7 chấn thương đầu gối khi đá bóng thường gặp và cách điều trị

Chấn thương đầu gối khi đá bóng là tình trạng khá thường gặp, ảnh hưởng đến cả người chơi chuyên nghiệp lẫn những ai chơi bóng đá phong trào. Do đặc thù vận động nhiều và liên tục, đầu gối rất dễ bị tổn thương nếu không khởi động kỹ hoặc va chạm mạnh trong lúc thi đấu. Vậy chấn thương đầu gối khi chơi bóng đá có thực sự nguy hiểm không? Người bệnh nên xử lý ra sao để tránh biến chứng lâu dài?

Chấn thương đầu gối khi đá bóng là gì?

Chấn thương đầu gối khi đá bóng là tình trạng đầu gối bị tổn thương trong quá trình thi đấu do va chạm, té ngã, chuyển động xoay… Chấn thương đầu gối khi chơi bóng đá được chia thành 2 loại là chấn thương cấp tính do va chạm trực tiếp hoặc chuyển động sai cách và chấn thương phát triển theo thời gian khi liên tục tham gia hoạt động yêu cầu lực chân.

Tại sao đầu gối dễ gặp chấn thương khi chơi bóng đá

Như đã đề cập, chấn thương đầu gối là một trong những chấn thương thường gặp nhất trong môn bóng đá, bởi khớp gối là khớp lớn và cấu trúc phức tạp, biên độ vận động nhiều nhưng lại không có sự ổn định như hầu hết các khớp khác.

Hơn nữa, đầu gối gần như chịu toàn bộ trọng lượng của cơ thể, đặc biệt là khi đá bóng, chúng ta thường chạy, nhảy, đổi hướng đột ngột… điều này rất dễ dẫn đến va chạm, té ngã, căng cơ, đứt dây chằng, trật khớp gối và nhiều chấn thương liên quan khác.

Các loại chấn thương đầu gối khi đá bóng phổ biến

Chấn thương đầu gối được chia thành nhiều phân loại khác nhau dựa trên vị trí tổn thương, điển hình như:

1. Chấn thương dây chằng

1.1 Dây chằng chéo trước

Dây chằng chéo trước (anterior cruciate ligament – ACL) là một trong những dải mô giúp liên kết xương đùi với xương chày, đóng vai trò kiểm soát các chuyển động xoay và chuyển động về phía trước của xương chày.

Dây chằng chéo trước được cho là yếu hơn dây chằng chéo sau, vì vậy chấn thương dây chằng chéo trước là một trong những dạng chấn thương thường gặp nhất trong bóng đá. Khi chơi bóng đá, các chuyển động như dừng hoặc đổi hướng đột ngột, nhảy và tiếp đất mạnh có thể gây rách hoặc bong gân dây chằng chéo trước.

1.2 Dây chằng chéo sau

Dây chằng chéo sau (posterior cruciate ligament – PCL) giúp đảm bảo sự chuyển động ra sau của xương chày, liên kết xương đùi với xương chày. Theo các bác sĩ chuyên khoa, đây là dây chằng mạnh nhất ở khớp gối và thường chỉ rách, đứt khi gặp chấn thương nghiêm trọng như bị tác động một lực rất mạnh vào phía trước đầu gối, gập đầu gối quá mức, nhảy tiếp đất sai hướng, trật khớp toàn bộ khớp gối… và các dạng chấn thương này có thể xuất hiện trong bóng đá. (1)

1.3 Dây chằng bên trong

Dây chằng bên trong (medial Collateral Ligament – MCL) đóng vai trò kết nối xương đùi và xương chày, duy trì sự ổn định cho đầu gối bên trong… Dạng chấn thương này thường xảy ra khi có lực tác động trực tiếp vào đầu gối phía ngoài.

1.4 Dây chằng bên ngoài

Dây chằng bên ngoài (lateral Collateral Ligament – LCL) là dải mô nằm ở bên ngoài đầu gối, kết nối xương cẳng chân (xương mác) với xương đùi, giúp giữ mặt ngoài đầu gối ổn định, không bị cong ra ngoài bất thường.

Dây chằng ngoài thường bị tổn thương do uốn cong, va chạm mạnh, đổi hướng đột ngột, nhảy và tiếp đất mạnh… khi chúng ta tham gia các môn thể thao như bóng đá, trượt tuyết…

Bài liên quan: Chấn thương dây chằng đầu gối

2. Chấn thương sụn chêm

Sụn chêm là mảnh sụn hình chữ C nằm giữa xương đùi và xương chày của khớp gối. Sụn chêm hoạt động như một bộ giảm xóc, giúp ổn định và phân phối trọng lượng cơ thể.

