Chảy máu cam (chảy máu mũi) khi sốt là tình trạng thường gặp ở trẻ, thường là phản ứng tạm thời khi niêm mạc mũi bị kích thích, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nguy hiểm như sốt xuất huyết, rối loạn đông máu… Vậy sốt chảy máu cam ở trẻ phải làm sao?
Dưới đây là một số nguyên nhân thường gặp gây sốt kèm chảy máu cam ở trẻ:
Trẻ sốt cao liên tục, sau đó giảm sốt xuất hiện chảy máu cam, có thể kèm chảy máu nơi khác (như ói ra máu, tiêu ra máu, có chấm xuất huyết tự phát trên da…) có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh sốt xuất huyết Dengue. Virus Dengue gây giảm tiểu cầu – là một dòng máu đảm nhiệm vai trò cầm máu trong cơ thể – bằng cách ức chế sản xuất tiểu cầu mới, phá hủy các tiểu cầu đang lưu hành. Tiểu cầu giảm thấp làm cơ thể dễ chảy máu tự nhiên, và một trong những triệu chứng thường gặp nhất là chảy máu mũi khó cầm. (1)
Việt Nam là vùng dịch tễ của sốt xuất huyết nên bệnh thường có quanh năm, nhưng nhiều hơn vào mùa mưa từ khoảng tháng 7 đến tháng 11. Do đó, nếu trẻ bị sốt kèm theo chảy máu cam, đặc biệt trong mùa dịch, bố mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và đánh giá kịp thời.
Cảm lạnh, cúm hoặc viêm mũi họng cấp tính do vi trùng là nguyên nhân phổ biến gây sốt chảy máu cam ở trẻ nhỏ. Nhiễm trùng đường hô hấp khiến niêm mạc mũi sẽ bị viêm, sưng, tăng tưới máu, các thành phần miễn dịch theo dòng máu đến giúp cơ thể chống lại tác nhân gây bệnh. Những mạch máu nhỏ ở vách mũi lúc này dễ bị vỡ khi trẻ hắt hơi, xì mũi hoặc vô tình dụi tay mạnh vào mũi.
Khi trẻ bị sốt cao, cơ thể sẽ mất nước qua hơi thở và mồ hôi. Tình trạng mất nước này khiến lớp nhầy bảo vệ niêm mạc mũi bị khô đi, làm giảm khả năng giữ ẩm và bảo vệ các mao mạch bên dưới. Khi không còn được bảo vệ tốt, các mao mạch mỏng trong mũi trở nên khô, giòn và dễ vỡ hơn, từ đó dễ dẫn đến chảy máu cam. Tình trạng này có thể trở nên nghiêm trọng hơn nếu trẻ nằm trong môi trường điều hòa nhiệt độ có độ ẩm không khí thấp, vì những yếu tố này càng làm niêm mạc mũi bị khô nhanh hơn.
Vitamin C hỗ trợ hình thành collagen, bảo vệ tế bào chống oxy hoá và giúp tăng cường hệ miễn dịch. Thiếu vitamin C làm suy yếu mạch máu. Hệ quả là các mao mạch dễ bị tổn thương, dễ vỡ và dẫn đến chảy máu, nhất là trong bối cảnh cơ thể đang bị sốt và nhạy cảm hơn bình thường.
Sốt chảy máu cam có thể là dấu hiệu cảnh báo một số bệnh lý về máu như rối loạn đông máu, bệnh lý tiểu cầu như xuất huyết giảm tiểu cầu miễn dịch (ITP)… Do đó, nếu trẻ thường xuyên bị chảy máu cam mà không rõ nguyên nhân hoặc chảy máu kéo dài khó cầm, bố mẹ nên đưa trẻ đi khám để được làm các xét nghiệm cần thiết, nhằm loại trừ những rối loạn đông máu tiềm ẩn.
