HbA1c là một trong những chỉ số quan trọng nhất trong quản lý bệnh đái tháo đường, được sử dụng rộng rãi để chẩn đoán bệnh và đánh giá hiệu quả kiểm soát đường huyết trong thời gian dài. Vậy chỉ số HbA1c là gì, được đo như thế nào và có ý nghĩa ra sao?
HbA1c (hemoglobin A1c hay hemoglobin glycat hóa) là chỉ số phản ánh tỷ lệ hemoglobin trong hồng cầu đã gắn với glucose (đường) trong máu. Xét nghiệm HbA1c cho biết mức đường huyết trung bình trong khoảng 2 – 3 tháng gần đây, tương ứng với vòng đời của hồng cầu.
Khi nồng độ đường trong máu càng cao, lượng glucose gắn vào hemoglobin càng nhiều, khiến HbA1c tăng lên. Vì vậy, chỉ số HbA1c được sử dụng để đánh giá khả năng kiểm soát đường huyết lâu dài, thay vì chỉ phản ánh đường huyết tại 1 thời điểm như các xét nghiệm đường huyết thông thường.
Theo tiêu chuẩn của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (American Diabetes Association – ADA), xét nghiệm HbA1c hiện được sử dụng để:
Theo khuyến cáo của ADA, các ngưỡng chỉ số HbA1c được phân loại như sau: (1)
Người có chỉ số HbA1c dưới 5,7% được xem là có khả năng kiểm soát đường huyết bình thường. Ở nhóm này, lượng glucose trong máu được duy trì ổn định, nguy cơ đái tháo đường thấp và chưa có dấu hiệu rối loạn chuyển hóa đường huyết đáng kể.
Người có chỉ số HbA1c trong khoảng từ 5,7% – dưới 6,5% được xếp vào nhóm tiền đái tháo đường. Đây là giai đoạn đường huyết đã cao hơn bình thường nhưng chưa đạt ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường. Nếu không có biện pháp can thiệp về chế độ ăn uống, cân nặng và lối sống, họ có nguy cơ cao tiến triển thành đái tháo đường type 2 trong tương lai.
Chỉ số HbA1c từ 6,5% trở lên là một trong những tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường. Kết quả này cho thấy đường huyết đã tăng kéo dài trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Bác sĩ có thể chỉ định thực hiện thêm các xét nghiệm khác như đường huyết lúc đói hoặc nghiệm pháp dung nạp glucose để xác nhận chẩn đoán khi cần thiết.
Xét nghiệm HbA1c được khuyến cáo cho nhiều nhóm người nhằm phát hiện sớm đái tháo đường, đánh giá nguy cơ mắc bệnh và theo dõi hiệu quả điều trị, như:
Kết quả chỉ số HbA1c không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác khả năng kiểm soát đường huyết. Một số bệnh lý, tình trạng sinh lý và yếu tố kỹ thuật có thể làm chỉ số này tăng hoặc giảm bất thường, dẫn đến sai lệch trong quá trình chẩn đoán và điều trị, như:
Với người bệnh đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường, kiểm soát chỉ số HbA1c ở mức dưới 7% là một trong những mục tiêu quan trọng giúp giảm nguy cơ biến chứng trên tim mạch, thận, mắt và thần kinh. Một số biện pháp giúp ổn định chỉ số này là:
Khách hàng có nhu cầu kiểm tra, theo dõi chỉ số HbA1c có thể đến tại các cơ sở y tế để thực hiện xét nghiệm. Khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM có đội ngũ chuyên gia đầu ngành và bác sĩ giàu kinh nghiệm, chuyên khám, điều trị các bệnh liên quan đến rối loạn nội tiết tố và đái tháo đường. Khoa được trang bị hệ thống máy móc hiện đại, phối hợp đa chuyên khoa, đặc biệt là Trung tâm Xét nghiệm, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM với trang thiết bị tiên tiến, thực hiện các xét nghiệm sàng lọc và chuyên sâu, cho ra kết quả chính xác, hỗ trợ bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả, kịp thời cho khách hàng.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Chỉ số HbA1c được xem là “thước đo” quan trọng phản ánh mức độ kiểm soát đường huyết trong thời gian dài. Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh khuyên nên duy trì chỉ số này ở mức cho phép không chỉ giúp người bệnh đái tháo đường và tiền đái tháo đường ổn định bệnh lâu dài mà còn góp phần giảm nguy cơ biến chứng.