Tương tự tổn thương dây chằng, chấn thương sụn chêm xảy ra do đặc trưng của môn thể thao bóng đá như xoay hoặc gập gối quá mức, thoái hóa sụn chêm do độ tuổi của vận động viên, các chuyển động lặp đi lặp. Một số loại chấn thương sụn chêm thường gặp khi đá bóng gồm: rách dọc, rách ngang, rách vạt, rách quai xách, rách mỏ vẹt.

3. Trật xương bánh chè

Trật xương bánh chè xảy ra do cầu thủ thực hiện các động tác đổi hướng đột ngột khi đá bóng, khiến xương bánh chè bị trượt ra khỏi rãnh lồi cầu xương đùi.

4. Gãy xương

Gãy xương vùng gối hay gãy xương đùi, xương chày, xương bánh chè là hiện tượng ít gặp trong bóng đá, thường xảy ra khi vận động viên bị ngã đập đầu gối, co cơ tứ đầu đùi đột ngột…

5. Bong gân

Bong gân đầu gối xảy ra khi dây chằng bị kéo căng quá mức hoặc bị rách. Một trong những nguyên nhân thường gặp của bong gân đầu gối là do chấn thương thể thao khi cầu thủ uốn, gập, vặn đầu gối quá mức, vượt quá phạm vi tự nhiên của đầu gối.

5. Viêm gân bánh chè

Viêm gân bánh chè thường do cầu thủ thường xuyên thực hiện động tác nhảy và tiếp đất mạnh, va chạm trực tiếp ở phía trước đầu gối, chạy nước rút liên tục, thường xuyên lặp đi lặp lại động tác ngồi xổm hoặc chạy trên đồi… Tình trạng này đặc trưng bởi các triệu chứng như đau cục bộ ở gân xương bánh chè, cơ đau tăng lên khi nhảy, ngồi xổm, leo cầu thang, đứng lên ngồi xuống…

6. Hội chứng đau xương bánh chè

Đây là hội chứng hình thành chủ yếu sau thời gian dài tham gia các môn thể thao liên quan đến chạy và nhảy như đá bóng. Cơn đầu thường tăng lên khi chạy, lên xuống cầu thang, ngồi xổm… gây ảnh hưởng đến sinh hoạt thường ngày của người bệnh.

Nguyên nhân gây chấn thương đầu gối khi đá bóng

Chấn thương đầu gối khi đá bóng thường đến từ một số nguyên nhân sau:

1. Thiếu khởi động, khởi động sai cách

Khởi động là hoạt động quan trọng trước khi chơi bất kỳ môn thể thao nào, đặc biệt là bóng đá. Việc thiếu khởi động, khởi động sai cách khiến các khớp chưa được làm nóng, bôi trơn đầy đủ, tính linh hoạt không được đảm bảo, từ đó dẫn đến cứng khớp, chuột rút, căng cơ, rách cơ, rối loạn nhịp tim, mệt mỏi…

2. Địa hình sân bãi, giày dép không phù hợp

Sân bãi không bằng phẳng, quá trơn trượt khiến cầu thủ dễ bị té ngã hơn bình thường. Ngoài ra, giày quá rộng hoặc quá chật, không có lớp đệm cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng di chuyển của cầu thủ, tăng nguy cơ chấn thương đầu gối.

3. Va chạm, té ngã khi đá bóng

Va chạm, té ngã khi đá bóng có thể tác động một lực rất mạnh lên đầu gối, khiến đầu gối bị chấn thương cấp tính. Một số dạng chấn thương đầu gối thường gặp khi té ngã hay va chạm mạnh gồm: bong gân, gãy xương, đứt hoặc giãn dây chằng…

4. Động tác xoay đột ngột

Các chuyển động xoay, đổi hướng đột ngột hay chuyển động xoắn trong bóng đá thường tác động lực lớn và bất ngờ lên khớp gối. Điều này có thể gây tổn thương nghiêm trọng cấu trúc khớp gối như dây chằng, sụn chêm, gân…

5. Nhảy tiếp đất sai tư thế

Tương tự hầu hết các hoạt động thể thao khác, việc thực hiện sai động tác trong quá trình thi đấu có thể khiến đầu gối cầu thủ bị thương. Cụ thể, cầu thủ bóng đá thường nhảy cao đánh đầu, tranh cướp bóng. Lúc này, việc tiếp đất sai tư thế có thể khiến đầu gối chịu một lực rất mạnh, dễ dẫn đến chấn thương nghiêm trọng.

