Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra, thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi. Thông thường, sau khi nhiễm virus, cơ thể sẽ tạo ra kháng thể để chống lại chủng virus đó. Tuy nhiên, một số trường hợp trẻ đã khỏi bệnh nhưng sau một thời gian lại xuất hiện các triệu chứng tương tự. Vậy bé bị tay chân miệng lần 2 do đâu? Hãy cùng Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tìm hiểu rõ hơn trong bài viết sau.
Dưới đây là một số nguyên nhân thường gặp khiến trẻ tái mắc bệnh tay chân miệng:
Nguyên nhân phổ biến nhất khiến bé bị tay chân miệng lần 2 là do nhiễm một chủng virus khác với lần đầu tiên. Bệnh tay chân miệng có thể do nhiều loại virus thuộc họ Enterovirus gây ra, trong đó phổ biến nhất là Coxsackievirus A16, Enterovirus 71 (EV71), Coxsackievirus A6 và A10. Khi trẻ nhiễm một chủng virus cụ thể, cơ thể sẽ tạo ra kháng thể chống lại chủng virus đó. Tuy nhiên, miễn dịch này không có phản ứng chéo với các chủng virus khác và kháng thể tạo ra từ lần nhiễm đầu tiên không thể bảo vệ trẻ suốt đời để đảm bảo trẻ không bị tái nhiễm chủng đã bị nhiễm trước đây . Điều này có nghĩa là nếu lần đầu trẻ nhiễm Coxsackievirus A16, lần sau trẻ vẫn có thể bị nhiễm Enterovirus 71 hoặc các chủng khác. (1)
Trẻ em đang ở độ tuổi đi học mẫu giáo, nhà trẻ hoặc thường xuyên tiếp xúc với bạn nhỏ khác có nguy cơ tái nhiễm cao do môi trường sinh hoạt tập thể. Virus lây lan rất dễ dàng qua đường hô hấp khi trẻ ho, hắt hơi, hoặc qua tiếp xúc trực tiếp với dịch từ vết loét, đường phân miệng là quan trọng nhất. Đặc biệt, virus có thể tồn tại trong phân của trẻ bị nhiễm trong vài tuần sau khi các triệu chứng đã biến mất, tạo điều kiện lây lan dễ dàng.
Vệ sinh kém là một yếu tố quan trọng góp phần làm tăng nguy cơ tái nhiễm bệnh tay chân miệng ở trẻ. Virus gây bệnh có khả năng tồn tại trên các bề mặt như đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa và các vật dụng thường xuyên tiếp xúc trong thời gian khá dài. Hơn nữa, trẻ nhỏ thường có xu hướng bỏ đồ vật vào miệng, không rửa tay thường xuyên hoặc rửa tay không đúng cách. Nếu không vệ sinh và khử khuẩn thường xuyên, các bề mặt này trở thành nguồn lây nhiễm tiềm ẩn cho trẻ.
Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch đang trong quá trình phát triển và chưa tiếp xúc với nhiều loại mầm bệnh như người lớn. Khi nhiễm virus lần đầu, cơ thể trẻ sẽ học cách nhận biết và chống lại virus đó cụ thể, nhưng phản ứng miễn dịch này có thể chưa đủ mạnh để bảo vệ trẻ khỏi các chủng virus khác. Ngoài ra, một số yếu tố có thể làm suy yếu hệ miễn dịch tạm thời của trẻ như thiếu ngủ, dinh dưỡng không đầy đủ, stress hoặc đang trong giai đoạn hồi phục sau một bệnh khác.
