Trẻ 5 tháng bị sốt có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Ở giai đoạn này, tình trạng sốt cần được theo dõi chặt chẽ và xử trí đúng cách, kịp thời để hạn chế nguy cơ mất nước, co giật hoặc diễn tiếng nặng, ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ.
Sốt là phản ứng của hệ miễn dịch trước sự xâm nhập của vi khuẩn, virus để loại bỏ các tác nhân này ra khỏi cơ thể. Với trẻ 5 tháng tuổi bị sốt, thường do 3 nhóm nguyên nhân dưới đây: (1)
Đây là nguyên nhân thường gặp khi trẻ 5 tháng bị sốt và cần được theo dõi cẩn thận. Trẻ có thể mắc các nhiễm trùng đường đường hô hấp như cảm lạnh, cúm, RSV hoặc các bệnh lý như viêm họng, viêm tai giữa, viêm phế quản. Ngoài ra, sốt cũng có thể liên quan đến nhiễm trùng tiểu, tiêu chảy nhiễm khuẩn hay viêm phổi.
Sốt do nhiễm trùng thường xuất hiện đột ngột và có thể đi kèm các biểu hiện như ho, sổ mũi, thở nhanh, quấy khóc liên tục, nôn, tiêu chảy hoặc bú kém rõ rệt. Với trẻ nhỏ dưới 6 tháng có những dấu hiệu này cần được bác sĩ thăm khám sớm để xác định nguyên nhân và xử trí phù hợp.
Trẻ 5 tháng tuổi bị sốt có thể là phản ứng của cơ thể sau tiêm chủng. Ở giai đoạn này trẻ thường có lịch tiêm các vắc xin quan trọng như 5in1, 6in1, phế cầu… Sốt sau tiêm là tình trạng thường găp, do phản ứng từ hệ miễn dịch khi tiếp xúc với kháng nguyên có trong vắc xin. Sau tiêm, trẻ có thể sốt nhẹ từ 37,5°C đến 38,5°C và đa số tự ổn định sau 24-48 giờ. Nếu trẻ vẫn tỉnh táo, tiểu bình thường và hạ sốt sau chăm sóc tại nhà thì thường không đáng lo ngại. Tuy nhiên nếu sốt ở trẻ kéo dài, bỏ bú hoặc li bì cần đưa trẻ đi khám sớm.
Nhiều phụ huynh nhận thấy trẻ 5 tháng tuổi có biểu hiện sốt nhẹ khi lợi bắt đầu nứt để mọc răng sữa. Tình trạng này thường chỉ làm tăng thân nhiệt nhẹ dưới 38°C. Nếu nhiệt độ cao hơn mức này kèm theo triệu chứng ho, tiêu chảy, bỏ bú, nôn ói thì nghĩ đến nguyên nhân khác, đặc biệt là các bệnh lý nhiễm trùng, và nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá phù hợp.
Khi bé 5 tháng bị sốt nhưng vẫn tỉnh táo, bú được và chưa có dấu hiệu nguy hiểm, phụ huynh có thể chăm sóc tại nhà để giúp trẻ dễ chịu hơn. Tuy nhiên, trẻ cần theo dõi sát và đưa trẻ đi khám nếu sốt kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Sốt làm thân nhiệt của trẻ tăng lên, lúc này, phụ huynh nên mặc cho trẻ quần áo mỏng nhẹ, thấm hút tốt và rộng rãi để hỗ trợ thoát nhiệt. Ngoài ra, phòng ngủ cần thông thoáng, tránh gió lùa trực tiếp. Không nên bật điều hòa quá lạnh hoặc quấn nhiều lớp chăn khi bé đang nóng sốt, chỉ cần giữ môi trường dễ chịu và theo dõi nhiệt độ định kỳ.
Trẻ sốt dễ mất nước do ra nhiều mồ hôi và bú ít hơn. Với trẻ 5 tháng tuổi, sữa mẹ hoặc sữa công thức vẫn là nguồn cung cấp nước và dinh dưỡng chính. Phụ huynh không tự ý cho trẻ uống thêm nước lọc nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ.
