
Khô miệng là tình trạng khá phổ biến ở người bệnh tiểu đường và có thể ảnh hưởng đến ăn uống, giao tiếp cũng như sức khỏe răng miệng. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết khô miệng và tiểu đường có liên quan thế nào, các hệ quả của tình trạng này với sức khỏe răng miệng và cách cải thiện. Dưới đây là các thông tin giúp bạn đọc giải đáp các thắc mắc trên.

Có. Khô miệng là triệu chứng thường gặp ở người bệnh tiểu đường, đặc biệt khi đường huyết chưa được kiểm soát tốt. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp khô miệng đều do tiểu đường, vì tình trạng này cũng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác như thiếu nước, sử dụng một số loại thuốc, stress hoặc các bệnh ở tuyến nước bọt.
Ở người bệnh tiểu đường, khô miệng thường đi kèm với các triệu chứng khác như khát nước nhiều, đi tiểu nhiều, mệt mỏi hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Nếu khô miệng kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc đi kèm các dấu hiệu nghi ngờ trên, người bệnh nên kiểm tra đường huyết để xác định nguyên nhân chính xác và có hướng xử trí phù hợp.

Khô miệng và tiểu đường thường liên quan đến nhiều cơ chế khác nhau, gồm rối loạn chuyển hóa đường, thay đổi chức năng tuyến nước bọt, biến chứng thần kinh và tác dụng phụ của thuốc điều trị.
Khi đường huyết tăng vượt ngưỡng tái hấp thu của thận, glucose xuất hiện trong nước tiểu và gây lợi niệu thẩm thấu, dẫn đến tiểu nhiều, mất nước và cảm giác khát, khô miệng. Sự thiếu hụt dịch trong cơ thể làm giảm lượng nước cung cấp cho tuyến nước bọt, gây cảm giác khô miệng. Ngoài ra, tăng glucose máu còn làm thay đổi áp lực thẩm thấu trong dịch cơ thể, góp phần làm giảm tiết nước bọt.
Ở người bệnh tiểu đường không kiểm soát tốt đường huyết, không chỉ lượng nước bọt giảm mà thành phần nước bọt cũng có thể thay đổi, như tăng glucose trong nước bọt và thay đổi độ nhớt. Điều này làm giảm khả năng bôi trơn của nước bọt, khiến người bệnh cảm thấy khô, dính miệng và khó chịu khi ăn uống hoặc nói chuyện. (1)
Người bệnh tiểu đường lâu năm có thể tổn thương hệ thần kinh tự chủ, gồm các dây thần kinh chi phối hoạt động của tuyến nước bọt. Khi chức năng thần kinh này bị ảnh hưởng, khả năng kích thích tiết nước bọt giảm, dẫn đến khô miệng mạn tính và giảm cảm giác ẩm trong khoang miệng.
Một số thuốc điều trị tiểu đường hoặc các bệnh đi kèm có thể gây tác dụng phụ khô miệng, đặc biệt là khi làm thay đổi cân bằng dịch hoặc ảnh hưởng đến hệ thần kinh thực vật. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ khô miệng do thuốc với khô miệng do tăng đường huyết vì hướng xử trí sẽ khác nhau. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Khi lượng nước bọt giảm, khả năng làm sạch tự nhiên của khoang miệng suy yếu, tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm phát triển mạnh hơn, tăng nguy cơ mắc các bệnh răng miệng như: (2)
Nước bọt có vai trò quan trọng trong việc trung hòa axit và rửa trôi mảng bám thức ăn. Khi bị khô miệng, lượng nước bọt giảm khiến axit trong khoang miệng dễ tích tụ, làm men răng bị phá hủy nhanh hơn. Ở người bệnh tiểu đường, đặc biệt khi không kiểm soát đường huyết tốt, nước bọt có thể chứa nhiều glucose hơn. Lượng glucose này nuôi dưỡng các vi khuẩn có hại, kết hợp với thức ăn tạo thành mảng bám và gây sâu răng.
Khô miệng làm giảm khả năng tự làm sạch của nướu, tạo điều kiện cho mảng bám vi khuẩn tích tụ dọc theo đường viền nướu. Điều này dẫn đến viêm nướu với biểu hiện đỏ, sưng và dễ chảy máu. Nếu không được kiểm soát, tình trạng viêm có thể tiến triển thành bệnh nha chu, gây phá hủy mô nâng đỡ răng và thậm chí dẫn đến lung lay hoặc mất răng. Ở người bệnh tiểu đường, nguy cơ này càng cao do tình trạng viêm mạn tính và giảm khả năng lành thương.
Ở người bệnh tiểu đường, đặc biệt khi đường huyết kiểm soát kém, có thể làm tăng nguy cơ nhiễm nấm Candida miệng. Tình trạng giảm tiết nước bọt cũng làm suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên của niêm mạc miệng. Bình thường, hệ vi sinh trong miệng được cân bằng nhờ nước bọt, nhưng khi thiếu nước bọt, nấm dễ dàng sinh sôi. Người bệnh có thể xuất hiện các mảng trắng ở lưỡi, niêm mạc miệng, kèm cảm giác rát hoặc đau khi ăn uống.
Khi lượng nước bọt giảm, vi khuẩn phân hủy thức ăn tồn đọng trong miệng sẽ tạo ra các hợp chất lưu huỳnh dễ bay hơi, gây hôi miệng. Đồng thời, khô niêm mạc miệng cũng ảnh hưởng đến chức năng của các nụ vị giác, khiến người bệnh cảm nhận vị giác kém hơn, ăn uống không ngon miệng và dễ thay đổi khẩu vị.

Khô miệng ở người bệnh tiểu đường không chỉ là cảm giác thiếu nước trong khoang miệng mà thường đi kèm nhiều biểu hiện đặc trưng như:
Bên cạnh điều trị và kiểm soát đường huyết, người bệnh tiểu đường có thể áp dụng một số biện pháp tại nhà để cải thiện triệu chứng và bảo vệ sức khỏe khoang miệng như:

Nếu khô miệng kéo dài, kèm theo sâu răng nhanh, hôi miệng nặng hoặc đau rát miệng, người bệnh nên đến cơ sở y tế uy tín để được kiểm tra và điều trị phù hợp.
Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM quy tụ đội ngũ chuyên gia đầu ngành, bác sĩ giàu kinh nghiệm thuộc nhiều chuyên khoa, phối hợp trong quá trình kiểm tra và chăm sóc sức khỏe; cùng hệ thống trang thiết bị xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh hiện đại và quy trình thăm khám chuyên nghiệp, góp phần hỗ trợ bác sĩ đánh giá tình trạng bệnh, phát hiện sớm các bất thường và xây dựng hướng chăm sóc phù hợp cho từng khách hàng.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Khô miệng và tiểu đường có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, đây cũng là dấu hiệu phản ánh đường huyết chưa được kiểm soát tốt. Người bệnh cần tuân thủ điều trị, kiểm soát đường huyết tốt và chăm sóc răng miệng đúng cách để cải thiện triệu chứng, bảo vệ sức khỏe toàn diện và nâng cao chất lượng cuộc sống.