nhộng), chỉ bằng 1/10 máy tạo nhịp có dây. Máy có thể hoạt động trong cơ thể đến 12 năm.

Máy tạo nhịp là thiết bị điện tử dùng để hỗ trợ điều hòa nhịp tim ở các bệnh nhân có nhịp tim chậm trong bệnh lý tim mạch như blốc nhĩ thất do tổn thương hệ dẫn truyền sau nhồi máu cơ tim, các bệnh tim do thoái hoá hay các bệnh về van tim. Phương pháp này cũng có thể cứu sống người bệnh trong trường hợp cấp cứu ngưng tim.

Có hai loại máy tạo nhịp, có dây và không dây. Máy tạo nhịp có dây có nhược điểm là có nguy cơ bị nhiễm trùng hay dễ để lại sẹo lồi (do phải rạch da để đặt máy dưới da). Một số bệnh nhân có thể trạng gầy, lớp mô dưới da mỏng, phải bóc tách cơ để đặt máy dưới cơ dễ gây tụ máu tại chỗ đặt máy. Khi đâm kim vào tĩnh mạch dưới đòn để đưa điện cực vào tim dễ gây tổn thương mạch máu dẫn tới tràn máu màng phổi. Ngoài ra, những bệnh nhân lớn tuổi, suy giảm trí nhớ thường quên mình đang gắn máy tạo nhịp nên hay sờ, gãi chỗ vết mổ gây nhiễm trùng.

Nhờ ưu điểm không cần mở ngực, kỹ thuật đặt máy tạo nhịp không dây khắc phục được hết các nhược điểm trên. Bệnh nhân tránh được nguy cơ nhiễm trùng, tụ máu, tràn máu màng phổi, chỗ đặt máy không có sẹo rạch da. Đây là thiết bị siêu nhỏ (có kích thước tương đương viên thuốc con nhộng), chỉ bằng 1/10 máy tạo nhịp có dây. Máy có thể hoạt động trong cơ thể đến 12 năm.

Giáo sư Nhân cùng êkíp luồn ống thông qua tĩnh mạch đùi đến tâm thất phải. Dưới hướng dẫn của hệ thống máy X-quang, máy tạo nhịp không dây được đưa trực tiếp vào buồng thất phải bằng ống thông, không cần tới dây dẫn. Quá trình cấy máy diễn ra thuận lợi trong vòng 30 phút, giúp nhịp tim người bệnh duy trì ổn định ngay sau can thiệp. Chỉ một ngày sau, anh Tín hết chóng mặt, sinh hoạt bình thường và xuất viện trong trạng thái khỏe mạnh.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân là bác sĩ Việt Nam đầu tiên được trao chứng chỉ chuyên gia độc lập (Solo Operator) và chuyên gia huấn luyện (Proctor) cấy máy tạo nhịp không dây tại Việt Nam. Giáo sư đánh giá đây là kỹ thuật khó, cần được thực hiện ở bệnh viện có trang bị phòng thông tim hoặc phòng Hybrid hiện đại, đội ngũ chuyên nghiệp. Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là một trong số ít cơ sở y tế triển khai kỹ thuật này, nhờ đó cứu sống nhiều bệnh nhân rối loạn nhịp, ngưng tim trước nguy cơ đột tử.

Các biện pháp phòng ngừa block nhĩ thất chủ yếu là ngăn ngừa yếu tố nguy cơ gây bệnh, bao gồm tập luyện thể dục đều đặn; chế độ ăn uống cân bằng, có lợi cho tim mạch; không hút thuốc lá; giảm lượng rượu, bia; khám sức khỏe tim mạch định kỳ. Đối với những bệnh nhân block nhĩ thất có đeo máy tạo nhịp tim, cần thăm khám đúng hẹn để bác sĩ kiểm tra thiết bị và có sự điều chỉnh phù hợp. Khi xuất hiện các triệu chứng liên quan đến rối loạn nhịp như mệt mỏi quá mức, chóng mặt, ngất xỉu, mất ý thức, hụt hơi, đau ngực… nên đến bệnh viện khám ngay.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi