Xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên (RPG) khi nào cần thực hiện?

Xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên đo nồng độ glucose trong máu tại một thời điểm bất kỳ, không phụ thuộc vào thời gian của bữa ăn gần nhất. Xét nghiệm này giúp bác sĩ phát hiện tình trạng tăng đường huyết, hỗ trợ chẩn đoán đái tháo đường trong những trường hợp phù hợp và đánh giá tình trạng đường huyết của người bệnh. Vậy xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên được thực hiện khi nào và kết quả có ý nghĩa gì?

Xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên là gì?

Xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên (Random plasma glucose – RPG) là phương pháp đo nồng độ đường (glucose) trong máu vào bất kỳ thời điểm nào. Khác với các loại xét nghiệm đường huyết khác, người bệnh có thể thực hiện xét nghiệm này mà không cần phải nhịn ăn trước đó.

Khi nào cần thực hiện đo đường huyết bất kỳ trong ngày?

Bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên khi người bệnh xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo tình trạng tăng đường huyết. Các triệu chứng của bệnh đái tháo đường (đặc biệt đái tháo đường type 1) có thể diễn tiến nhanh và nghiêm trọng.

Các triệu chứng cần lưu ý gồm:

• Đi tiểu thường xuyên: Thận cố gắng loại bỏ lượng đường dư thừa qua nước tiểu.
• Khát nước quá mức: Do mất nước từ việc đi tiểu nhiều.
• Vẫn cảm thấy đói ngay cả khi đã ăn: Tế bào không nhận được năng lượng (glucose) cần thiết từ thực phẩm do thiếu insulin hoặc kháng insulin.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân: Tế bào bị “đói” năng lượng, buộc phải đốt cháy mô mỡ và cơ bắp để bù đắp, dẫn đến sụt cân. Ngoài ra, mất nước do tiểu nhiều cũng có thể gây giảm cân.
• Cảm thấy cực kỳ mệt mỏi hoặc kiệt sức: Do cơ thể không có năng lượng hoạt động.
• Vết thương lâu lành: Do đường huyết cao kéo dài làm tổn thương mạch máu và dây thần kinh, cùng với hệ miễn dịch suy yếu khiến vi khuẩn phát triển mạnh.
• Mờ mắt, nhìn không rõ: Do biến chứng đái tháo đường ảnh hưởng đến thần kinh thị giác.

Ví dụ, với một người nhập viện trong trạng thái kiệt sức, ý thức lơ mơ, khát nước dữ dội và đi tiểu liên tục… bác sĩ không thể chờ đủ 8 tiếng để chỉ định xét nghiệm đường huyết lúc đói. Lúc này, xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên có thể được dùng để chẩn đoán nguy cơ đái tháo đường và xác định người bệnh có gặp biến chứng nhiễm toan ceton không.

>> Tìm hiểu thêm: Đo đường huyết vào lúc nào là tốt? Bao lâu nên đo 1 lần?

Quy trình thực hiện xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên

Quy trình thực hiện xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên rất nhanh chóng và đơn giản. Người bệnh có thể được xét nghiệm bằng 1 trong 2 cách sau: (1)

1. Xét nghiệm đường huyết tĩnh mạch

Xét nghiệm đường huyết tĩnh mạch (Venous plasma glucose test) là phương pháp tiêu chuẩn, độ chính xác cao. Máu được lấy từ tĩnh mạch (thường là bắp tay), sau đó chuyển đến phòng xét nghiệm để phân tích. Kết quả thường có sau 1-2 tiếng tại các cơ sở y tế.

2. Xét nghiệm đường huyết mao mạch

Xét nghiệm đường huyết mao mạch (Capillary blood glucose test) có ưu điểm nhận kết quả nhanh, tuy nhiên, độ chính xác không cao bằng xét nghiệm đường huyết tĩnh mạch. Nhân viên y tế sẽ lấy một giọt máu, thường từ đầu ngón tay bằng kim chích. Giọt máu được nhỏ lên máy đo đường huyết cầm tay và hiện kết quả sau vài giây. Xét nghiệm này có thể được chỉ định trong trường hợp cần theo dõi nhanh (như cấp cứu), hay dùng tại nhà.

Hướng dẫn đọc kết quả xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên

Theo Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (American Diabetes Association – ADA), người bệnh được chẩn đoán mắc đái tháo đường nếu lượng đường trong máu lớn hơn hoặc bằng 200 mg/dL (tương đương 11.1 mmol/L). Với mức đường huyết từ 200 mg/dL trở lên kèm các triệu chứng đái tháo đường (lâu lành thương, mệt mỏi, tiểu nhiều, khát nước…), bác sĩ có thể kết luận và đưa ra phác đồ điều trị nhanh chóng.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, người bệnh có thể được làm thêm một số xét nghiệm đường huyết khác để có chẩn đoán chính xác hơn. Ví dụ, chỉ số đường huyết ≥ 200 mg/dL nhưng không có triệu chứng rõ ràng, bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện thêm xét nghiệm lần thứ hai vào một thời điểm khác để xác nhận.

Các xét nghiệm đường huyết xác nhận có thể gồm:

• Xét nghiệm HbA1c: Phản ánh mức đường huyết trung bình trong 3 tháng qua. Ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường ≥ 6,5%.
• Đường huyết tương lúc đói: Người bệnh cần nhịn ăn ít nhất 8 tiếng trước khi lấy máu. Ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường ≥ 126 mg/dL (7,0 mmol/L).
• Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT): Đo mức đường huyết 2 giờ sau khi được uống dung dịch chứa 75g glucose. Ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường ≥ 200 mg/dL (11,1 mmol/L).

Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là địa chỉ khám và điều trị đái tháo đường uy tín, chất lượng; hệ thống Trung tâm Xét nghiệm đạt chuẩn ISO 15189:2022 và các loại thuốc tiên tiến có thể giúp người bệnh được chẩn đoán, điều trị đái tháo đường hiệu quả.

Nếu có nhu cầu khám, tư vấn, điều trị tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:

Trên đây là một số thông tin tổng quan về xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên (RPG). Kiểm soát, điều trị đái tháo đường từ sớm chính là “chìa khóa” bảo vệ sức khỏe dài hạn, tránh những biến chứng nặng nề. Trong đó, khám sức khỏe định kỳ là phương pháp hiệu quả giúp phát hiện sớm bệnh đái tháo đường, can thiệp điều trị kịp thời và phòng ngừa biến chứng.