5 ngày sau khi mắc xương cá, ông D.V.H. (55 tuổi, TP.HCM) đi khám, bác sĩ thấy xương cá đã đâm sâu bờ lưỡi phải gây tụ dịch, nhiễm trùng.

Ông H. đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM trong tình trạng đau vùng lưỡi bên phải kéo dài. Trước đó, ông ăn cá, biết có mắc xương nhưng chưa đau nên chưa đi khám.

ThS.BS.CKI Nguyễn Trung Nguyên, Trung tâm Tai Mũi Họng, cho biết vùng lưỡi phải ông H. bị xương cá đâm sâu, sưng nề, chẩn đoán xương cá cắm sâu bờ lưỡi.

Bác sĩ Nguyên chỉ định siêu âm phần mềm vùng lưỡi phải để đánh giá kỹ hơn. Kết quả cho thấy ổ tụ dịch trong mô mềm vùng lưỡi phải, kích thước 10x6mm.

Bác sĩ Nguyên tiểu phẫu lấy dị vật kết hợp dẫn lưu ổ tụ dịch tại phòng khám, lấy ra một mảnh xương cá sắc nhọn, kích thước 0,7x7mm. Sau thủ thuật, ông H. được kê thuốc uống. Sau 3 ngày, tình trạng đau, sưng của ông H. cải thiện.

Theo bác sĩ Nguyên, xương cá đâm vào lưỡi tuy không phổ biến như hóc ở họng hay thực quản, nhưng nguy hiểm nếu không phát hiện và xử trí kịp thời. Lưỡi là cơ quan nhiều cơ, giàu mạch máu và dây thần kinh. Khi dị vật như xương cá cắm vào, nếu không lấy ra sớm có thể gây viêm mô mềm, tụ dịch, nhiễm trùng, áp xe. Tụ dịch làm môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, dẫn đến nhiễm trùng mô mềm hoặc áp xe. Khi tụ dịch chuyển thành áp xe, người bệnh có thể cần phải rạch dẫn lưu và dùng kháng sinh tích cực. Việc trì hoãn điều trị có thể gây viêm lan tỏa, nhiễm trùng huyết, đe dọa tính mạng trong một số trường hợp nặng.

Không phải lúc nào người bệnh cũng cảm nhận rõ ràng dị vật. Một số trường hợp xương nhỏ, nhọn có thể đâm sâu vào mô mềm, không nhìn thấy qua soi miệng thông thường, cần hỗ trợ bởi các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như siêu âm mô mềm X-quang hoặc CT-scan để xác định vị trí dị vật.

Bác sĩ Nguyên khuyến cáo, người lớn tuổi, răng yếu, phản xạ kém hoặc vội vàng khi ăn uống rất dễ gặp phải tình huống này. