Sốt cấp tính thường xuất hiện đột ngột và kéo dài trong thời gian ngắn. Phần lớn trường hợp có thể tự cải thiện nếu được theo dõi và chăm sóc đúng cách. Bài viết dưới đây sẽ chỉ ra giúp bạn những cách đúng đó.
Sốt cấp tính là gì?
Sốt cấp tính là tình trạng thân nhiệt tăng nhanh hơn mức bình thường (trên 37.5°C), thường xảy ra khi cơ thể phản ứng với các tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng. Cơn sốt thường kéo dài từ vài ngày đến dưới 2 tuần.
Thân nhiệt tăng nhanh trên 37.5°C, thường do cơ thể phản ứng với virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng, kéo dài dưới 2 tuần.
Đặc điểm và nguyên nhân gây bệnh sốt cấp tính
Dưới đây là một số đặc điểm thường gặp của tình trạng này mà người bệnh có thể nhận biết:
1. Đặc điểm
Sốt cấp tính thường xuất hiện bất ngờ, khiến thân nhiệt tăng nhanh trên 37.5°C (đo tại nách) và kéo dài từ vài ngày đến dưới 2 tuần.
Khi mới bị sốt, người bệnh có thể cảm thấy lạnh run, sau đó chuyển sang nóng bừng và ra nhiều mồ hôi khi nhiệt độ bắt đầu giảm. Ngoài ra, có thể kèm theo đau đầu, đau nhức mình mẩy, chán ăn và cảm thấy người mệt mỏi, uể oải.
Tùy nguyên nhân, người bệnh có thể kèm theo ho, đau họng, đau bụng, tiêu chảy hoặc nổi ban trên da.
Một số trường hợp ban đầu chỉ sốt nhẹ, triệu chứng chưa rõ ràng nên dễ nhầm với cảm cúm thông thường.
2. Nguyên nhân
Virus: Phần lớn sốt cấp tính là do nhiễm virus (như cúm, sốt xuất huyết, COVID-19, sốt phát ban), khi đó cơ thể tăng nhiệt độ để chống lại tác nhân gây bệnh.
Vi khuẩn: Cũng có thể gây sốt, thường gặp trong các bệnh nhiễm trùng như viêm họng, nhiễm trùng đường tiểu hoặc đường tiêu hóa,…
Ký sinh trùng: Một số bệnh do ký sinh trùng (như sốt rét lây qua muỗi đốt) cũng có thể gây sốt cao từng cơn.
Nấm: Ít gặp trường hợp nhiễm nấm gây sốt, nhưng có thể xảy ra ở người sức đề kháng yếu hoặc đang mắc bệnh mạn tính.
Một số nguyên nhân không nhiễm trùng: như bệnh tự miễn, phản ứng viêm hoặc tác dụng phụ của thuốc cũng có thể gây sốt, cần được thăm khám để xác định chính xác.
Một số tác nhân có thể gây bệnh bao gồm virus, vi khuẩn, ký sinh trùng, nấm…
Bệnh sốt cấp tính được chẩn đoán như thế nào?
Để biết chính xác nguyên nhân gây ra tình trạng này, bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết.
Thăm khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ nắm các đặc điểm của triệu chứng sốt (ví dụ như sốt mấy ngày, nhiệt độ đo được là bao nhiêu, có bị lạnh run hay ớn lạnh người, có uống thuốc hạ sốt, có giảm nhiệt độ sau khi uống thuốc, giảm nhiệt độ bao lâu thì sốt lại,…), các triệu chứng kèm theo (như ho, đau họng, đau bụng, nôn/buồn nôn, tiêu chảy,…). Bác sĩ cũng khai thác về các yếu tố liên quan đến khả năng lây nhiễm bệnh như đi du lịch gần đây, tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh hoặc nguồn nước bẩn và cả tiền căn bệnh.
Các phương pháp cận lâm sàng:
Xét nghiệm máu giúp đánh giá tình trạng nhiễm trùng hoặc viêm (tăng bạch cầu, giảm tiểu cầu…).
Xét nghiệm nhanh cho kết quả sớm trong chẩn đoán một số bệnh thường gặp như cúm, COVID-19, sốt xuất huyết, sốt rét hoặc thương hàn.
