Chỉ định xét nghiệm Glucose sau ăn khi nào? Các bước thực hiện

Chỉ số đường trong máu luôn biến đổi, đặc biệt là sau các bữa ăn. Việc theo dõi sát sao sự thay đổi này thông qua xét nghiệm glucose sau ăn đóng vai trò quyết định trong việc phát hiện sớm và quản lý các bệnh về rối loạn chuyển hóa. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về chỉ định, ai cần thực hiện và các bước thực hiện xét nghiệm glucose.

Xét nghiệm glucose sau ăn là gì?

Xét nghiệm glucose sau ăn (PPG – Postprandial Glucose) là phương pháp đo nồng độ đường trong máu sau khi người bệnh bắt đầu dùng bữa. Mục đích chính của kỹ thuật này là đánh giá khả năng xử lý lượng đường nạp vào cơ thể thông qua hoạt động tiết insulin của tuyến tụy. (1)

Khi cơ thể nạp các loại thực phẩm chứa carbohydrate (như cơm, bánh mì, trái cây), hệ tiêu hóa sẽ phân giải chúng thành đường glucose và hấp thụ vào máu. Để cân bằng, tuyến tụy sẽ được kích thích để sản xuất hormone insulin. Insulin đóng vai trò như một “chiếc chìa khóa” mở cửa cho tế bào hấp thụ glucose từ máu để tạo ra năng lượng, nhờ đó mức đường trong máu giảm dần xuống ngưỡng an toàn.

Đối với một người khỏe mạnh, mức đường huyết sau khi ăn khoảng 1 – 2 giờ thường duy trì ở mức dưới 140 mg/dL (tương đương 7,8 mmol/L). Nếu kết quả đo vượt quá con số này, đó là dấu hiệu cho thấy hệ thống nội tiết đang gặp khó khăn trong việc điều hòa chuyển hóa.

>> Tìm hiểu thêm: Vai trò glucose trong xét nghiệm máu

Xét nghiệm glucose máu sau ăn dành cho ai?

Việc kiểm tra này không áp dụng tùy tiện mà thường được các bác sĩ chỉ định cho những nhóm đối tượng cụ thể để tầm soát và quản lý sức khỏe:

• Người có nguy cơ mắc tiểu đường: Những người bị thừa cân, béo phì, có lối sống ít vận động, mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) hoặc có người thân trong gia đình bị đái tháo đường cần được tầm soát định kỳ.
• Người mắc tiểu đường: Với người đã được chẩn đoán mắc bệnh, xét nghiệm này giúp bác sĩ đánh giá mức độ hiệu quả của phác đồ điều trị, từ đó xem xét việc điều chỉnh liều lượng thuốc uống hoặc tiêm insulin sao cho phù hợp với chế độ ăn.
• Phụ nữ mang thai: Thai kỳ làm thay đổi nội tiết tố nghiêm trọng, khiến mẹ bầu dễ bị đái tháo đường thai kỳ. Việc kiểm tra sát sao lượng đường giúp ngăn ngừa biến chứng sinh non, thai to và bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ lẫn bé.

Chỉ định xét nghiệm glucose máu sau ăn khi nào?

Bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện xét nghiệm đường huyết sau ăn nếu cơ thể người bệnh xuất hiện các triệu chứng lâm sàng cảnh báo nồng độ glucose tăng cao thất thường. Các biểu hiện điển hình cần được kiểm tra ngay bao gồm:

• Đi tiểu nhiều: Khi lượng đường vượt ngưỡng, thận không thể lọc hết mà phải bài tiết lượng glucose dư thừa qua nước tiểu. Quá trình này sản sinh lượng lớn nước tiểu, khiến người bệnh liên tục buồn tiểu, đặc biệt là vào ban đêm.
• Khát nước dữ dội: Đi tiểu liên tục làm cơ thể mất nước nghiêm trọng. Để bù đắp, não bộ sẽ phát tín hiệu kích thích cảm giác khát, khiến người bệnh phải uống nước liên tục nhưng vẫn thấy khô miệng.
• Mệt mỏi kéo dài: Dù lượng đường trong máu rất dồi dào nhưng do thiếu hụt hoặc kháng insulin, tế bào không thể sử dụng chúng làm năng lượng, khiến người bệnh luôn uể oải, suy nhược.
• Giảm thị lực: Đường huyết tăng cao làm thay đổi nồng độ chất lỏng trong cơ thể, khiến thủy tinh thể của mắt bị sưng lên, dẫn đến tình trạng mờ mắt, khó tập trung.
• Sụt cân bất thường: Cơ thể không sử dụng được đường sẽ chuyển sang đốt cháy mỡ và cơ bắp để sinh năng lượng, gây ra tình trạng sụt cân nhanh chóng dù người bệnh ăn uống rất nhiều.

