Viêm ruột non: Phương pháp chẩn đoán và mức độ nguy hiểm

Viêm ruột non có thể tác động trực tiếp đến chức năng tiêu hóa và sức khỏe chung của người bệnh nếu không được phát hiện và can thiệp sớm. Vậy đâu là dấu hiệu của bệnh mà người dân cần lưu ý? Cùng tìm hiểu trong bài viết sau đây.

Viêm ruột non là gì?

Viêm ruột non là tình trạng thành ruột non bị tổn thương hoặc xuất hiện các ổ viêm do virus, vi khuẩn, ký sinh trùng, bức xạ, thiếu máu cục bộ hoặc bệnh tự miễn gây ra.

Ruột non nhận thức ăn được tiêu hoá một phần từ dạ dày, sau đó phân hủy chúng thành chất lỏng và hấp thụ dưỡng chất, phần còn lại sẽ được đưa tới ruột già. Tuy nhiên, khi bị viêm hoặc kích ứng ruột, chức năng của ruột non sẽ giảm, gây ảnh hưởng đến sự tiêu hoá thức ăn và khả năng hấp thu dưỡng chất, ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh.

Lúc này, việc can thiệp y tế là rất quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe tiêu hóa cũng như sức khỏe tổng thể, tránh các biến chứng nguy hiểm.

Bị viêm ruột non có nguy hiểm không?

Thông thường, viêm ruột non không nguy hiểm và có thể khỏi nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bệnh lý này có thể tiến triển nặng và gây ra các biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu không được phát hiện và can thiệp sớm.

Phân loại bệnh viêm ruột non

Viêm tại ruột non thường được chia thành 2 loại chính dưới đây:

• Viêm ruột non cấp tính: Viêm ruột non cấp tính đến đột ngột và chỉ diễn ra trong vài ngày. Tình trạng này thường do nhiễm khuẩn, ngộ độc thực phẩm, dị ứng, phản ứng với thuốc, suy giảm miễn dịch…
• Viêm ruột non mạn tính: Khác với tình trạng cấp tính, viêm ruột non mạn tính diễn ra trong thời gian dài. Thường liên quan đến yếu tố bệnh lý như bệnh crohn, bệnh celiac…

Dấu hiệu viêm ruột non

Một số dấu hiệu giúp nhận biết tình trạng viêm ở ruột non gồm (1):

• Đau bụng
• Tiêu chảy cấp
• Sốt
• Chán ăn
• Buồn nôn, nôn
• Phân lẫn dịch nhầy hoặc máu

Nguyên nhân viêm ruột non và yếu tố nguy cơ

Bệnh viêm ruột non do đâu? Bác sĩ chuyên khoa cho rằng, bệnh lý này có thể đến từ các nguyên nhân như:

1. Viêm ruột non do vi sinh

Đây là nguyên nhân gây viêm ruột phổ biến, hình thành do người bệnh dùng thức ăn hoặc nước uống bị nhiễm một số loại vi khuẩn như Salmonella, Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Campylobacter jejuni, Shigella Yersinia enterocolitica, Bacillus species, Norovirus, Rotavirus, Adenovirus, Astrovirus…

2. Viêm ruột do bệnh

• Bệnh crohn: Được gọi là bệnh viêm ruột mạn tính từng vùng, một loại bệnh tự miễn gây ra bởi tình trạng viêm và kích thích đường tiêu hóa từ khoang miệng đến hậu môn, phổ biến nhất ở hồi manh tràng, ruột non và đại tràng.
• Bệnh Celiac: Celiac là bệnh tự miễn di truyền khiến cơ thể có phản ứng bất thường với protein gluten. Gluten trong hệ tiêu hóa kích thích hệ thống miễn dịch của cơ thể sản sinh kháng thể chống lại nó. Khi đó hệ thống miễn dịch này tấn công và làm hỏng niêm mạc ruột non, dẫn đến viêm ruột non. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng tiêu hoá và hấp thụ dưỡng chất của cơ thể, gây ra tình trạng suy dinh dưỡng.
• Viêm ruột tăng bạch cầu ái toan: Đây là bệnh lý hiếm gặp, trong đó bạch cầu ái toan tập trung nhiều bất thường ở ruột non, gây tổn thương, viêm phù nề, thay đổi cấu trúc niêm mạc ruột non. Một số triệu chứng thường gặp của viêm ruột tăng bạch cầu ái toan gồm: buồn nôn, nôn, chán ăn, thiếu máu, tiêu chảy, táo bón, kém hấp thu…
• Viêm ruột do lupus: Đây là một loại hiếm gặp của lupus hệ thống ban đỏ (Systemic Lupus Erythematosus – SLE), với chỉ khoảng 0,2 – 5,8%. Viêm ruột lupus do tình trạng viêm mạch máu nếu không được can thiệp kịp thời có thể dẫn đến một số biến chứng nguy hiểm như nhồi máu, thiếu máu cục bộ, thủng thành ruột…

