Viêm da tiết bã da đầu gây ra các triệu chứng khó chịu như ngứa ngáy, da đầu đỏ và bong tróc vảy trắng hoặc vàng. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi và có xu hướng tái phát theo thời gian. Vậy đâu là nguyên nhân gây ra viêm da tiết bã da đầu và cách điều trị hiệu quả là gì? Bác sĩ chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sẽ giải đáp chi tiết qua bài viết này.
Viêm da tiết bã da đầu là tình trạng da liễu phổ biến, tác động chủ yếu đến vùng da đầu và biểu hiện đặc trưng qua các mảng da đỏ gây ngứa, đi kèm với các vảy da nhờn có màu trắng hoặc vàng, hoặc đôi khi là các vảy da khô, bong tróc như bột. Về bản chất, viêm da tiết bã da đầu là 1 dạng khu trú của viêm da tiết bã, tập trung đặc biệt ở khu vực da đầu. (1)
Tình trạng này còn được biết đến với tên gọi thông thường là gàu (pityriasis capitis) ở thanh thiếu niên và người lớn. Điều thú vị là, ở trẻ sơ sinh tình trạng này lại được gọi là cứt trâu. Viêm da tiết bã da đầu là bệnh mạn tính, có xu hướng tái phát và thuyên giảm theo thời gian. Tuy nhiên, các triệu chứng thường có thể được kiểm soát hiệu quả thông qua các biện pháp chăm sóc và điều trị phù hợp.
Mặc dù nguyên nhân chính xác gây viêm da tiết bã trên đầu vẫn chưa được xác định rõ ràng, các nhà khoa học tin rằng có sự kết hợp của các yếu tố sau đây:
Sự thay đổi nội tiết tố, đặc biệt là sự tăng hoặc giảm các hormone androgen, có thể ảnh hưởng đến sản xuất bã nhờn và làm tăng nguy cơ hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng viêm da tiết bã. Các giai đoạn như dậy thì, mang thai hoặc mãn kinh có thể liên quan đến những thay đổi này.
Viêm da tiết bã da đầu có xu hướng xuất hiện phổ biến hơn ở những người có hệ miễn dịch suy yếu, ví dụ như người mắc HIV, hoặc mắc các bệnh thần kinh như Parkinson.
Viêm da tiết bã ở đầu thường xuất hiện do phản ứng viêm của da đối với sự gia tăng quá mức của nấm men có tên là Malassezia (đôi khi còn được gọi là Pityrosporum). Bình thường, loại nấm này vẫn tồn tại trên bề mặt da. Tuy nhiên, khi Malassezia phát triển quá nhiều, hệ thống miễn dịch của cơ thể có thể phản ứng một cách thái quá, dẫn đến tình trạng viêm nhiễm và gây ra những thay đổi rõ rệt trên da. (2)
Các đợt bùng phát viêm da tiết bã da đầu thường có xu hướng theo mùa, phổ biến nhất vào mùa đông và đầu mùa xuân. Tình trạng này có thể cải thiện hoặc thậm chí biến mất khi thời tiết trở nên ấm áp và ẩm ướt hơn. Điều này cho thấy các yếu tố môi trường như thời tiết lạnh và khô có thể khiến da đầu trở nên khô ráp và nhạy cảm hơn, dễ bị kích ứng.
Tiền sử gia đình có người mắc viêm da tiết bã ở mặt, ở đầu, ở tay,… hoặc các bệnh da liễu khác như vảy nến có thể làm tăng nguy cơ phát triển bệnh.
Một số loại dầu gội, dầu xả, thuốc nhuộm tóc hoặc sản phẩm tạo kiểu có chứa các thành phần gây kích ứng da đầu hoặc làm thay đổi hệ vi sinh tự nhiên của da, có thể góp phần gây ra hoặc làm nặng thêm viêm da tiết bã da đầu.
Viêm da tiết bã nhờn ở đầu thường không nguy hiểm đến sức khỏe tổng thể. Đây là tình trạng da liễu mạn tính và có xu hướng tái phát thường xuyên nên gây ra nhiều ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Dấu hiệu nhận biết viêm da tiết bã da đầu bao gồm:
Bạn nên tìm đến bác sĩ chăm sóc sức khỏe nếu gặp phải những tình trạng viêm da tiết bã da đầu như sau:
Việc tìm kiếm tư vấn y tế kịp thời sẽ giúp bạn được chẩn đoán chính xác và có phác đồ điều trị phù hợp, từ đó cải thiện tình trạng bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Để chẩn đoán viêm da tiết bã, bác sĩ da liễu thường tiến hành như sau:
Thông thường, chỉ cần những bước trên là đủ để bác sĩ chẩn đoán xác định viêm da tiết bã da đầu hoặc cứt trâu. Tuy nhiên, ở một số trường hợp, người bệnh có thể đồng thời mắc viêm da tiết bã da đầu và bệnh khác.
Ví dụ, tình trạng kết hợp giữa viêm da tiết bã và vảy nến, thường được gọi là vảy nến bã nhờn. Trong những tình huống mà bác sĩ da liễu nhận thấy dấu hiệu của 2 bệnh khác nhau, việc phân biệt rõ ràng từng tình trạng có thể trở nên khó khăn. Lúc này, bác sĩ có thể quyết định thực hiện sinh thiết da. Đây là thủ thuật đơn giản, thường được tiến hành ngay tại phòng khám, bằng cách lấy 1 mẫu da nhỏ. Mẫu da này sau đó sẽ được kiểm tra dưới kính hiển vi.
Sau khi có đầy đủ kết quả và thông tin cần thiết, bác sĩ da liễu sẽ trao đổi chi tiết với bạn về tình trạng bệnh. Nếu bạn được chẩn đoán mắc viêm da tiết bã, bác sĩ sẽ thảo luận về các phương pháp điều trị phù hợp nhất với bạn.
