Viêm da tiết bã xuất hiện ở những vùng da nhiều dầu như da đầu, mặt, ngực và lưng. Bệnh không chỉ gây ngứa ngáy, bong tróc mà còn ảnh hưởng đến thẩm mỹ và chất lượng cuộc sống của người mắc. Trong bài viết này, hãy cùng ThS.BSNT.CKI Trần Nguyễn Anh Thư, Chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM tìm hiểu chi tiết về hình ảnh nhận diện, nguyên nhân gây viêm da tiết bã cũng như những dấu hiệu giúp sớm phát hiện và có hướng điều trị phù hợp.
Viêm da tiết bã tiếng anh là seborrheic dermatitis. Ngoài ra, bệnh này còn có nhiều tên gọi dân gian khác như viêm da dầu, gàu, cứt trâu, tăng tiết bã nhờn, chàm tiết bã nhờn và bệnh vẩy nến tiết bã nhờn. (1)
Khi mắc phải, da bạn sẽ xuất hiện những mảng đỏ, có vảy nhờn, dễ bong tróc và ngứa. Các vùng da tiết nhiều dầu sẽ bị ảnh hưởng nhất như da đầu, mặt, sau tai, lưng, ngực và một số vị trí khác như nếp mũi, gian mày, vùng dưới cánh tay, bẹn… Viêm da tiết bã có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất là trẻ sơ sinh 3 tháng đầu đời và người lớn từ 30-70 tuổi.
Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến gây viêm da tiết bã nhờn: (2)
Da tiết quá nhiều dầu khiến lỗ chân lông dễ bị bít tắc, tạo môi trường ẩm ướt thuận lợi cho nấm và vi khuẩn phát triển. Đây là điều kiện lý tưởng dẫn đến viêm, ngứa và bong tróc da làm tăng tiết bã nhờn.
Sự thay đổi hormone, đặc biệt ở giai đoạn dậy thì, mang thai hoặc sau sinh có thể làm tuyến bã nhờn hoạt động mạnh, từ đó tăng tỷ lệ viêm da tiết bã nhờn.
Khi bã nhờn tích tụ quá nhiều trên da, tạo môi trường lý tưởng cho các loại vi sinh vật như nấm Malassezia phát triển mạnh dẫn đến hiện tượng viêm, ngứa và bong tróc da.
Hệ miễn dịch suy yếu có thể khiến da dễ bị viêm, đặc biệt ở những người mắc các bệnh như HIV/AIDS, ung thư hoặc đang điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch.
Thời tiết lạnh, hanh khô hoặc thay đổi thất thường khiến da dễ mất độ ẩm, tăng tiết dầu và làm bệnh bùng phát. Môi trường nóng ẩm cũng tạo điều kiện cho nấm phát triển mạnh.
Nếu trong gia đình từng có người bị viêm da tiết bã hoặc các bệnh da liễu mạn tính, bạn sẽ có khả năng mắc bệnh cao hơn.
Mỹ phẩm chứa dầu, hương liệu hoặc các thành phần gây kích ứng có thể làm da bí bách, sinh mụn, viêm và làm tình trạng tiết bã nhờn trở nên nặng hơn.
Tâm lý căng thẳng ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh và nội tiết, làm rối loạn hoạt động của tuyến dầu, từ đó khiến da dễ bị tổn thương và viêm nhiễm.
Các bệnh như Parkinson, đái tháo đường, trầm cảm hoặc rối loạn thần kinh có thể khiến tình trạng viêm da tiết bã nặng hơn, do ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát miễn dịch và hàng rào bảo vệ da.
Viêm da tiết bã dễ xuất hiện ở những vùng da có tuyến dầu hoạt động mạnh. Tùy theo cơ địa và điều kiện môi trường, các triệu chứng có thể bùng phát ở nhiều vị trí khác nhau trên cơ thể:
Da đầu là vị trí dễ bị viêm da tiết bã nhất, dấu hiệu là da đầu bong vảy, nhờn, ngứa kèm theo gàu dày bám dọc theo chân tóc, trường hợp nặng có thể khiến da đầu đỏ, kích ứng, rụng tóc.
Mặt là vùng da nhạy cảm và dễ bị tác động bởi vi khuẩn, nấm cũng như yếu tố môi trường. Viêm da tiết bã ở mặt thường xuất hiện quanh cánh mũi, giữa hai lông mày, trán và cằm với đặc điểm là da đỏ, bong vảy mỏng hoặc vảy nhờn, gây mất thẩm mỹ và khiến người bệnh thiếu tự tin.
Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến cả bên trong và phía sau tai. Tai bị đỏ, ngứa, có vảy bong hoặc vảy dầu khiến vùng da này trở nên khó chịu và dễ nhiễm trùng nếu cào gãi thường xuyên.
Viêm da tiết bã ở ngực nhất là giữa 2 xương đòn và xung quanh xương ức cũng dễ bị ảnh hưởng do tuyến bã hoạt động mạnh. Người bệnh có thể thấy da vùng ngực nổi mẩn đỏ, ngứa và bong vảy nhẹ.
Dù ít gặp nhưng viêm da tiết bã ở mông vẫn có thể xảy ra, đặc biệt trong điều kiện ẩm ướt kéo dài. Tình trạng này có thể khiến da vùng mông bị kích ứng, đỏ rát và xuất hiện vảy nhờn nhẹ, đôi khi dễ nhầm lẫn với các dạng hăm da khác.
Dưới đây là những dấu hiệu phổ biến của viêm da tiết bã:
Khu vực bị viêm da tiết bã trở nên nhờn hơn bình thường, nhất là ở vùng da đầu, mặt và phần ngực vì đây là những nơi tuyến bã hoạt động mạnh.