Các triệu chứng của bé bị tay chân miệng lần 2 thường tương tự như lần đầu tiên.Tuy nhiên, mức độ nghiêm trọng có thể khác nhau tùy thuộc vào chủng virus gây bệnh và tình trạng sức khỏe của trẻ. Các triệu chứng tái phát tay chân miệng ở trẻ có thể gồm:
Nếu có dấu hiệu nghi ngờ trẻ tái mắc tay chân miệng, bố mẹ nên đưa trẻ đến bệnh viện để được bác sĩ khám và tư vấn phù hợp, đặc biệt phát hiện sớm các biến chứng của bệnh như: sốt cao kéo dài không đáp ứng thuốc hạ sốt, sốt co giật, giật mình, run chi, đi không vững, buồn nôn, nôn, khó thở, thở nhanh, lì bì, loét miệng ảnh hưởng khả năng ăn uống, mất nước…
Chăm sóc và điều trị bé bị tay chân miệng lần 2 tập trung vào kiểm soát các triệu chứng và phát hiện sớm các biến biến chứng để xử lý kịp thời. Trẻ sẽ được hạ sốt bằng paracetamol hoặc ibuprofen theo chỉ định của bác sĩ. Bố mẹ cho trẻ ăn thức ăn mềm, lỏng, mát như sữa chua, cháo loãng… và tránh thức ăn cay, nóng, chua hoặc có kết cấu thô gây đau. Đồng thời, bố mẹ nên khuyến khích trẻ uống nhiều nước để phòng ngừa biến chứng mất nước. Nếu trẻ bị tay chân miệng lần 2 còn bú mẹ hoàn toàn, mẹ tiếp tục cho trẻ bú theo nhu cầu và bú thường xuyên hơn nhằm đảm bảo trẻ bú đủ sữa.
Giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, tắm rửa cho trẻ thường xuyên bằng xà phòng dịu nhẹ nhằm loại các chất bẩn trên da, ngăn ngừa bội nhiễm. Bố mẹ tập cho trẻ súc miệng với nước muối thường xuyên, nhất là sau khi ăn để răng miệng sạch sẽ, ngăn ngừa và giúp các vết loét trong miệng nhanh lành lại. Bé bị tay chân miệng lần 2 cũng cần được cắt ngắn móng tay để tránh gãi gây trầy xước da, vỡ các bọng nước dẫn đến nhiễm trùng thứ phát.
> Tìm hiểu thêm:
Mặc dù không thể hoàn toàn ngăn ngừa tái nhiễm tuy nhiên, bố mẹ có thẻ giảm nguy cơ mắc phải cho trẻ qua các cách phòng bệnh tay chân miệng dưới đây:
Trường hợp trẻ bị tay chân miệng hai lần trong vòng một tháng tuy không phổ biến nhưng hoàn toàn có thể xảy ra, đặc biệt trong mùa dịch hoặc khi trẻ sinh sống trong môi trường có nhiều nguồn lây.
Mức độ nghiêm trọng khi bé bị tay chân miệng lần 2 phụ thuộc vào nhiều yếu tố: chủng virus gây bệnh, tình trạng sức khỏe, khả năng miễn dịch của trẻ… Bệnh tay chân miệng lần 2 nếu đúng chủng nhiễm lần đầu thì trẻ có thể có triệu chứng cũng như diễn tiến tốt hơn vì trẻ đã có kháng thể bảo vệ của lần trước còn lại
Để xác định trẻ bị tay chân miệng lần 2 hay là triệu chứng còn sót lại của lần 1, cần dựa vào nhiều yếu tố bao gồm thời gian, mức độ triệu chứng, vị trí, đặc điểm các vết loét… Thông thường, bệnh tay chân miệng thường kéo dài 7-10 ngày từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Nếu trẻ đã hoàn toàn hết triệu chứng trong ít nhất 3-7 ngày, sau đó lại xuất hiện sốt và triệu chứng mới, các vết loét mới ở vị trí khác hoặc vết loét xuất hiện nhiều hơn lần trước, màu đỏ, phồng rõ, đó có thể là dấu hiệu tái nhiễm. Nhưng bà mẹ nên đưa trẻ đến Bs Nhi khám để được chẩn đoán đúng là tay chân miệng hay cần phân biệt với những bệnh khác có biểu hiện giống như bệnh tay chân miệng. Từ đó mới có kế hoạch theo dõi, điều trị thích hợp giúp trẻ mau khoẻ và xử lý kịp thời khi có biến chứng
Tóm lại: Bé bị tay chân miệng lần 2 là có thể xảy ra vì miễn dịch của bệnh không phải là miễn dịch bền vững bảo vệ trẻ suốt đời. Vì vậy, tác nhân bệnh lần 2 có thể giống với lần đầu nhưng cũng có thể do tác nhân khác gây ra vì bệnh tay chân miệng có thể do nhiều tác nhân gây ra với những biểu hiện lâm sàng tương tự.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng những thông tin trên đã giúp quý phụ huynh hiểu rõ bé bị tay chân miệng lần 2 do đâu. Bố mẹ tuyệt đối không được chủ quan khi trẻ tái mắc bệnh bởi ở mỗi lần mắc có thể là một chủng virus khác nhau và tiềm ẩn nhiều nguy cơ khác nhau.
