Chỉ số đường huyết là một trong những thông số quan trọng giúp đánh giá tình trạng chuyển hóa glucose của cơ thể. Trong đó, chỉ số đường huyết lúc đói thường được dùng để sàng lọc và phát hiện sớm các rối loạn chuyển hóa như tiền tiểu đường và tiểu đường. Dưới đây là các thông tin về chỉ số này, khi nào cần xét nghiệm, ý nghĩa của các mức đường huyết đói.
Xét nghiệm chỉ số đường huyết lúc đói (Fasting Plasma Glucose – FPG) là phương pháp đo nồng độ glucose trong máu sau khi người bệnh nhịn ăn ít nhất 8 giờ, thường được thực hiện vào buổi sáng (8 giờ sáng) để đảm bảo độ chính xác. Xét nghiệm này được sử dụng để sàng lọc, chẩn đoán và theo dõi các rối loạn đường huyết, đặc biệt là tiểu đường và tiền tiểu đường. Ngoài ra, kết quả xét nghiệm còn giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị và theo dõi các nguy cơ biến chứng ở người bệnh tăng đường huyết kéo dài.
Xét nghiệm chỉ số đường huyết lúc đói thường được chỉ định cho một số nhóm người:
Bác sĩ có thể chỉ định đo đường huyết lúc đói trong các tình huống lâm sàng nhằm đánh giá tình trạng chuyển hóa glucose và phát hiện sớm các rối loạn đường huyết, gồm:
Ngoài ra, người khỏe mạnh khi kiểm tra sức khỏe định kỳ, bác sĩ cũng khuyến khích nên thực hiện xét nghiệm này để sàng lọc sớm tình trạng tiền tiểu đường.
Để kết quả xét nghiệm chỉ số đường huyết lúc đói phản ánh đúng tình trạng chuyển hóa glucose của cơ thể, người bệnh cần tuân thủ các lưu ý trước khi xét nghiệm, gồm:
Quy trình đo đường huyết lúc đói thường được thực hiện nhanh chóng và đơn giản, gồm các bước cơ bản:
>> Xem thêm: Đo đường huyết tại nhà như thế nào?
Chỉ số đường huyết lúc đói có ý nghĩa sàng lọc, chẩn đoán các rối loạn chuyển hóa đường. Dựa vào kết quả xét nghiệm, bác sĩ có thể đánh giá tình trạng đường huyết của người bệnh như sau:
Ở người khỏe mạnh, đường huyết lúc đói thường dao động dưới 100mg/dL (dưới 5,6mmol/L). Trong thực tế, chỉ số có thể chênh lệch nhẹ giữa các lần xét nghiệm do chế độ ăn, mức độ vận động hoặc tình trạng sức khỏe tại thời điểm đo. Nếu kết quả nằm trong khoảng này và người bệnh không có triệu chứng bất thường, đường huyết vẫn được xem là trong ngưỡng an toàn và ổn định.
Khi chỉ số đường huyết lúc đói nằm trong khoảng 100mg/dL – 125mg/dL (tương đương 5,6mmol/L – 6,9 mmol/L), người bệnh có thể được xác định đang ở giai đoạn tiền tiểu đường. Đây là giai đoạn chuyển tiếp, có thể tiến triển thành tiểu đường nếu người bệnh không kiểm soát tốt lối sống và chế độ ăn uống.
Nếu kết quả đường huyết lúc đói từ 126mg/dL (tương đương 7,0mmol/L) trở lên trong ít nhất 2 lần xét nghiệm khác nhau trong 1 tuần, bác sĩ có thể chẩn đoán bệnh tiểu đường. Ngoài ra, chẩn đoán còn được củng cố khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng điển hình như khát nước nhiều, tiểu nhiều lần, mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc nhìn mờ. Trong trường hợp này, người bệnh cần được đánh giá và điều trị sớm để hạn chế nguy cơ biến chứng lâu dài.
Ngược lại, nếu chỉ số đường huyết lúc đói dưới 70mg/dL (khoảng dưới 3,9mmol/L), người bệnh được xem là bị hạ đường huyết. Tình trạng này có thể gây các triệu chứng như run tay, vã mồ hôi, hồi hộp, đói cồn cào, chóng mặt, hoa mắt hoặc lú lẫn. Trong trường hợp nặng, người bệnh có thể ngất xỉu hoặc co giật, cần được xử trí kịp thời để tránh ảnh hưởng đến não và các cơ quan quan trọng khác.
Nếu kết quả xét nghiệm đường huyết lúc đói bất thường, người bệnh không nên quá lo lắng. Một số trường hợp đường huyết có thể tăng/giảm tạm thời do chế độ dinh dưỡng, stress, bệnh cấp tính hoặc đang dùng thuốc.
Một nghiên cứu đã phân tích 320.572 kết quả xét nghiệm chỉ số đường huyết lúc đói của người khỏe mạnh và những người bệnh mắc 64 loại bệnh khác nhau trong 5 năm. Kết quả cho thấy người bệnh viêm tụy, bệnh thận do tiểu đường, ung thư tuyến tụy… (57/64 bệnh) có mức đường huyết lúc đói tăng đáng kể, trong khi đó người bệnh tiền sản giật, u nguyên bào thận (u Wilms), lupus ban đỏ…(6/64 bệnh) có chỉ số này giảm đáng kể so với nhóm đối chứng. Điều này cho thấy chỉ số đường huyết đói tăng/giảm có thể liên quan đến nhiều bệnh khác, không chỉ tiền tiểu đường và tiểu đường. (1)
Do đó, khi kết quả xét nghiệm đường huyết đói bất thường, bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh xét nghiệm lại hoặc thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu hơn. Bên cạnh đó, người bệnh có mức đường huyết cao cần lưu ý:
Người bệnh có nhu cầu xét nghiệm để tầm soát tiểu đường nên đến các cơ sở y tế uy tín, dịch vụ chất lượng. Khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM quy tụ đội ngũ bác sĩ, chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực Nội tiết, chuyên khám, điều trị và theo dõi các bệnh rối loạn nội tiết tố như bệnh tuyến giáp, tuyến yên, tuyến thượng thận, rối loạn tăng trưởng… và tiểu đường. Đây cũng là một trong những cơ sở y tế hiếm hoi có riêng Phòng khám Bàn chân đái tháo đường với các máy móc hiện đại, chuyên sâu, giúp tầm soát sớm, theo dõi và điều trị toàn diện biến chứng bàn chân ở người bệnh tiểu đường, hỗ trợ cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh và phòng ngừa nguy cơ cắt cụt chi.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Chỉ số đường huyết lúc đói tăng cao có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm nguy cơ rối loạn đường huyết. Khi nhận được kết quả bất thường, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá chính xác nguyên nhân và có hướng điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt hoặc điều trị phù hợp. Tầm soát và kiểm soát đường huyết định kỳ tại các cơ sở y tế uy tín là yếu tố quan trọng giúp phát hiện sớm, hạn chế biến chứng và duy trì sức khỏe lâu dài.