3. Viêm ruột do bức xạ

Đây là dạng tổn thương ruột non thứ phát do tác dụng phụ thường gặp của xạ trị. Xạ trị giúp tiêu diệt các tế bào ung thư nhưng đồng thời có thể gây tổn thương cả tế bào khỏe mạnh, bao gồm tế bào ở miệng, dạ dày và ruột, từ đó gây viêm ruột non.

4. Viêm ruột non do thiếu máu cục bộ

Viêm ruột thiếu máu cục bộ xảy ra khi lưu lượng máu đến ruột non bị giảm hoặc tắc nghẽn. Một số yếu tố tăng nguy cơ hình thành viêm ruột thiếu máu cục bộ gồm: tắc ruột, xơ vữa động mạch, thoát vị, mô sẹo do phẫu thuật…

5. Viêm ruột non do thuốc

Một số loại thuốc như ibuprofen, naproxen… nếu quá lạm dụng có thể gây hại cho thành ruột non, từ đó hình thành ổ viêm bất thường.

6. Các yếu tố nguy cơ cao

Ngoài ra, viêm ruột non có nguy cơ hình thành và phát triển do thói quen ăn uống, lối sống thiếu khoa học, thường xuyên sử dụng rượu bia, chất kích thích…

Viêm ruột non phổ biến ở đối tượng nào?

Các đối tượng dưới đây nguy cơ viêm ở ruột non thường cao hơn bình thường:

• Trẻ em: Trẻ thường có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, rất dễ mắc các bệnh lý tiêu hóa như viêm ruột non. Ngoài ra, việc chưa ý thức vấn đề vệ sinh tay chân, thường xuyên tiếp xúc với bề mặt bẩn… cũng có thể khiến trẻ bị viêm ở ruột non do vi khuẩn, virus hơn bình thường.
• Người cao tuổi: Hệ miễn dịch yếu, suy giảm chức năng tiêu hóa, thuốc, bệnh nền… là những yếu tố khiến viêm ruột non phổ biến hơn ở người cao tuổi.
• Người sống trong môi trường không vệ sinh: Nhóm đối tượng này rất dễ bị nhiễm khuẩn đường ruột trong quá trình ăn uống, sinh hoạt do thường xuyên tiêu thụ thực phẩm hoặc nguồn nước không đảm bảo, vệ sinh kém, môi trường này dễ phát triển ký sinh trùng, virus hoặc vi khuẩn…

Những biến chứng của bệnh viêm ruột non

Nếu không được can thiệp sớm, viêm ruột non có thể dẫn đến những biến chứng như:

• Biến chứng viêm ruột non cấp tính: Mất nước, đây là biến chứng nghiêm trọng nhất của viêm ruột cấp khi người bệnh bị tiêu chảy, nôn mửa, đổ mồ hôi… Một số triệu chứng mất nước người bệnh cần lưu ý gồm liên tục khát nước, mệt mỏi, yếu, nước tiểu ít và sẫm màu, choáng váng…
• Biến chứng viêm ruột non mạn tính: Viêm tại ruột non diễn ra trong thời gian dài có thể dẫn đến thiếu máu, tiêu chảy mạn, đau quặn bụng, chướng bụng, buồn nôn, tắc nghẽn ruột non, suy kiệt…

Chẩn đoán viêm ruột non

Dưới đây là một số phương pháp thường được chỉ định trong chẩn đoán viêm ruột non:

• Khám lâm sàng: Khám lâm sàng là bước đầu giúp bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe người bệnh qua thông tin bệnh sử, triệu chứng gặp phải, thói quen ăn uống và sinh hoạt… Từ những thông tin lâm sàng, người bệnh sẽ được chỉ định thực hiện thêm một số xét nghiệm liên quan nhằm xác định chính xác tình trạng bệnh lý và khả năng đáp ứng điều trị.