Nên cho trẻ bú nhiều lần hơn trong ngày, mỗi cữ với lượng vừa phải để trẻ dễ tiếp nhận, đặc biệt khi trẻ mệt. Nếu đang bú mẹ hoàn toàn, có thể tăng số lần bú theo nhu cầu. Nếu dùng sữa công thức, có thể chia nhỏ cữ để phù hợp với khả năng tiếp nhận của trẻ. (2)
Chườm ấm giúp cơ thể tỏa nhiệt tốt hơn. Dùng khăn mềm nhúng nước ấm có nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt trẻ khoảng 1-2°C, vắt ráo rồi lau nhẹ ở trán, hai nách, hai bẹn vì đây là nơi có mạch máu lớn gần da. Có thể lau lặp lại nhiều lần cho đến khi trẻ dễ chịu hơn. Không dùng nước đá, khăn lạnh, rượu, cồn hoặc nước pha chanh để lau người vì dễ gây kích ứng da, co mạch ngoại vi và làm trẻ khó chịu hơn.
Thuốc hạ sốt thường dùng cho trẻ nhỏ là Paracetamol (Acetaminophen). Liều tham khảo phổ biến là 10-15 mg/kg cân nặng mỗi lần, uống cách nhau 4-6 giờ nếu còn sốt. Phụ huynh cần đọc kỹ hàm lượng thuốc và dùng theo chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nếu không chắc liều lượng phù hợp với cân nặng, nên liên hệ bác sĩ trước khi cho trẻ dùng thuốc. Đặc biệt cần lưu ý: Ibuprofen không được khuyến cáo cho trẻ dưới 6 tháng tuổi nếu chưa có chỉ định. Ngoài ra, Aspirin tuyệt đối không dùng cho trẻ em do nguy cơ hội chứng Reye cực kỳ nguy hiểm.
Xem thêm: 7 cách hạ sốt cho trẻ tại nhà cha mẹ cần biết
Đây là cách đo nhiệt độ phổ biến và dễ thực hiện nhất. Khi đo, kẹp đầu nhiệt kế sát hõm nách, giữ tay bé áp nhẹ vào người đến khi máy phát tín hiệu. Kết quả đo ở nách thường thấp hơn nhiệt độ lõi cơ thể khoảng 0,3-0,5°C. Nếu đo nách từ 37,5°C trở lên thường được xem là sốt.
Đây là vị trí có độ chính xác cao nhất ở trẻ dưới 6 tháng tuổi nếu thực hiện đúng kỹ thuật. Bôi trơn đầu nhiệt kế, đưa nhẹ nhàng vào hậu môn theo hướng dẫn thiết bị. Nhiệt độ hậu môn từ 38°C trở lên được xem là sốt. Nếu phụ huynh chưa quen thao tác hoặc lo ngại gây tổn thương, nên nhờ nhân viên y tế hướng dẫn.
Nhiệt kế hồng ngoại đo ở trán có ưu điểm thao tác nhanh, tiện lợi, dễ sử dụng và phù hợp dùng sàng lọc ban đầu. Tuy nhiên kết quả có thể bị ảnh hưởng bởi mồ hôi, nhiệt độ phòng hoặc cách đặt máy. Nếu kết quả bất thường hoặc không phù hợp với tình trạng trẻ, phụ huynh nên đo lại bằng phương pháp khác để đảm bảo độ chính xác.
Nhiệt kế tai chính xác ở trẻ lớn hơn, với trẻ nhỏ 5 tháng tuổi, ống tai còn hẹp nên sai số có thể cao nếu đặt đầu dò chưa đúng vị trí.
Tóm lại:
Để đảm bảo chính xác, nên đo lại sau 15-30 phút trong điều kiện trẻ nghỉ ngơi.
Không phải mọi trường hợp trẻ 5 tháng bị sốt đều có thể theo dõi tại nhà. Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế khẩn cấp nếu xuất hiện một trong các biểu hiện sau:
Nhiều trường hợp bé 5 tháng bị sốt nặng hơn do xử lý chưa đúng, nhất là các lưu ý sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Phần lớn trường hợp trẻ 5 tháng bị sốt có thể cải thiện nếu được chăm sóc hợp lý. Hy vọng bài viết của BVĐK Tâm Anh đã mang đến cho cha mẹ thông tin hữu ích giúp nhận biết sớm các biểu hiện nghiêm trọng và chăm sóc đúng cách khi bé bị sốt. Nếu sốt kéo dài hoặc kèm dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để can thiệp kịp thời.