Viêm da tiết bã da đầu đôi khi có thể tự khỏi mà không cần can thiệp điều trị. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng kéo dài hơn 2 tuần, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để được tư vấn về các phương pháp điều trị phù hợp.
Đối với hầu hết người lớn mắc phải tình trạng này, việc kiểm soát các triệu chứng thường đòi hỏi phải có phác đồ điều trị cụ thể. Mục tiêu của các phương pháp điều trị là loại bỏ vảy da, giảm ngứa và làm dịu tình trạng viêm, từ đó giảm thiểu mẩn đỏ và sưng tấy.
Trong các trường hợp nhẹ, bác sĩ da liễu thường ưu tiên điều trị bằng dầu gội chống nấm kê đơn và các sản phẩm trị gàu không kê đơn. Cần lưu ý rằng một số loại dầu gội có thể không phù hợp với những người có da sẫm màu và tóc xoăn chặt do tính chất làm khô của chúng.
Nếu đường chân tóc cũng bị ảnh hưởng, bạn nên cân nhắc sử dụng dầu gội trị gàu và các sản phẩm chăm sóc tóc được đặc chế cho da nhạy cảm. Một số thành phần thường thấy trong các loại dầu gội trị gàu không kê đơn hiệu quả bao gồm:
Bác sĩ da liễu cũng có thể khuyên bạn sử dụng các loại dầu gội đặc biệt này cho các vùng da khác trên cơ thể ngoài da đầu để điều trị viêm da tiết bã da đầu. Tuy nhiên, dầu gội trị gàu thường không được khuyến cáo để điều trị cứt trâu ở trẻ sơ sinh.
Đối với trẻ sơ sinh bị cứt trâu, việc sử dụng các chất làm mềm da như dầu khoáng hoặc vaseline thường đủ để nhẹ nhàng làm bong các vảy da. Gội đầu cho bé thường xuyên hơn cũng có thể mang lại hiệu quả. Điều quan trọng cần tránh là cạy hoặc gãi các vùng da bị phát ban ở trẻ, vì điều này có thể dẫn đến nhiễm trùng.
Ngoài ra, để kiểm soát nhanh chóng tình trạng viêm và ngứa gây khó chịu, bác sĩ có thể kê đơn thuốc bôi corticosteroid cho da đầu để sử dụng trong thời gian ngắn (3). Đây thường là lựa chọn khi các loại dầu gội trị nấm hoặc trị gàu không mang lại hiệu quả như mong đợi. Corticosteroid có khả năng giảm viêm mạnh mẽ, giúp cải thiện nhanh chóng tình trạng mẩn đỏ và ngứa. Thuốc cũng thường được chỉ định để kiểm soát các đợt bùng phát của bệnh.
Người bệnh thường được hướng dẫn bôi các loại corticosteroid như kem hydrocortisone 1 hoặc 2 lần mỗi ngày. Điều quan trọng là phải tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của bác sĩ da liễu về liều lượng và tần suất sử dụng để giảm thiểu nguy cơ tác dụng phụ có thể xảy ra, đặc biệt là khi dùng kéo dài.
Vì thế để có phương pháp điều trị phù hợp và hiệu quả, bạn có thể đến Chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM và Đơn vị Da liễu – Thẩm mỹ Da, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7. Đây là các địa chỉ thăm khám và điều trị viêm da tiết bã uy tín nói riêng và các bệnh da liễu nói chung.
Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh nổi tiếng với đội ngũ y bác sĩ có trình độ chuyên môn cao và kinh nghiệm dày dặn. Bên cạnh đó, các cơ sở này còn được trang bị hệ thống máy móc hiện đại và cơ sở hạ tầng tiên tiến, đảm bảo mang đến dịch vụ khám chữa bệnh chất lượng cao cho khách hàng.
Để phòng ngừa và kiểm soát viêm da tiết bã da đầu, bạn có thể thực hiện các biện pháp sau:
Viêm da tiết bã da đầu không lây từ người sang người, đây là tình trạng da liễu không lây nhiễm. Do đó, bạn không cần lo ngại về việc lây bệnh này cho người khác. Tuy nhiên, vì lý do vệ sinh cá nhân, việc dùng chung các đồ dùng cá nhân như lược, mũ hoặc khăn tắm vẫn không được khuyến khích.
Rụng tóc không phải là triệu chứng trực tiếp của bệnh viêm da tiết bã nhờn. Đối với hầu hết các trường hợp nhẹ, nếu có rụng tóc thì đó là do gãi da đầu quá nhiều. Tuy nhiên, viêm da tiết bã da đầu nghiêm trọng có thể dẫn đến rụng tóc do viêm da đầu.
Tần suất gội đầu cho người bị viêm da tiết bã da đầu không cố định mà thay đổi tùy thuộc vào từng trường hợp. Trong giai đoạn bùng phát, bác sĩ có thể khuyến nghị gội đầu thường xuyên, thậm chí hàng ngày hoặc cách ngày. Khi tình trạng bệnh đã ổn định, tần suất có thể giảm xuống còn 2-3 lần mỗi tuần. Điều quan trọng là lắng nghe phản ứng của da đầu, điều chỉnh tần suất gội cho phù hợp với mức độ tiết dầu, loại tóc và loại dầu gội đang sử dụng
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng qua bài viết này, bạn đã có thêm thông tin hữu ích về các nguyên nhân gây ra viêm da tiết bã da đầu. Bằng cách thực hiện các biện pháp chăm sóc da đầu phù hợp, tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ và duy trì một lối sống lành mạnh, bạn hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả tình trạng này và cải thiện chất lượng cuộc sống.