Triệu chứng chấn thương đầu gối trong bóng đá

Dưới đây là một số dấu hiệu giúp bạn nhận biết chấn thương đầu gối khi đá bóng:

• Đau âm ỉ kéo dài hoặc đau nhói dữ dội tại khớp gối
• Sưng tấy đầu gối
• Giảm phạm vi hoạt động, khó khăn khi gập duỗi khớp gối
• Cảm giác đầu gối bị yếu, lỏng lẻo, mất ổn định
• Teo cơ, biến dạng khớp gối

Yếu tố làm tăng nguy cơ chấn thương khi đá bóng

Nguy cơ chấn thương đầu gối khi đá bóng có thể tăng lên do:

• Độ tuổi: Người càng lớn tuổi, nguy cơ chấn thương khi đá bóng càng cao.
• Giới tính: Nam giới dễ bị gặp các chấn thương như căng cơ, bong gân hơn nữ giới.
• Tiền sử chấn thương: Trường hợp từng bị chấn thương gối trước đó, có thể ảnh hưởng đến chức năng gối. Điều này làm tăng nguy cơ chấn thương gối khi đá bóng.
• Cường độ: Đá bóng với cường độ cao có thể gây căng thẳng khớp gối liên tục trong thời gian dài, từ đó gây viêm, yếu khớp hoặc các vấn đề xương khớp khác.

Chẩn đoán chấn thương đầu gối khi đá bóng

Chấn thương đầu gối khi chơi bóng đá thường được chẩn đoán bằng các phương pháp như:

• Khám lâm sàng: Đầu tiên, bác sĩ cần khai thác thông tin bệnh sử (triệu chứng, cơ chế chấn thương, tiền sử chấn thương đầu gối trước đây…), đánh giá lâm sàng (kiểm tra phạm vi chuyển động, mức độ ổn định của đầu gối, triệu chứng liên quan như sưng, đau, bầm tím…).
• Khám cận lâm sàng: Sau khi có kết quả khám ban đầu, bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh nhằm đánh giá cấu trúc bên trong đầu gối, từ đó phát hiện bất thường liên quan. Một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh phổ biến gồm: siêu âm, chụp X-quang, chụp CT, chụp MRI. Ngoài ra, trường hợp nghi ngờ chấn thương vùng đầu gối liên quan đến viêm nhiễm, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm máu.

Hướng điều trị chấn thương đầu gối khi đá bóng

Chấn thương này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng vận động của người bệnh nếu không được can thiệp đúng cách. Do đó, người bị chấn thương đầu gối khi đá bóng cần lưu ý:

1. Sơ cứu ngay sau chấn thương

• Nghỉ ngơi: Tạm ngừng các hoạt động ngay khi bị chấn thương, tránh dồn trọng lượng lên chân bị ảnh hưởng.
• Chườm đá: Chườm đá lên phần gối bị thương khoảng 20 phút/lần giúp co mạch máu, giảm viêm đau hiệu quả.
• Nâng chân: Giữ chân bị thương ở vị trí cao hơn tim.
• Can thiệp y tế: Để đảm bảo an toàn, sau sơ cứu ban đầu, bạn cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được bác sĩ kiểm tra và đưa ra hướng xử lý phù hợp.

2. Thuốc

Tùy thuộc vào triệu chứng mà bác sĩ có thể kê một số loại thuốc uống hoặc tiêm phù hợp như thuốc chống viêm không steroid nhằm kiểm soát hiệu quả tình trạng viêm, đau.

3. Nẹp cố định đầu gối

Phương pháp này có khả năng hỗ trợ cố định đầu gối, giúp hạn chế các chuyển động quá mức, bảo vệ các cấu trúc bị thương, đảm bảo tính ổn định cho đầu gối trong quá trình chữa lành.

4. Tiêm corticosteroid

Corticosteroid là loại thuốc hiệu quả cao, có tác dụng giảm đau viêm nhanh chóng. Tuy nhiên, tiêm corticosteroid cần được chỉ định và thực hiện bởi bác sĩ chuyên môn cao, tránh trường hợp lạm dụng thuốc hoặc tiêm sai cách, ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng xương khớp.

Bên cạnh corticosteroid, trong một số trường hợp chấn thương đầu gối khi đá bóng, bác sĩ có thể chỉ định tiêm axit hyaluronic giúp bôi trơn khớp, cải thiện khả năng vận động của đầu gối.

5. Can thiệp phẫu thuật

Trường hợp bị chấn thương nghiêm trọng hoặc không đáp ứng với các phương pháp điều trị bảo tồn. Người bệnh có thể cần can thiệp phẫu thuật tái tạo dây chằng, sửa chữa sụn chêm, thay khớp…

6. Vật lý trị liệu

Vật lý trị liệu là phương pháp phổ biến nhằm cải thiện sức mạnh, tính linh hoạt, phạm vi hoạt động của đầu gối sau khi chấn thương. Tùy thuộc vào mức độ tổn thương đầu gối mà bác sĩ sẽ xây dựng kế hoạch vận lý trị liệu phù hợp, bao gồm tác nhân vật lý và vận động trị liệu.