• Xét nghiệm máu: Tương tự hầu hết các tình trạng viêm trong cơ thể, người bệnh cần thực hiện xét nghiệm máu nhằm phát hiện tình trạng viêm, nhiễm, ngoài ra đánh giá chức năng thận điện giải do mất nước trong cơ thể.

• Xét nghiệm phân: Xét nghiệm phân giúp bác sĩ xác định vi khuẩn hoặc ký sinh trùng trong phân người bệnh. Thường được thực hiện trong người hợp nghi ngờ viêm ruột non do nhiễm khuẩn, nhiễm ký sinh trùng.

• Nội soi: Nội soi trên được thực hiện trong đánh giá tình trạng viêm, loét và các bất thường khác tại niêm mạc ruột. Ngoài ra, bác sĩ có thể lấy mẫu mô trong quá trình nội soi nhằm phân tích chính xác tình trạng viêm ruột non.

• Các chẩn đoán hình ảnh: Phương pháp này được thực hiện nhằm quan sát chi tiết ruột non, từ đó xác định vị trí, kích thước, mức độ nghiêm trọng của ổ viêm (nếu có) và nhiều bất thường khác. Bên cạnh nội soi, một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác cũng thường được ứng dụng trong y khoa gồm: chụp X-quang, chụp cắt lớp vi tính (CT), chụp cộng hưởng từ (MRI).

Viêm ruột non phải làm sao?

Trường hợp xuất hiện các triệu chứng viêm ruột non, người bệnh cần uống đủ nước, bổ sung điện giải, nghỉ ngơi đầy đủ. Nếu triệu chứng không thuyên giảm, người bệnh cần đến trực tiếp cơ sở y tế uy tín để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời. Tùy vào triệu chứng gặp phải mà bác sĩ có thể kê thuốc, truyền nước/dịch… nhằm kiểm soát các triệu chứng và cải thiện tình trạng bệnh. (2)

Chế độ dinh dưỡng và chăm sóc bệnh nhân viêm ruột non

Một số lưu ý về chế độ dinh dưỡng và chăm sóc người bệnh viêm ruột non gồm:

• Xây dựng chế độ ăn uống phù hợp: ưu tiên thực phẩm mềm, chế biến đơn giản, hạn chế gia vị, dễ nuốt, dễ tiêu hóa.
• Uống đủ nước, tránh tình trạng mất nước do tiêu chảy.
• Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh các loại vận động mạnh.

Phòng ngừa viêm ruột non như thế nào?

Để phòng ngừa bệnh viêm ruột non, người dân cần lưu ý:

• Vệ sinh môi trường sống và làm việc sạch sẽ.
• Ăn chín uống sôi, tránh hoặc hạn chế các món tái, sống.
• Bảo quản đồ ăn thức uống đúng cách.
• Tập thói quen rửa tay sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn hoặc chế biến thức ăn; vệ sinh kỹ các vật dụng dùng để chế biến hoặc đựng thức ăn.

Câu hỏi thường gặp

Một số câu hỏi thường gặp liên quan đến viêm ruột non gồm:

1. Viêm ruột non có lây không?

Viêm vùng ruột non có thể lây nhiễm khi tiếp xúc với thực phẩm, nguồn nước bị nhiễm bệnh hoặc tiếp xúc với người mắc bệnh viêm ruột non.

2. Viêm ruột non có tự khỏi không?

Viêm ruột cấp thường có thể tự khỏi nếu được chăm sóc đúng cách. Cụ thể, viêm ruột do vi sinh thường tự khỏi trong khoảng 1 tuần. Viêm ruột do xạ trị có thể mất nhiều thời gian hồi phục hơn, thường mất khoảng vài tuần. Trường hợp viêm ruột mạn tính, các triệu chứng viêm ruột sẽ tái phát từng đợt. Trường hợp này cần can thiệp y tế để được xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Mặc dù trong nhiều trường hợp viêm ruột non có thể tự khỏi. Tuy nhiên để đảm bảo an toàn, người bệnh nên thăm khám và điều trị sớm nếu cần thiết, tránh biến chứng nguy hiểm.

Để được tư vấn bệnh và đặt lịch khám trước tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ qua thông tin hotline/fanpage dưới đây:

Viêm ruột non có thể đến từ nhiều nguyên nhân, gây ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe tiêu hóa nói riêng và sức khỏe tổng thể nói chung. Vì vậy, người bệnh không nên chủ quan, ngay khi mắc phải bệnh lý này, cần đến ngay bệnh viện uy tín, có chuyên khoa Tiêu hóa để được thăm khám và điều trị nhanh chóng.