Các bước xét nghiệm glucose sau ăn

Để kết quả phản ánh chính xác nhất khả năng chuyển hóa của cơ thể, quy trình xét nghiệm glucose sau ăn 2 giờ cần được thực hiện chặt chẽ tại các cơ sở y tế thông qua các bước như sau:

1. Chuẩn bị xét nghiệm glucose sau ăn

Thông thường, người bệnh sẽ được yêu cầu nhịn ăn qua đêm (khoảng 8 – 12 tiếng) trước khi đến viện. Nhân viên y tế có thể tiến hành lấy một mẫu máu tĩnh mạch lúc đói để làm mốc so sánh. Ngay sau đó, người bệnh sẽ bắt đầu bữa ăn sáng. Bữa ăn này có thể là bữa ăn thông thường hàng ngày của người bệnh hoặc một lượng dung dịch chứa đúng 75g glucose chuẩn theo chỉ định của bác sĩ.

2. Tiến hành xét nghiệm glucose sau ăn

Đúng 2 giờ sau bữa ăn, người bệnh quay lại phòng lấy mẫu. Nhân viên y tế sẽ dùng dây garo buộc ở bắp tay, sát khuẩn vùng da cần tiêm và dùng kim tiêm nhỏ để rút một lượng máu tĩnh mạch vừa đủ. Mẫu máu được bảo quản trong ống nghiệm chuyên dụng và chuyển ngay đến hệ thống máy phân tích tự động tại phòng thí nghiệm. Quá trình này diễn ra nhẹ nhàng, nhanh chóng và đảm bảo an toàn nhiễm khuẩn.

3. Đọc kết quả xét nghiệm glucose sau ăn

Kết quả thường sẽ được trả về sau khoảng 1 – 2 tiếng. Dựa vào các con số phân tích, bác sĩ sẽ chẩn đoán tình trạng sức khỏe của bạn. Phân tích về xét nghiệm đường huyết 2 giờ sau ăn ý nghĩa như sau:

• Dưới 140 mg/dL (7.8 mmol/L): Kết quả bình thường, tuyến tụy và cơ chế hoạt động của insulin đang làm việc hiệu quả để chuyển hóa lượng đồ ăn nạp vào.
• Từ 140 – 199 mg/dL (7.8 – 11.0 mmol/L): Là dấu hiệu của việc suy giảm dung nạp glucose, cảnh báo người bệnh đang ở giai đoạn tiền đái tháo đường.
• Từ 200 mg/dL (11.1 mmol/L) trở lên: Là tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường khi có triệu chứng điển hình. Trong trường hợp không có triệu chứng cần được xác nhận bằng xét nghiệm lặp lại hoặc kết hợp thêm xét nghiệm khác để chẩn đoán xác định.

Trước khi xét nghiệm glucose sau ăn cần quan tâm điều gì?

Để đảm bảo kết quả xét nghiệm phản ánh chính xác nhất khả năng chuyển hóa của cơ thể, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt một số lưu ý trong quá trình chuẩn bị và thời gian chờ lấy máu:

• Về việc sử dụng thuốc: Nếu xét nghiệm để tầm soát bệnh, bạn có thể được yêu cầu tạm ngưng các loại thuốc đang dùng. Ngược lại, nếu mục đích là đánh giá hiệu quả điều trị, người bệnh vẫn cần uống thuốc tiểu đường hoặc tiêm insulin như thường lệ ngay trước bữa ăn đó.
• Về chế độ ăn uống trong 2 giờ chờ đợi: Tính từ lúc bắt đầu ăn, người bệnh chỉ được phép uống nước lọc. Tuyệt đối không ăn thêm bất kỳ thực phẩm nào khác (kể cả đồ ăn nhẹ hay tráng miệng). Đồng thời, không sử dụng nước ngọt, trà, cà phê và không hút thuốc lá để tránh làm thay đổi nồng độ đường trong máu.
• Về chế độ vận động: Trong thời gian chờ lấy mẫu máu lần 2, người bệnh chỉ nên ngồi nghỉ ngơi thư giãn tại khu vực chờ của bệnh viện. Cần hạn chế đi lại nhiều, tuyệt đối không tập thể dục hay làm việc nặng. Việc vận động thể chất lúc này sẽ kích thích cơ bắp đốt cháy glucose để tạo năng lượng, khiến chỉ số đo được thấp hơn so với thực tế, dẫn đến sai lệch kết quả.

Để thực hiện xét nghiệm đường huyết để tầm soát và điều các bệnh về tuyến tụy, nội tiết,… tại Hệ thống BVĐK Tâm Anh TP.HCM, quý khách hàng vui lòng liên hệ:

Việc tuân thủ và thực hiện đúng chỉ định xét nghiệm glucose sau ăn mang lại giá trị to lớn trong việc chẩn đoán chức năng của tuyến tụy và khả năng hấp thụ đường của tế bào. Dựa vào kết quả này, bác sĩ sẽ đưa ra những tư vấn kịp thời về chế độ dinh dưỡng, vận động cũng như phác đồ sử dụng thuốc. Người bệnh cần chuẩn bị tâm lý thoải mái và làm theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế để quá trình kiểm tra diễn ra thuận lợi và chuẩn xác nhất.