Hạt dưới da trong viêm khớp dạng thấp là các nốt sần xuất hiện dưới da ở những người mắc bệnh viêm khớp dạng thấp. Hiện tượng này khiến người bệnh lo lắng không biết liệu các nốt thấp khớp có nguy hiểm không, nên điều trị như thế nào để đảm bảo an toàn, hiệu quả?
Hạt dưới da trong viêm khớp dạng thấp (nốt thấp khớp, hạt thấp khớp, hạt dạng thấp, hạt viêm khớp dạng thấp) là tổn thương dạng viêm ở da hoặc dưới da liên quan đến bệnh viêm khớp dạng thấp. Hạt thấp khớp thường được tạo thành từ các tế bào kết tụ từ tế bào da chết, tế bào fibrin và các tế bào viêm từ hệ thống miễn dịch.
Theo các chuyên gia, hạt thấp khớp dưới da có thể ảnh hưởng đến khoảng 25% số người bị viêm khớp dạng thấp và là một trong những biểu hiện ngoài khớp phổ biến của bệnh lý này. (1)
Mặc dù hầu hết trường hợp, hạt dưới da thường không ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Tuy nhiên, ở một số người bệnh, các hạt này có thể gây đau nhức, sưng đỏ, ảnh hưởng đến chức năng vận động và tính thẩm mỹ.
Hạt dưới da trong viêm khớp dạng thấp khiến người bệnh gặp khó khăn trong sinh hoạt thường ngày
Các hạt viêm khớp dạng thấp có thể xuất hiện ở bất kỳ đâu bộ phận nào trên cơ thể, đặc biệt là các khớp dưới đây: (2) (3)
Ngoài ra, trong một số trường hợp, các nốt thấp có thể xuất hiện ở một số bộ phận khác, bao gồm:
Nốt thấp khớp có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào, dưới đây là một số hình minh họa nốt dưới da do viêm khớp dạng thấp:
Để phân biệt hạt dưới da trong viêm khớp dạng thấp với các tình trạng sức khỏe khác, người bệnh cần nắm các dấu hiệu nhận biết dưới đây:
Các hạt thấp khớp thường có kích thước nhỏ, chỉ từ 2 – 5 mm.
Thông thường, hạt thấp khớp có hình tròn, viền hạt có thể không tròn đều.
Khi chạm vào các nốt sần, thường có cảm giác cứng và có thể chuyển động qua lại dưới da khi ấn mạnh vào nốt sần. Trường hợp nốt sần liên kết với các mô, gân dưới da thì khi ấn vào, chúng thường sẽ không di chuyển.
Các nốt do thấp khớp thường không gây đau nhưng người bệnh có thể cảm thấy hơi đau khu vực xung quanh nốt sần. Cảm giác đau tăng lên khi nốt sần thấp khớp xuất hiện gần khớp đang chịu ảnh hưởng bởi bệnh lý viêm khớp dạng thấp.
Với các nốt xuất hiện ở phổi, mắt hay dây thanh quản, người bệnh thường không có cảm giác sự tồn tại của chúng và thường chỉ phát hiện khi khám sức khỏe.
Hiện vẫn chưa xác định được chính xác nguyên nhân hình thành nốt thấp dưới da. Các bác sĩ cho rằng việc thường xuyên sử dụng khớp bị ảnh hưởng bởi viêm khớp dạng thấp, có thể gây kích ứng các mô, từ đó hình thành các nốt dạng thấp trong viêm khớp. Ngoài ra, các nốt dạng thấp còn có thể liên quan đến yếu tố dạng thấp hoặc kháng thể peptide citrullinated.
Dưới đây là một số yếu tố có thể tăng nguy cơ hình thành hạt thấp dưới da:
Mức độ nghiêm trọng của viêm khớp dạng thấp: Người mắc viêm khớp dạng thấp càng nghiêm trọng thì nguy cơ xuất hiện các hạt thấp khớp càng cao.
Hút thuốc: Người thường xuyên hút thuốc lá khả năng hình thành nốt sần do thấp khớp sẽ cao hơn bình thường.
Thuốc: Một số loại thuốc như thuốc methotrexate, thuốc chống hoại tử khối u, leflunomide, azathioprine… có thể kích thích sự phát triển của các nốt sần dưới da, thường là ở tay.
Chấn thương: Chấn thương lặp đi lặp lại ở một vị trí có thể dẫn đến sự hình thành các u dạng thấp. Ngoài ra, việc người bệnh nằm liệt giường trong thời gian dài cũng tạo điều kiện cho sự hình thành và phát triển hạt dạng thấp vùng gót chân, gân achilles, sau đầu, hông, xương cùng…
Di truyền: Một số gen nhất định có thể khiến một người dễ mắc bệnh thấp khớp cũng như hình thành hạt dưới da hơn bình thường.
Biến chứng viêm khớp dạng thấp khác: Trường hợp xuất hiện biến chứng như bệnh phổi, viêm mạch thường sẽ đi kèm với các nốt thấp khớp dưới da.
