Chọn Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm. Xem hướng dẫn.
Khó thở là một trong những triệu chứng đặc trưng của hội chứng suy tim, ảnh hưởng đến khả năng gắng sức và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Đáng lo ngại hơn, khó thở về đêm là dấu hiệu cho thấy sự suy giảm đáng kể chức năng của tim. Vậy bệnh nhân suy tim khó thở về đêm cần làm gì để khắc phục tình trạng này?
Khó thở, hụt hơi là triệu chứng phổ biến ở bệnh nhân suy tim. Mức độ khó thở thường tăng dần theo từng giai đoạn của bệnh. Ban đầu, người bệnh chỉ cảm thấy khó thở nhẹ khi hoạt động gắng sức, leo cầu thang, đi bộ,… tuy nhiên, khi suy tim tiến triển nặng, cảm giác khó thở xuất hiện ngay cả khi thực hiện các việc nhẹ như dọn dẹp, tắm rửa, vệ sinh cá nhân… và sẽ giảm khi nghỉ ngơi. Bệnh nhân suy tim nặng có thể cảm thấy khó thở ngay khi nghỉ ngơi và chỉ cần vận động nhẹ cũng làm triệu chứng gia tăng.
Khó thở kịch phát về đêm là vấn đề đáng lo ngại ở bệnh nhân suy tim. Cơn khó thở thường xuất hiện đột ngột, xảy ra 1-2 giờ sau khi ngủ, khiến người bệnh tỉnh giật mình giấc giữa đêm vì cảm giác thiếu không khí nặng, ngạt thở. Cảm giác này giảm đi khi bệnh nhân ngồi thẳng dậy trong khoảng 10-15 phút. Các triệu chứng đi kèm có thể bao gồm ho, đánh trống ngực, cảm giác lo lắng và mất ngủ.
Nguyên nhân của khó thở kịch phát về đêm liên quan đến tình trạng suy tim sung huyết, khi nằm dịch quá tải dồn từ chân sang phổi nhiều hơn, dẫn đến áp lực trong các mạch máu phổi sẽ tăng lên, gây phù mô kẽ phổi, phù thành phế quản, co thắt phế quản cản trở trao đổi oxy. Bên cạnh đó, sự giảm phản ứng của trung tâm hô hấp ở não, tăng hoạt động hệ phó giao cảm khi ngủ cũng góp phần hình thành cơn khó thở kịch phát về đêm.
Hầu hết tình trạng suy tim xảy ra ở tâm thất trái. Trong khi đó suy tim phải ít gặp hơn và thường là hậu quả do biến chứng của suy tim trái. Trong suy tim trái, cơ tim bị tổn thương, suy giảm chức năng co bóp hoặc giãn ra bình thường, máu không được bơm đi tốt nên dịch ứ lại, sung huyết phổi và gây khó thở.
Ban đầu, phần lớn người bị suy tim trái chỉ cảm thấy khó thở nhẹ khi hoạt động gắng sức. Tuy nhiên khi cơ tim bị tổn thương nhiều hơn, người bệnh có thể cảm thấy khó thở ngay cả khi gắng sức tối thiểu hoặc lúc nghỉ ngơi. Người bị suy tim trái nặng có thể bị khó thở đột ngột khi nằm, thở hổn hển, tiếng thở khò khè và chỉ cảm thấy dễ chịu hơn khi ngồi dậy.
Tình trạng suy tim khó thở về đêm thường xuất hiện hoặc nặng lên khi có các yếu tố thúc đẩy sau:
Người bệnh bỏ điều trị thuốc hoặc không duy trì lối sống lành mạnh sẽ làm tình trạng suy tim mạn tính trở nên nặng hơn, gây ra các cơn suy tim mất bù cấp với các triệu chứng như khó thở đột ngột, phù phổi, suy hô hấp.
Khi cục máu đông hình thành từ mảng xơ vữa bị vỡ, làm tắc nghẽn mạch vành, giảm dòng máu giàu oxy đến tim. Vùng cơ tim không nhận được máu sẽ nhanh chóng bị tổn thương và chết đi (hoại tử), khiến khả năng bơm máu của tim bị suy yếu nghiêm trọng, từ đó máu có thể bị ứ lại ở phổi, gây ra các triệu chứng khó thở.
Huyết áp tăng cao làm tăng gánh nặng cho tim, có thể dẫn đến các cơn khó thở khi nằm.
Bệnh nhân suy tim mắc các bệnh lý phổi và thận đi kèm như COPD, viêm phổi, thuyên tắc phổi, suy thận,… làm tăng áp lực tim và cản trở đường hô hấp. Điều này làm tình trạng khó thở về đêm trở nên nghiêm trọng hơn.
Để chẩn đoán suy tim khó thở về đêm, bác sĩ thường kết hợp các phương pháp sau:
Chẩn đoán lâm sàng
Bác sĩ dựa trên những triệu chứng khó thở về đêm như đột ngột thức dậy vì không thở được, thuyên giảm khi ngồi dậy hoặc kê cao gối. Đồng thời dựa trên các dấu hiệu thực thể như phù chân, phù mắt cá chân, gan to, tĩnh mạch cổ nổi,…
Chẩn đoán cận lâm sàng
Để cải thiện tình trạng khó thở về đêm, bệnh nhân suy tim nên:
Giảm lượng Natri (< 1 muỗng cà phê muối) trong khẩu phần ăn hằng ngày giúp hạn chế tình trạng giữ nước trong cơ thể, giảm áp lực lên tim và giảm sung huyết. Bên cạnh đó, người bệnh cần được bác sĩ tư vấn về lượng nước nhập vào mỗi ngày đối với suy tim vừa đến nặng.
Bệnh nhân suy tim cần tuân thủ phác đồ điều trị, sử dụng các loại thuốc đúng liều lượng, phòng ngừa các biến chứng và ngăn bệnh tiến triển nặng hơn. Không nên tự ý sử dụng thuốc nam, thuốc bắc, lá cây… Chú ý tái khám định kỳ đúng lịch hẹn hoặc ngay khi có các triệu chứng bất thường.
Theo dõi và kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, chỉ số mỡ máu, chức năng gan, thận, bệnh lý phổi.
Nên đảm bảo không gian phòng ngủ thông thoáng, sạch sẽ giúp việc hô hấp và nghỉ ngơi hiệu quả và dễ dàng hơn. Đồng thời người bệnh nên kê cao gối hơn nếu cảm thấy khó thở.
Bên cạnh đó, bệnh nhân suy tim nên điều chỉnh lối sống phù hợp để bảo vệ sức khỏe tim mạch, phòng ngừa tình trạng khó thở về đêm:
Khi nào nên gặp bác sĩ?
Tình trạng suy tim gây khó thở ở bệnh nhân suy tim trở nên nghiêm trọng hơn trong những trường hợp: (1)
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Suy tim khó thở về đêm khiến người bệnh mệt mỏi và suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống. Khi tình trạng khó thở xảy ra dai dẳng về đêm và không có dấu hiệu thuyên giảm, người bệnh cần thăm khám tại cơ sở y tế gần nhất để bác sĩ đánh giá yếu tố thúc đẩy của suy tim, cũng như có phác đồ điều trị phù hợp.