Da có thể bị viêm đỏ, bong tróc nhẹ như gàu hoặc vảy mỏng, thấy rõ ở chân tóc, lông mày, rìa mũi.
Các mảng vảy có thể có màu trắng hoặc vàng, hay xuất hiện ở các vùng da nhiều dầu như da đầu, mặt và tai.
Tình trạng viêm và bong tróc da đầu có thể dẫn đến rụng tóc nhẹ, đặc biệt nếu không được điều trị kịp thời.
Cảm giác ngứa là triệu chứng phổ biến, có thể từ nhẹ đến nặng, gây khó chịu và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
Viêm da tiết bã nhờn dễ tái phát, đặc biệt khi gặp các yếu tố kích thích như căng thẳng, thay đổi thời tiết hoặc sử dụng sản phẩm không phù hợp.
Bạn nên đến gặp bác sĩ nếu:
Chẩn đoán viêm da tiết bã nhờn chủ yếu dựa vào thăm khám lâm sàng. Bác sĩ sẽ quan sát trực tiếp các vùng da bị tổn thương để nhận diện các dấu hiệu đặc trưng như da đỏ, bong vảy nhờn, bóng dầu ở mặt, da đầu, ngực hoặc sau tai.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể lấy mẫu da và soi dưới kính hiển vi để loại trừ những bệnh da liễu khác có biểu hiện tương tự ví dụ như bệnh vẩy nến, chàm da, trứng cá đỏ hoặc dị ứng. Ở vùng da đầu, viêm da tiết bã dễ nhầm lẫn với các bệnh như viêm da cơ địa hoặc vẩy nến da đầu.
Nếu tình trạng viêm da kéo dài, kháng thuốc hoặc có biểu hiện bất thường, bác sĩ sẽ chỉ định sinh thiết da để xác định nguyên nhân chính xác và loại trừ các bệnh như lupus ban đỏ hệ thống.
Điều trị viêm da tăng tiết bã nhờn cần tuân theo chỉ định của bác sĩ Chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da tại bệnh viện Tâm Anh:
Viêm da tiết bã nhờn nên sử dụng các sản phẩm tại chỗ có chứa hoạt chất kháng nấm, chống viêm hoặc tiêu sừng. Mục đích là kiểm soát sự phát triển của nấm men, giảm viêm và cải thiện tình trạng bong tróc vảy.
Với vùng da đầu, người bệnh nên duy trì tần suất gội đầu phù hợp bằng sản phẩm có chứa hoạt chất chống nấm như ketoconazole hoặc ciclopirox. Kết hợp thêm các hoạt chất tiêu sừng như axit salicylic, kẽm pyrithione hay selen sulfide để làm sạch vảy và giảm nhờn.
Với các vùng da khác như mặt, râu, vùng sau tai hay ngực, nên sử dụng kem bôi chứa hoạt chất kháng nấm kết hợp corticosteroid nhẹ hoặc thuốc ức chế calcineurin để giảm viêm. Khi sử dụng cần tuân theo chỉ định để tránh tác dụng phụ khi dùng kéo dài.
Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nên ưu tiên các sản phẩm dịu nhẹ, nồng độ thấp hoặc thuốc kháng nấm khi cần thiết. Kết hợp làm mềm da bằng dầu khoáng hoặc dầu thực vật trước khi vệ sinh cũng giúp loại bỏ vảy bám, cải thiện tình trạng viêm da tiết bã hiệu quả.
Mặc dù viêm da tiết bã là bệnh mạn tính, nhưng có thể kiểm soát và phòng ngừa bằng những cách sau:
Không. Viêm tăng tiết bã nhờn không để lại biến chứng nguy hiểm tính mạng nhưng sẽ ảnh hưởng đến mặt thẩm mỹ khiến người bệnh tự ti.
Không. Bệnh viêm da tuyến bã nhờn không thể chữa khỏi hoàn toàn vì đây là bệnh da liễu mạn tính. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể kiểm soát các triệu chứng và ngăn ngừa tái phát nếu chăm sóc da đúng cách và tuân thủ phác đồ điều trị.
Có, người bị viêm da tiết bã nên sử dụng dầu gội trị gàu vì các hoạt chất này có khả năng kiểm soát sự phát triển của nấm men Malassezia, nguyên nhân chính gây bệnh.
Bệnh viêm da tiết bã nên ăn thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất như rau xanh, trái cây và kẽm giúp giảm viêm và phục hồi da. Đồng thời, nên kiêng thực phẩm có nhiều đường, dầu mỡ, gia vị cay nóng và các sản phẩm từ sữa.
Chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM và Đơn vị Da liễu – Thẩm mỹ Da, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7 là những đơn vị uy tín hàng đầu trong chăm sóc sức khỏe da, thẩm mỹ da và điều trị các bệnh về da như nám, tàn nhang, mụn trứng cá, viêm da tiết bã nhờn,…
Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, được đào tạo chuyên sâu trong và ngoài nước, cùng hệ thống thiết bị hiện đại, Tâm Anh mang đến cho người bệnh dịch vụ chăm sóc và điều trị chất lượng, hiệu quả, an toàn và nhanh chóng.
Đặc biệt, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh còn cung cấp dịch vụ khám ngoài giờ (16-19h thứ 6 và thứ 7), giúp người bệnh dễ dàng sắp xếp thời gian thăm khám, điều trị mà không lo gián đoạn công việc hay các hoạt động hàng ngày.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Viêm da tiết bã là bệnh da liễu mạn tính gây ra các triệu chứng khó chịu, ảnh hưởng sinh hoạt và thẩm mỹ của nhiều người. Để kiểm soát và ngăn ngừa tái phát, hãy thăm khám sớm và điều trị tại Chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM hoặc Đơn vị Da liễu – Thẩm mỹ Da, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7.