Phục hồi chức năng sau điều trị chấn thương đầu gối khi đá bóng

Để đảm bảo tốc độ hồi phục đầu gối sau chấn thương, người bệnh cần tham gia kế hoạch tập luyện phục hồi chức năng. Tùy vào từng đối tượng cụ thể mà kế hoạch tập luyện được xây dựng theo hướng cá nhân hóa. Một số bài tập phục hồi chức năng khớp gối thường được áp dụng gồm: (2)

Kéo giãn phần gân ở gót chân

• Bước 1: Đứng thẳng lưng, quay mặt vào tường → Đặt chân khỏe mạnh lên phía trước, cong nhẹ đầu gối → Chân bị đau đặt ở sau, gót chân thẳng, các ngón chân hướng vào trong.
• Bước 2: Giữ cả 2 bàn chân chạm sàn, từ từ đẩy hông hướng về phía tường → Giữ nguyên tư thế 30 giây → Thả lỏng và lặp lại động tác.

Duỗi cơ tứ đầu đùi tư thế đứng

• Bước 1: Đặt tay lên tường hoặc lưng ghế để giữ thăng bằng.
• Bước 2: Từ từ gập đầu gối một bên chân và đưa gót chân hướng về phía mông → Cầm mắt cá chân, nhẹ nhàng kéo gót chân cho đến khi chạm mông → Giữ nguyên tư thế 30 – 60 giây → Thả lỏng, đổi chân và lặp lại động tác.

Kéo giãn gân kheo tư thế nằm ngửa

• Bước 1: Nằm ngửa lên sàn hoặc mặt phẳng, gập nhẹ 2 bên đầu gối.
• Bước 2: Từ từ nâng 1 chân lên khỏi sàn, duỗi thẳng sao cho vuông góc với mặt sàn, có thể đặt tay phía sau đùi nhằm hỗ trợ duỗi thẳng chân.
• Bước 3: Từ từ kéo chân về phía cơ thể cho đến khi cảm thấy căng gân kheo → Giữ nguyên tư thế 30 – 60 giây → Thả lỏng, đổi chân và lặp lại động tác.

Nâng bắp chân

• Bước 1: Đứng thẳng, đặt tay lên lưng ghế hoặc tường để giữ thăng bằng.
• Bước 2: Nâng chân bình thường lên khỏi sàn sao cho toàn bộ trọng lượng cơ thể dồn vào chân bị tổn thương.
• Bước 3: Nâng gót chân bị tổn thương lên cao nhất có thể, sau đó từ từ hạ xuống → Lặp lại động tác 10 lần.

Duỗi chân

• Bước 1: Ngồi thẳng lưng lên ghế.
• Bước 2: Siết chặt cơ đùi, từ từ duỗi thẳng chân bị tổn thương và nâng chân lên cao nhất có thể → Giữ nguyên tư thế trong 5 giây → Thả lỏng và lặp lại động tác.

Bài liên quan: Chấn thương gót chân Achilles

Cách phòng ngừa chấn thương đầu gối khi chơi bóng đá

Mặc dù không thể ngăn ngừa hoàn toàn các chấn thương đầu gối khi đá bóng, nhưng việc chuẩn bị kỹ trước trận đấu giúp giảm thiểu nguy cơ xuất hiện các chấn thương này, do đó bạn cần lưu ý:

• Dành 5 – 10 phút khởi động, làm nóng cơ thể trước khi tham gia trận đấu.
• Trang bị đồ bảo hộ, đặc biệt là vùng gối.
• Kiểm soát tốc độ và các kỹ thuật khác trong quá trình đá bóng.
• Hạn chế va chạm với các cầu thủ khác.
• Chơi với cường độ phù hợp, không quá gắng sức.
• Chọn giày phù hợp, đảm bảo các tiêu chí như kích thước, chất liệu, độ bám…
• Uống đủ nước trước, trong và sau khi đá bóng, tránh mất nước dẫn tới mệt mỏi, tăng nguy cơ té ngã.

Để được tư vấn bệnh và đặt lịch khám trước tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ qua thông tin hotline/fanpage dưới đây:

Tóm lại, chấn thương đầu gối khi đá bóng là hiện tượng phổ biến, mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Để đảm bảo an toàn, người bệnh nên can thiệp y tế sớm trong trường hợp gặp chấn thương nặng khi đá bóng.