Phình động mạch mạc treo, đặc biệt là phình động mạch mạc treo tràng trên – (SMAA) là bệnh lý mạch máu hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm, tỷ lệ tử vong cao trong trường hợp vỡ. Vậy phình động mạch mạc treo là gì? Cách nhận biết ra sao và khi nào cần can thiệp phẫu thuật?
Phình động mạch mạc treo là tình trạng một đoạn động mạch cung cấp máu cho ruột bị yếu đi và phình ra. Thường xảy ra ở động mạch mạc treo tràng trên (chiếm đa số), động mạch mạc treo tràng dưới hoặc các nhánh ngoại vi.
Phình động mạch mạc treo là bệnh lý mạch máu rất hiếm gặp, tỷ lệ mắc bệnh từ 0,1 – 2% các bệnh phình động mạch. Trong đó, phình động mạch mạc treo tràng trên chiếm khoảng 5-8% và phình động mạch mạc treo tràng dưới chiếm khoảng <1% các trường hợp phình động mạch nội tạng. (1)
Nhiễm trùng và xơ vữa động mạch được coi là nguyên nhân chủ yếu gây ra tình trạng phình động mạch mạc treo tràng trên. Ngoài ra, nhiều bằng chứng khoa học cũng báo cáo về một số nguyên nhân tiềm tàng, bao gồm (2):
Bệnh thường không có triệu chứng đặc hiệu và dễ bị nhầm lẫn với một số bệnh lý đường tiêu hóa khác như viêm tụy, thủng tạng, loét dạ dày tá tràng hoặc viêm ruột thừa. Người bệnh có thể cảm thấy đau bụng sau ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân, chán ăn, khó chịu, chướng bụng, đầy hơi, đau lưng, thiếu máu hoặc chảy máu đường tiêu hóa.
Như đã đề cập, các triệu chứng của phình động mạch mạc treo thường không rõ ràng, phần lớn người bệnh được phát hiện tình cờ qua thăm khám sức khỏe định kỳ hoặc kiểm tra các bệnh lý khác. Nếu nghi ngờ phình động mạch mạc treo tràng trên qua triệu chứng hoặc các yếu tố nguy cơ, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp chẩn đoán hình ảnh để xác định chính xác tình trạng bệnh.
Cụ thể các phương pháp được áp dụng như:
Túi phình động mạch mạc treo tràng trên đặc biệt nguy hiểm do chịu áp lực dòng chảy lớn. Nếu không can thiệp sớm, người bệnh có thể đối mặt với nhiều biến chứng đe dọa tính mạng. Cụ thể như:
Theo khuyến cáo từ Hiệp hội Phẫu thuật Mạch máu (Society for Vascular Surgery – SVS) và các nghiên cứu lâm sàng mới nhất, hầu hết các phình động mạch mạc treo tràng trên và giả phình động mạch đều cần sửa chữa, bất kể kích thước. Nhưng trên thực tế lâm sàng, với những trường hợp có túi phình nhỏ (< 2cm), người bệnh cao tuổi hoặc có bệnh lý nền quá nặng không thể can thiệp thủ thuật, bác sĩ sẽ nỗ lực chọn điều trị bảo tồn.
Điều trị bao gồm: kiểm soát huyết áp nghiêm ngặt, bỏ thuốc lá hoàn toàn, sử dụng thuốc giảm mỡ máu và tái khám bằng siêu âm Doppler/CT scan định kỳ (thường là mỗi 4 – 6 tháng).
Can thiệp nội mạch là phương pháp điều trị ít xâm lấn được áp dụng phổ biến cho nhiều trường hợp phình động mạch, trong đó có phình động mạch mạc treo.
Kỹ thuật thường áp dụng nhất là đặt stent phủ (Stent Graft): Bác sĩ sử dụng ống lưới kim loại có màng bọc để che chắn đoạn mạch bị phình, giúp loại trừ túi phình và phục hồi lưu thông máu tự nhiên mà không cần cắt bỏ.
Phẫu thuật mở là phương pháp truyền thống, điều trị triệt để, cắt bỏ toàn bộ túi phình và thực hiện khâu nối mạch máu hoặc bắc cầu. Chỉ định khi cấu trúc mạch máu không phù hợp để đặt stent hoặc khi phình động mạch mạc treo do nhiễm khuẩn.
Các biện pháp phòng ngừa chủ yếu tập trung vào kiểm soát yếu tố nguy cơ, xây dựng lối sống lành mạnh. Cụ thể như:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Phình động mạch mạc treo là bệnh lý nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao khi vỡ. Chủ động thăm khám sức khỏe định kỳ là cách tốt nhất để phát hiện sớm, ngăn chặn biến chứng. Hãy thảo luận với bác sĩ về việc tầm soát phình động mạch mạc treo bằng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh phù hợp nếu bạn có các yếu tố nguy cơ cao.