Phần lớn các trường hợp, nốt sần thấp khớp hình thành dưới da thường không ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, các nốt dưới da do thấp khớp có thể bị viêm loét, nhiễm trùng, hoại tử, dẫn đến vỡ nốt sần, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh.
Ngoài ra, các nốt thấp khớp còn ảnh hưởng đến tính thẩm mỹ, khiến người bệnh thiếu tự tin, lâu dần ảnh hưởng đến tâm lý.
Để đảm bảo an toàn, người bị viêm khớp dạng thấp cần chủ động gặp bác sĩ khi:
Nghi ngờ nốt sần xuất hiện ở vị trí nhạy cảm
Đau nhức quanh nốt sần
Sưng, nóng đỏ vùng da quanh nốt sần
Giảm chức năng vận động
Trước khi xác định phương pháp điều trị phù hợp, người bệnh cần được chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh lý thông qua một số phương pháp phổ biến như:
Khám lâm sàng: Trước tiên, bác sĩ cần khai thác thông tin bệnh sử, quan sát, sờ nắn vùng da xuất hiện nốt dạng thấp nhằm đánh giá sơ bộ vị trí, kích thước, số lượng, mức độ nghiêm trọng của bệnh lý.
Xét nghiệm máu: Kiểm tra tốc độ lắng hồng cầu, tìm kiếm yếu tố dạng thấp và kháng thể anti cyclic peptide citrullinated.
Xét nghiệm hình ảnh: Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như chụp X-quang, chụp CT, chụp MRI giúp bác sĩ đánh giá vị trí, kích thước, hình dạng… của hạt thấp khớp.
Sau khi có kết quả chẩn đoán chính xác về tình trạng các nốt thấp khớp, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp, có thể bao gồm:
Thuốc này có thể giúp giảm kích thước của nốt thấp khớp trong một số trường hợp nhất định.
Nếu xuất hiện hạt thấp khớp kèm cảm giác đau nhức kéo dài, bác sĩ có thể kê đơn thuốc giảm đau nhằm kiểm soát triệu chứng.
Steroid giúp kiểm soát tốt triệu chứng viêm khớp dạng thấp và làm dịu tình trạng hoạt động quá mức của hệ miễn dịch.
Trong một số trường hợp hiếm gặp, khi nốt sần phát triển ở các vị trí nhạy cảm hoặc có kích thước quá lớn, ảnh hưởng đến phạm vi chuyển động, viêm loét, nhiễm trùng… mà không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nhằm loại bỏ các nốt sần một cách nhanh chóng để đảm bảo sức khỏe cho người bệnh.
Sau điều trị, người bệnh có thể tham gia vật lý trị liệu theo kế hoạch của bác sĩ chuyên khoa nhằm tăng cường sức khỏe cơ xương khớp, từ đó hỗ trợ kiểm soát tốt bệnh viêm khớp dạng thấp cũng như giảm nguy cơ hình thành các nốt thấp khớp dưới da.
Hiện không có cách nào có thể ngăn ngừa hoàn toàn sự hình thành nốt thấp khớp. Tuy nhiên, việc kiểm soát tốt bệnh lý dạng thấp thông qua các yếu tố dưới đây có thể giúp giảm nguy cơ:
Ngưng hút thuốc lá.
Tuân thủ kế hoạch điều trị viêm khớp dạng thấp.
Chủ động theo dõi tình trạng sức khỏe, thông báo với bác sĩ nếu xuất hiện triệu chứng bất thường.
Tích cực vận động, tập thể dục thể thao, có thể tham vấn bác sĩ các bài tập phù hợp với từng giai đoạn điều trị.
Có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý viêm khớp dạng thấp đang tiến triển nặng, ảnh hưởng đến sức khỏe xương khớp và các cơ quan khác như tim mạch, phổi… Vì vậy, người bệnh không nên chủ quan khi xuất hiện các nốt u nhú do thấp khớp này.
Trong một số trường hợp, các nốt sần thấp khớp có thể tự biến mất sau một thời gian. Tuy nhiên, chúng cũng có thể phát triển theo hướng tiêu cực, bắt buộc phải can thiệp y tế để loại bỏ, đặc biệt là ở các vị trí nhạy cảm.
Câu trả lời là có, các nốt dưới da do thấp khớp có thể tái phát sau điều trị. Người bệnh nên tuân thủ kế hoạch trị liệu; điều chỉnh lối sống, chế độ vận động, ăn uống phù hợp nhằm giảm thiểu nguy cơ tái hình thành nốt sần do thấp khớp.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Như vậy, bài viết đã cung cấp các thông tin hạt dưới da trong viêm khớp dạng thấp là gì, có nguy hiểm không, điều trị như thế nào cùng những vấn đề liên quan. Tốt nhất, người bệnh nên thăm khám sức khỏe xương khớp định kỳ để được chẩn đoán và xử lý sớm các tình trạng liên quan đến viêm khớp dạng thấp, bao gồm các nốt thấp khớp dưới da.
