Chỉ số HbA1c cao là dấu hiệu cho thấy đường huyết đang được kiểm soát chưa tốt, làm tăng nguy cơ gặp nhiều biến chứng nguy hiểm của bệnh đái tháo đường. Vì vậy, nhiều người quan tâm đến cách giảm chỉ số HbA1c để đưa đường huyết về ngưỡng an toàn. Vậy làm thế nào để cải thiện chỉ số này hiệu quả và bền vững? Cùng Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Chỉ số HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong 2-3 tháng gần nhất. Chỉ số này được hình thành khi đường glucose trong máu gắn vào hemoglobin của hồng cầu, vì vậy HbA1c giúp bác sĩ đánh giá mức độ kiểm soát đường huyết trong thời gian dài thay vì chỉ tại một thời điểm như xét nghiệm đường huyết thông thường.
Việc hiểu rõ cách giảm chỉ số HbA1c rất quan trọng, bởi HbA1c càng cao đồng nghĩa với việc đường huyết thường xuyên ở mức cao. Tình trạng này kéo dài có thể làm tổn thương mạch máu và nhiều cơ quan trong cơ thể, làm tăng nguy cơ mắc các biến chứng như bệnh tim mạch, đột quỵ, suy thận, tổn thương mắt và thần kinh. Ngược lại, duy trì HbA1c ở mức ổn định sẽ giúp kiểm soát bệnh đái tháo đường, giảm nguy cơ biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống lâu dài.
Có. Giảm chỉ số HbA1c là có thể nếu người bệnh kiểm soát đường huyết tốt thông qua chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn, duy trì cân nặng hợp lý và tuân thủ điều trị theo chỉ định của bác sĩ.
Việc cải thiện chỉ số HbA1c không thể thực hiện trong vài ngày mà cần duy trì những thói quen lành mạnh trong thời gian dài.
Dưới đây là các cách giảm chỉ số HbA1c, người bệnh có thể tham khảo:
Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát đường huyết và chỉ số HbA1c. Người bệnh nên ưu tiên các thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, yến mạch và trái cây ít ngọt. Chất xơ giúp làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu, hạn chế tình trạng đường huyết tăng cao sau ăn.
Bên cạnh đó, cần hạn chế các thực phẩm chứa nhiều đường và tinh bột tinh chế như bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa, bánh mì trắng hoặc cơm trắng ăn với số lượng lớn. Nên bổ sung đầy đủ protein từ cá, thịt nạc, trứng, sữa ít béo và các loại hạt để tạo cảm giác no lâu, hỗ trợ kiểm soát đường huyết tốt hơn.
Ăn vặt thường xuyên, đặc biệt là các món nhiều đường và calo, có thể khiến lượng đường trong máu dao động liên tục, làm HbA1c khó cải thiện. Người bệnh nên duy trì các bữa ăn đúng giờ, hạn chế bỏ bữa hoặc ăn quá nhiều trong một lần.
Thay vì ăn liên tục suốt cả ngày, nên xây dựng thực đơn khoa học với khẩu phần phù hợp, giúp cơ thể sử dụng năng lượng hiệu quả và hạn chế tăng đường huyết sau ăn.
Hoạt động thể chất giúp cơ thể sử dụng glucose hiệu quả hơn, đồng thời cải thiện độ nhạy insulin, từ đó hỗ trợ giảm đường huyết và HbA1c. Người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút vận động cường độ trung bình mỗi tuần như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội, khiêu vũ hoặc tập yoga.
Ngoài thời gian tập luyện, nên hạn chế ngồi quá lâu. Việc đứng dậy đi lại hoặc vận động nhẹ vài phút sau mỗi 30-60 phút ngồi liên tục cũng góp phần cải thiện quá trình chuyển hóa đường trong cơ thể.
Thừa cân, béo phì là một trong những yếu tố làm tăng tình trạng kháng insulin, khiến đường huyết khó kiểm soát. Đối với những người đang dư cân, chỉ cần giảm 5-10% trọng lượng cơ thể cũng có thể cải thiện khả năng kiểm soát đường huyết và giảm chỉ số HbA1c.
Việc giảm cân nên được thực hiện bằng cách kết hợp chế độ ăn cân đối với vận động đều đặn, tránh các phương pháp giảm cân quá nhanh hoặc thiếu khoa học.
