Bé Mai, 11 tuổi, vùng đỉnh đầu có mảng rụng tóc lớn, bác sĩ xác định mắc hội chứng nghiện giật tóc.

Bác sĩ Nguyễn Thị Việt Hà, chuyên khoa Da liễu, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết khác với rụng tóc do bệnh lý da đầu hay nội tiết, trường hợp của bé Mai không rụng tự nhiên mà tổn thương cơ học do hành vi kéo giật. Các mảng tóc thưa không đồng đều, xen kẽ sợi tóc dài ngắn khác nhau, thậm chí có sợi bị đứt cụt. Da đầu không viêm, không bong vảy.

Khi khai thác bệnh sử, bác sĩ ghi nhận trẻ có thói quen liên tục đưa tay lên tóc, xoắn và giật tóc khi xem tivi hoặc làm bài tập. Hành vi này lặp lại nhiều lần trong ngày, tăng lên khi trẻ căng thẳng hoặc tập trung cao độ hoặc xảy ra vô thức.

Qua thăm khám và loại trừ các nguyên nhân thuộc về bệnh lý da liễu, bác sĩ Hà xác định bé mắc hội chứng nghiện giật tóc (Trichotillomania) – một rối loạn hành vi thuộc nhóm rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) ảnh hưởng đến 0,5 – 2% dân số thế giới. Người bệnh có xu hướng giật, xoắn hoặc nhổ tóc lặp đi lặp lại. Hội chứng giật tóc ở trẻ không phải bệnh lý da đầu đơn thuần mà là rối loạn hành vi có yếu tố tâm lý. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng hướng giúp cải thiện toàn diện hành vi và tình trạng tóc, đồng thời hạn chế nguy cơ tái phát về sau.

Bác sĩ Hà cho biết hội chứng này thường bị nhầm với nhiễm nấm da đầu, rụng tóc từng mảng hoặc rối loạn nội tiết. Tuy nhiên, đây là kiểu rụng tóc không theo quy luật bệnh lý, mà tập trung ở những vị trí trẻ dễ đưa tay tới, kèm theo dấu hiệu tóc bị gãy không đồng đều, trong khi da đầu không có biểu hiện viêm.

Theo bác sĩ Hà hội chứng giật tóc ở trẻ em không đơn thuần là thói quen xấu mà liên quan đến yếu tố tâm lý và điều hòa cảm xúc. Trẻ có thể giật tóc trong trạng thái căng thẳng, lo âu, buồn chán hoặc như cách tự trấn an bản thân mà không nhận thức rõ hành vi. Một số trẻ thực hiện hành vi này khi tập trung cao độ như xem tivi, học bài hoặc sử dụng thiết bị điện tử. Theo thời gian, hành vi được lặp lại như một phản xạ, khiến trẻ khó kiểm soát dù đã nhận ra tóc bị rụng.

Với trường hợp của bé Mai, bác sĩ không chỉ tập trung điều trị phần tóc mà quan trọng hơn là kiểm soát hành vi nền tảng. Ths.BS Phạm Văn Dương, chuyên khoa tâm lý – tâm thần, hướng dẫn trẻ nhận diện thời điểm xuất hiện thói quen giật tóc, đặc biệt khi căng thẳng hoặc tập trung lâu.

Đồng thời, liệu pháp hành vi được áp dụng nhằm giúp trẻ thay thế hành vi giật tóc bằng các hoạt động khác như cầm vật nhỏ trong tay, bóp bóng giảm căng thẳng hoặc chuyển hướng chú ý sang hoạt động khác. Trong một số trường hợp không đáp ứng với liệu pháp hành vi, bác sĩ sẽ phải kê đơn thuốc đặc trị (thuốc chống trầm cảm SSRI, thuốc chống trầm cảm ba vòng,…) để điều chỉnh hành vi.

Gia đình được tư vấn theo dõi nhẹ nhàng thay vì trách mắng. Theo bác sĩ, việc la mắng hoặc tạo áp lực có thể khiến trẻ căng thẳng hơn, từ đó tăng hành vi giật tóc. Môi trường sinh hoạt ổn định, giảm áp lực học tập và tăng hoạt động vận động đóng giúp cải thiện tình trạng. Sau 3 tháng điều trị, bệnh nhi mọc lại tóc.

Bác sĩ Hà cho biết khi hành vi được kiểm soát tốt, nang tóc có khả năng phục hồi và tóc có thể mọc lại bình thường theo chu kỳ tự nhiên. Tuy nhiên, nếu không can thiệp sớm, tình trạng rụng tóc lan tỏa, ảnh hưởng đến thẩm mỹ cũng như tâm lý của trẻ về sau này.