Xét nghiệm ELISA giúp phát hiện kháng thể hoặc kháng nguyên, hỗ trợ xác định tác nhân gây bệnh.
Xét nghiệm PCR có độ chính xác cao, giúp tìm vật chất di truyền của virus hoặc vi khuẩn trong máu.
Xét nghiệm nước tiểu được thực hiện khi nghi ngờ nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc liên quan đến thận.
Chẩn đoán hình ảnh như X-quang, siêu âm hoặc CT được chỉ định khi cần đánh giá tổn thương ở phổi, gan hoặc các cơ quan khác.
Xét nghiệm máu là một trong những phương pháp chẩn đoán quan trọng giúp phát hiện dấu hiệu nhiễm trùng, đánh giá mức độ viêm và tình trạng sức khỏe tổng thể, từ đó hỗ trợ xác định nguyên nhân sốt và hướng điều trị phù hợp.
Cơn sốt cấp tính ảnh hưởng gì đến sức khỏe?
Sốt cấp tính nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời sẽ gây ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày.
Mất nước: tình trạng phổ biến khi sốt cao kéo dài (do cơ thể tăng tiết mồ hôi và giảm lượng nước đưa vào), khiến người bệnh dễ cảm thấy khô miệng, mệt mỏi, chóng mặt hoặc tiểu ít, nước tiểu sẫm màu.
Rối loạn tiêu hóa: có thể xảy ra (người bệnh sẽ bị nôn/buồn nôn, tiêu chảy, phân lỏng hoặc chán ăn), khiến cơ thể suy kiệt nhanh nếu không được bù nước và dinh dưỡng kịp thời.
Sốt do nguyên nhân nhiễm trùng: nếu không điều trị kịp thời, có thể gây tổn thương đa cơ quan, như gan, thận hoặc phổi gây khó thở và có khi ảnh hưởng tính mạng.
Trường hợp sốt do bệnh sốt xuất huyết hoặc thương hàn: có thể dẫn đến giảm tiểu cầu, xuất huyết nếu không được phát hiện và điều trị sớm.
Xử trí và khắc phục cơn sốt cấp tính như thế nào?
Sốt thường khiến nhiều người lo lắng và vội vàng tìm cách hạ nhiệt ngay, nhưng không phải trường hợp nào cũng cần dùng thuốc. Điều quan trọng là nhận biết khi nào có thể theo dõi tại nhà và khi nào cần can thiệp đúng cách để tránh làm tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn. Cách xử trí cũng sẽ khác nhau tùy theo độ tuổi và thể trạng của người bệnh, đặc biệt là giữa trẻ em và người lớn.
1. Đối với trẻ em
Trẻ bị sốt cần được theo dõi nhiệt độ thường xuyên bằng nhiệt kế (ưu tiên đo ở nách, miệng hoặc hậu môn tùy độ tuổi) để đánh giá mức độ sốt chính xác.
Khi trẻ sốt nhẹ (37.5-38°C), nên cho trẻ nghỉ ngơi, mặc đồ thoáng mát và uống đủ nước (có thể bổ sung sữa hoặc nước trái cây loãng để tránh mất nước).
Khi sốt cao hơn hoặc trẻ khó chịu, quấy khóc, nên hỏi ý kiến bác sĩ để dùng thuốc hạ sốt, tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng thuốc nếu chưa được bác sĩ chỉ định.
Nếu trẻ sốt cao, lừ đừ, nằm li bì, không chơi, ăn uống kém, sốt liên tục trên 3 ngày hoặc cơn sốt không giảm sau khi uống thuốc hạ sốt thì cha mẹ nên đưa trẻ đi khám ngay tại cơ sở y tế.
2. Đối với người lớn
Khi sốt nhẹ dưới 38°C (nhiệt độ đo tại nách), người bệnh nên nghỉ ngơi, uống nhiều nước (nước lọc, nước điện giải) và theo dõi nhiệt độ tại nhà, không cần quá lo lắng.
Có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ như lau người bằng nước ấm (giúp cơ thể tỏa nhiệt tốt hơn) và mặc quần áo thoáng để giảm cảm giác khó chịu.
Nếu sốt cao gây khó chịu, người lớn bị sốt có thể xin ý kiến bác sĩ sử dụng thuốc hạ sốt.