Thiếu ngủ kéo dài hoặc căng thẳng thường xuyên có thể làm cơ thể tăng tiết các hormone gây tăng đường huyết như cortisol và adrenaline. Điều này khiến việc kiểm soát HbA1c trở nên khó khăn hơn.
Người bệnh nên duy trì giấc ngủ từ 7-9 giờ mỗi đêm, hạn chế thức khuya và xây dựng thời gian ngủ nghỉ cố định. Đồng thời, có thể áp dụng các biện pháp thư giãn như thiền, hít thở sâu, yoga hoặc tham gia các hoạt động yêu thích để giảm căng thẳng, góp phần ổn định đường huyết và hỗ trợ cải thiện chỉ số HbA1c lâu dài.
Đối với người bệnh đái tháo đường, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc hạ đường huyết phù hợp tùy theo tình trạng bệnh. Với người bệnh tiền đái tháo đường, thay đổi chế độ ăn uống, tập luyện và lối sống vẫn là biện pháp chính; thuốc chỉ được cân nhắc trong một số trường hợp nguy cơ cao theo chỉ định của bác sĩ.
Mỗi loại thuốc có cơ chế tác dụng, liều dùng và chỉ định khác nhau. Vì vậy, người bệnh không nên tự ý mua thuốc, thay đổi liều lượng hoặc ngừng điều trị khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Nếu chỉ số HbA1c tăng cao hoặc khó kiểm soát, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá nguyên nhân và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, giúp kiểm soát đường huyết hiệu quả và hạn chế nguy cơ biến chứng lâu dài.
Khi nào cần điều trị bằng thuốc?
Thay đổi lối sống luôn là nền tảng trong điều trị. Bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định hoặc điều chỉnh thuốc dựa trên mức HbA1c, tình trạng bệnh, bệnh lý đi kèm và mục tiêu kiểm soát đường huyết của từng người bệnh.
Dù đã áp dụng các cách giảm chỉ số HbA1c, nhiều người vẫn gặp khó khăn trong việc đưa chỉ số này về ngưỡng mục tiêu do duy trì những thói quen sai lầm như:
Nhiều người cho rằng chỉ cần đường huyết lúc đói ở mức bình thường là đã kiểm soát bệnh tốt. Tuy nhiên, HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong 2-3 tháng, bao gồm cả đường huyết sau ăn. Vì vậy, đường trong máu sau bữa ăn tăng cao kéo dài vẫn có thể khiến HbA1c tăng dù đường huyết lúc đói ổn định.
Nhịn ăn hoặc bỏ bữa được xem là một cách giảm chỉ số HbA1c sai lầm. Việc này có thể làm cơ thể thiếu năng lượng, tăng cảm giác đói và dẫn đến ăn quá nhiều ở bữa tiếp theo, khiến đường huyết dao động khó kiểm soát hơn.
Một số người kỳ vọng thực phẩm chức năng có thể thay thế thuốc hoặc các biện pháp điều trị y khoa. Tuy nhiên, hiện nay thực phẩm chức năng chỉ có vai trò hỗ trợ sức khỏe và không thể thay thế thuốc điều trị hoặc chế độ kiểm soát đường huyết được bác sĩ chỉ định.
Khi thấy kết quả đo đường huyết cải thiện, nhiều người tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc. Điều này có thể khiến đường huyết tăng trở lại mà không xuất hiện triệu chứng rõ ràng, làm HbA1c tăng cao và gia tăng nguy cơ biến chứng.
HbA1c là chỉ số quan trọng giúp đánh giá hiệu quả kiểm soát đường huyết trong thời gian dài. Việc không tái khám hoặc bỏ qua các lần xét nghiệm định kỳ có thể khiến người bệnh không phát hiện kịp thời những thay đổi bất thường để điều chỉnh kế hoạch điều trị phù hợp.
Bên cạnh việc tìm cách giảm chỉ số HbA1c, người bệnh cần theo dõi thêm một số chỉ số sức khỏe quan trọng khác để có cái nhìn toàn diện về tình trạng bệnh.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về cách giảm chỉ số HbA1c cũng như các biện pháp kiểm soát đường huyết hiệu quả. Việc duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, vận động đều đặn, kiểm soát cân nặng và tuân thủ hướng dẫn điều trị có thể góp phần cải thiện HbA1c và giảm nguy cơ biến chứng. Nếu chỉ số HbA1c tăng cao hoặc khó kiểm soát, người bệnh có thể thăm khám tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM để được bác sĩ tư vấn và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.