Khi thấy trẻ sốt chảy máu cam, bố mẹ cần bình tĩnh và nhanh chóng cầm máu cho trẻ đúng cách và hạ sốt an toàn cho trẻ nhằm tránh các biến chứng nguy hiểm:
Để cầm máu cam cho trẻ, bố mẹ nên thực hiện theo các bước sau:
Bên cạnh việc cầm máu, tùy vào mức độ sốt và triệu chứng, bố mẹ cần hạ sốt phù hợp cho trẻ. Nếu trẻ sốt từ 38,5 độ trở lên và/hoặc có triệu chứng quấy khóc, khó chịu nhiều, bố mẹ nên cho trẻ hạ sốt bằng Paracetamol với liều 10–15mg/kg cân nặng mỗi lần, cách nhau 4–6 giờ và không quá 5 lần trong ngày. Có thể kết hợp lau mát cho trẻ bằng nước ấm nếu trẻ sốt quá cao ở các vùng như nách, bẹn, cổ và trán để giúp cơ thể tản nhiệt, khuyến khích trẻ uống nhiều nước, nghỉ ngơi phòng mát.
Dưới đây là 3 sai lầm thường gặp khi sơ cứu trẻ bị chảy máu cam bố mẹ nên biết:
Ngửa đầu trẻ ra sau: Việc để trẻ ở tư thế nằm ngửa, hoặc ngồi ngửa đầu ra sau sẽ khiến máu chảy ngược xuống họng, dễ gây buồn nôn, sặc, và khó đánh giá lượng máu đã chảy.
Nhét bông hoặc giấy sâu vào mũi: nếu nhét bông / giấy không đảm bảo tính vô khuẩn có thể làm nhiễm trùng điểm chảy máu, làm nặng hơn tình trạng niêm mạc mũi. Ngoài ra bông / giấy khi nhét không đúng kỹ thuật sẽ khó để lấy ra sau khi hình thành cục máu đông.
Mất bình tĩnh: Bố mẹ hoảng loạn sẽ khiến trẻ sợ hãi, khóc nhiều hơn, gây khó khăn khi cầm máu.
Trẻ sốt chảy máu cam cần được đưa đến bệnh viện khi có các triệu chứng bất thường dưới đây:
Không cầm máu được, chảy máu cam kéo dài trên 20 phút dù đã được sơ cứu đúng cách.
Trẻ chảy máu tái lại nhiều lần trong đợt bệnh
Sốt cao liên tục, không đáp ứng với thuốc hạ sốt.
Trẻ kèm chảy máu ở cơ quan khác (ói ra máu, tiêu phân đen, ho khạc ra máu, chấm xuất huyết trên da…)
Trẻ lừ đừ, bỏ ăn, bỏ chơi
Tùy vào từng tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện một số xét nghiệm để xác định nguyên nhân gây bệnh như:
Xét nghiệm công thức máu, chức năng đông máu
Test nhanh Dengue Ns1Ag
Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định nội soi tai mũi họng nhằm tìm kiếm nguyên nhân gây chảy máu tái phát, xác định chính xác vị trí chảy máu và đánh giá tình trạng niêm mạc mũi họng.
Giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái và giảm nguy cơ bội nhiễm. Do đó, bố mẹ nên vệ sinh cho trẻ bằng cách tắm người bằng nước ấm, thời gian tắm nhanh, trong phòng kín gió, sau đó lau khô và giữ ấm phù hợp.
Lưu ý, không cho trẻ tắm nước nóng trong 24 giờ sau khi bị chảy máu cam bởi nhiệt độ ấm có thể làm giãn mạch máu, dẫn đến chảy máu tái phát. Đồng thời, tránh cho trẻ tắm hoặc ngâm người trong nước lạnh vì chênh lệch nhiệt độ cao sẽ làm trẻ khó chịu, nước lạnh còn làm co các mạch máu ngoại vi có thể khiến trẻ sốt cao hơn.
Không phải loại thuốc có tác dụng co mạch máu nào cũng có tác dụng cầm máu. Vì vậy, bố mẹ tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng khi chưa có chỉ định của bác sĩ nhằm tránh tác dụng phụ và tương tác với các thuốc khác bé đang sử dụng.
Để đặt lịch thăm khám và tư vấn cùng các bác sĩ tại Hệ thống BVĐK Tâm Anh, quý khách hàng có thể đặt lịch trực tuyến qua thông tin sau đây:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Sốt chảy máu cam ở trẻ không phải lúc nào cũng nguy hiểm, tuy nhiên cần nhanh chóng cầm máu và hạ sốt đúng cách, xác định nguyên nhân gây chảy máu. Trẻ sốt kèm chảy máu cam không rõ nguyên nhân hoặc có các dấu hiệu bất thường như lừ đừ, chảy máu nơi khác… cần được đưa đến bệnh viện để bác sĩ khám và tư vấn phù hợp.