Tránh tự ý dùng nhiều loại thuốc cùng chứa một hoạt chất (đặc biệt là paracetamol) để hạn chế nguy cơ quá liều gây hại cho gan.
Người bệnh nên đi khám nếu sốt cao kéo dài trên 3 ngày, không giảm sau khi dùng thuốc hoặc kèm theo các biểu hiện bất thường như đau đầu, cứng cổ, khó thở hoặc rối loạn ý thức.
Cần làm gì để dự phòng tình trạng sốt cấp tính?
Tình trạng có thể phòng ngừa thông qua các biện pháp:
Tiêm phòng đầy đủ theo khuyến cáo giúp cơ thể tạo miễn dịch với nhiều bệnh truyền nhiễm phổ biến (như cúm, COVID-19, thương hàn…), nhằm giảm nguy cơ xuất hiện các cơn sốt do nhiễm trùng.
Giữ vệ sinh cá nhân tốt bằng cách rửa tay thường xuyên với xà phòng (đặc biệt trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh) giúp hạn chế vi khuẩn và virus xâm nhập vào cơ thể.
Ăn chín, uống sôi và đảm bảo an toàn thực phẩm (tránh dùng thực phẩm sống, không rõ nguồn gốc) để phòng ngừa các bệnh lây qua đường tiêu hóa.
Chủ động phòng tránh côn trùng, đặc biệt là muỗi (bằng cách ngủ màn, mặc quần áo dài tay, dùng sản phẩm xua muỗi) để hạn chế các bệnh lây truyền như sốt xuất huyết hoặc sốt rét.
Hạn chế tiếp xúc gần với người đang bị sốt hoặc có dấu hiệu nhiễm bệnh (giữ khoảng cách, đeo khẩu trang khi cần thiết) nhằm giảm nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng.
Giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng (thường xuyên lau dọn, khử khuẩn các bề mặt hay tiếp xúc) giúp hạn chế sự tồn tại và phát triển của mầm bệnh.
Người bệnh nên ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, ngủ đủ giấc và tập luyện thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày để tăng sức đề kháng, giúp cơ thể chống lại tác nhân gây bệnh hiệu quả.
Sốt cấp tính có thể là biểu hiện của nhiều bệnh lý khác nhau, từ nhẹ đến nặng. Vì vậy, nếu xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao kéo dài, sốt không đáp ứng thuốc hạ sốt, kèm theo đau đầu dữ dội, khó thở, rối loạn ý thức hoặc các triệu chứng bất thường khác, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và chẩn đoán kịp thời.
Khoa Nội Tổng hợp, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh chuyên tiếp nhận, chẩn đoán và điều trị các bệnh lý nội khoa, bao gồm các tình trạng sốt do nhiều nguyên nhân khác nhau. Bệnh viện được đầu tư hệ thống trang thiết bị xét nghiệm hiện đại, hỗ trợ phát hiện nhanh và chính xác tác nhân gây bệnh, bao gồm:
Hệ thống máy Sysmex XN1000, Sysmex cs-1600.
Hệ thống máy Roche Cobas 6000; Hệ thống máy nước tiểu Roche Cobas u701, u601, u411; Máy khí máu Roche Cobas b211; Hệ thống quản lý phòng xét nghiệm Cobas Inifity.
Máy cấy máu, Máy định danh – Kháng sinh đồ tự động Vitek II Compact, Máy nhuộm Gram.
Máy tách chiết, Máy PCR…
Quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn tại đây được thực hiện nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn quốc tế, hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo mang đến sự an toàn cho người bệnh trong suốt quá trình thăm khám và điều trị.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội:
108 Phố Hoàng Như Tiếp, Phường Bồ Đề, TP. Hà Nội
(Đ/c cũ: 108 Hoàng Như Tiếp, P.Bồ Đề, Q.Long Biên, TP. Hà Nội)
Sốt cấp tính là dấu hiệu thường gặp nhưng không nên xem nhẹ, đặc biệt khi tình trạng sốt kéo dài hoặc kèm theo các biểu hiện bất thường. Nếu sốt cao liên tục, không đáp ứng thuốc hạ sốt hoặc đi kèm triệu chứng như đau đầu dữ dội, khó thở, mệt lả, người bệnh nên thăm khám sớm để được chẩn đoán và xử trí kịp thời, tránh nguy cơ biến chứng.
