Chị Hoàn, 31 tuổi, mắc rối loạn sinh tủy, lơ mơ, nói khó, thở gắng sức, da trắng bệch khi nhập viện. Bác sĩ nhận định cơ thể thiếu oxy nghiêm trọng, lập tức vừa hồi sức vừa truyền máu khẩn.
Người nhà đưa chị Hoàn đến khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ) trong tình trạng gần như không thể trả lời câu hỏi. Chị nói thều thào, phản ứng chậm, thở khó, tay chân lạnh, mạch quay rất yếu. Da và niêm mạc trắng bệch.
Gia đình lo chị bị đột quỵ vì trước đó vài giờ người bệnh bắt đầu nói khó, chậm chạp bất thường. Tuy nhiên, bác sĩ Phan Tuấn Trọng, khoa Cấp cứu nhận thấy các dấu hiệu không chỉ khu trú ở thần kinh. Người bệnh có biểu hiện suy giảm tuần hoàn và hô hấp rõ, gợi ý tình trạng vận chuyển oxy đến các cơ quan đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Ê-kíp cấp cứu lập tức chia việc: một nhóm hỗ trợ hô hấp, theo dõi tuần hoàn và lấy mẫu xét nghiệm; nhóm khác xác định nhóm máu, làm xét nghiệm hòa hợp và phối hợp với Trung tâm Xét nghiệm để chuẩn bị nguồn máu phù hợp.
Kết quả xét nghiệm cho thấy hemoglobin của chị Hoàn chỉ còn 2,2 g/dL, thấp hơn rất nhiều so với mức thường gặp ở người trưởng thành. Hemoglobin nằm trong hồng cầu, có nhiệm vụ mang oxy từ phổi đến các cơ quan. Khi chỉ số này giảm quá sâu, dù người bệnh vẫn hít thở, lượng oxy được vận chuyển đến não, tim và các mô vẫn có thể không đáp ứng nhu cầu. Người bệnh có thể lơ mơ, khó thở, tụt huyết áp, rối loạn ý thức, thậm chí ngừng tim.
“Điều cần giải quyết ngay lúc này là đưa oxy trở lại các cơ quan. Với mức hemoglobin 2,2 g/dL, chỉ xử trí triệu chứng là không đủ, người bệnh cần được bổ sung hồng cầu khẩn cấp”, bác sĩ Trọng nói.
Gia đình cho biết chị Hoàn mắc rối loạn sinh tủy (MDS), một bệnh ác tính của tủy xương thuộc nhóm bệnh huyết học ác tính. 2 năm qua, chị thường xuyên phải truyền máu tại một bệnh viện ở địa phương.
Khoảng 2 ngày trước nhập viện, chị mệt nhiều hơn bình thường. Đến sáng ngày vào viện, tình trạng nặng lên nhanh, xuất hiện nói yếu, thở gắng sức và phản ứng chậm.
Ở người mắc MDS, tủy xương tạo ra các tế bào máu không hiệu quả, khiến số lượng hồng cầu, bạch cầu hoặc tiểu cầu có thể giảm. Trong đó, thiếu máu kéo dài khiến một số người bệnh phải truyền hồng cầu định kỳ.
Với chị Hoàn, lượng hemoglobin giảm xuống mức đặc biệt thấp khiến bài toán cấp cứu không chỉ là tìm nguyên nhân gây mệt hay nói khó mà phải khẩn trương khôi phục khả năng vận chuyển oxy của máu.
Trong lúc người bệnh được thở oxy và theo dõi liên tục, ê-kíp Cấp cứu phối hợp Trung tâm Xét nghiệm xác định nhóm máu A và kiểm tra độ tương thích để có thể truyền hồng cầu an toàn.
“Trong cấp cứu, chúng tôi phải xử lý song song. Không thể chờ tìm được đầy đủ nguyên nhân mới bắt đầu hồi sức, cũng không thể chỉ truyền máu mà bỏ qua nguy cơ suy tuần hoàn, suy hô hấp hoặc các biến chứng khác”, bác sĩ Trọng cho biết.
Sau khi có nguồn máu tương thích, chị Hoàn được truyền 3 đơn vị khối hồng cầu, tổng cộng khoảng 1,1 lít. Các chỉ số sinh tồn và tình trạng ý thức được theo dõi sát trong suốt quá trình.
Sau truyền máu, người bệnh tỉnh táo dần, có thể nói chuyện và ăn uống. Da, niêm mạc hồng hơn, tình trạng khó thở giảm rõ. Chị tiếp tục được theo dõi tại khu vực Hồi sức tích cực và chống độc (ICU) trước khi chuyển chuyên khoa Ung bướu điều trị bệnh nền. Sau hai ngày, người bệnh ổn định và được xuất viện.
Theo bác sĩ Trọng, trường hợp của chị Hoàn cho thấy cùng một biểu hiện như nói khó, phản ứng chậm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Ở người bệnh có bệnh lý tủy xương và tiền sử phải truyền máu, bác sĩ cần đồng thời đánh giá khả năng thiếu máu nặng, bên cạnh các nguyên nhân thần kinh cấp tính.
Rối loạn sinh tủy có thể diễn tiến kéo dài và mức độ thiếu máu thay đổi theo từng giai đoạn bệnh. Người bệnh cần được theo dõi huyết học định kỳ, đặc biệt khi đã phụ thuộc truyền máu.
Khi xuất hiện tình trạng mệt tăng bất thường, khó thở, hồi hộp, chóng mặt, ngất, lơ mơ hoặc da niêm mạc trắng bệch, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế để kiểm tra thay vì tự theo dõi tại nhà.
Với các trường hợp cấp cứu do thiếu máu nghiêm trọng, xác định nhanh tình trạng nguy hiểm, tìm nguyên nhân và đồng thời bảo đảm nguồn máu phù hợp là những bước quyết định để khôi phục việc cung cấp oxy cho cơ thể.
*Tên của người bệnh đã được thay đổi
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
