Nguyên tắc 3 sạch trong phòng bệnh tay chân miệng là biện pháp dự phòng quan trọng giúp kiểm soát nguồn lây và hạn chế nguy cơ mắc bệnh. Theo đó, cần duy trì đồng thời bàn tay sạch, ăn uống sạch và môi trường sống sạch để giảm nguy cơ virus xâm nhập và lây lan. Nội dung dưới đây trình bày cách thực hiện nguyên tắc 3 sạch theo khuyến cáo y khoa, giúp nâng cao hiệu quả phòng bệnh.
Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do họ virus Enterovirus (EV) gây ra, lưu hành rộng rãi tại nhiều quốc gia khu vực Tây Thái Bình Dương. Tại Việt Nam, bệnh xuất hiện quanh năm và thường tăng mạnh theo chu kỳ, với hai giai đoạn cao điểm tháng 3-5 và tháng 9-12. Trung bình mỗi năm ghi nhận từ 50.000-100.000 ca mắc, trong đó vẫn có trường hợp diễn tiến nặng và tử vong, chủ yếu là trẻ nhỏ.
Theo Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, trong khoảng 8,5 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận gần 100.000 trường hợp mắc tay chân miệng, cao hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025. Bệnh tập trung chủ yếu ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt nhóm đang đi nhà trẻ, mẫu giáo, chiếm 87,3% số ca mắc. Trong 4 tuần gần đây, cả nước vẫn ghi nhận khoảng 3.000 ca mỗi tuần, cho thấy tay chân miệng tiếp tục là bệnh truyền nhiễm cần được chủ động phòng ngừa, nhất là trong môi trường trẻ sinh hoạt tập thể. Cục Phòng bệnh tiếp tục khuyến cáo tăng cường rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh môi trường, ăn sạch, ở sạch và giữ đồ chơi của trẻ sạch. (1)
Nguyên tắc 3 sạch trong phòng bệnh tay chân miệng là tập hợp các biện pháp vệ sinh cơ bản nhằm cắt đứt đường lây truyền của virus. Dưới đây là cách thực hiện chi tiết nguyên tắc 3 sạch trong tay chân miệng:
Nhiều người có thói quen thường xuyên đưa tay lên miệng sau khi chạm vào đồ vật và các bề mặt xung quanh nên nguy cơ nhiễm virus rất cao nếu bàn tay không được vệ sinh đúng cách. Do đó, người dân cần rửa tay bằng xà phòng và nước sạch vào các thời điểm như:
Việc rửa tay cần được thực hiện đúng kỹ thuật, chà kỹ lòng bàn tay, kẽ và đầu ngón tay, cổ tay để loại bỏ tối đa virus bám trên tay.
Ăn uống là con đường để virus xâm nhập trực tiếp vào cơ thể nếu thực phẩm và dụng cụ không đảm bảo vệ sinh. Nguyên tắc ăn uống sạch trong nguyên tắc 3 sạch trong phòng bệnh tay chân miệng yêu cầu thực hiện ăn chín, uống sôi, sử dụng nguồn nước sạch trong sinh hoạt hằng ngày. Thức ăn cần được nấu kỹ, tránh để nguội lâu trong môi trường dễ nhiễm khuẩn.
Đối với trẻ nhỏ, dụng cụ ăn uống của trẻ như cốc, bát, thìa cần được rửa sạch, tráng nước sôi và sử dụng riêng. Phụ huynh không nên cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay hoặc đồ cá nhân với người khác. Việc duy trì ăn uống sạch không chỉ giúp phòng tay chân miệng mà còn giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh tiêu hóa và nhiễm trùng khác ở trẻ nhỏ.
Virus tay chân miệng có khả năng tồn tại lâu dài trên bề mặt đồ vật trong thời gian dài, đặc biệt là những vật dụng thường xuyên tiếp xúc. Do đó, các bề mặt như bàn ghế, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, sàn nhà cần được lau rửa hằng ngày bằng xà phòng hoặc dung dịch tẩy rửa phù hợp để tiêu diệt virus. Bên cạnh đó, nên thiết kế không gian thông thoáng, sạch sẽ giúp giảm mật độ virus trong môi trường, hạn chế nguy cơ lây nhiễm.
>> Tìm hiểu thêm: Biện pháp phòng ngừa tay chân miệng ở trẻ nhỏ
Khi nghi ngờ trẻ mắc tay chân miệng, ngay cả khi triệu chứng còn nhẹ, cần đưa trẻ đi thăm khám sớm tại cơ sở y tế để được đánh giá chính xác. Việc thăm khám giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh, xây dựng hướng xử trí phù hợp và theo dõi các dấu hiệu liên quan đến thần kinh, hô hấp, tuần hoàn nhằm phát hiện sớm nguy cơ biến chứng.
Tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, trẻ nghi ngờ mắc tay chân miệng được bác sĩ trực tiếp thăm khám, đánh giá lâm sàng kết hợp cận lâm sàng khi cần, giúp theo dõi sát diễn tiến và nhận diện các dấu hiệu cảnh báo. Quy trình thăm khám và theo dõi được triển khai theo từng bước, hỗ trợ can thiệp kịp thời và hạn chế nguy cơ biến chứng.
Nhìn chung, nguyên tắc 3 sạch trong phòng bệnh tay chân miệng cần được duy trì thường xuyên với sự phối hợp của người chăm sóc và trẻ nhỏ nhằm giảm nguy cơ lây nhiễm. Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ, việc thăm khám sớm và theo dõi đúng cách có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện và xử trí kịp thời các yếu tố nguy cơ.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, trẻ được thăm khám và theo dõi theo quy trình khoa học, kết hợp đánh giá lâm sàng và cận lâm sàng khi cần, giúp nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường và định hướng chăm sóc, điều trị phù hợp theo từng trường hợp, góp phần bảo đảm an toàn trong quá trình hồi phục.
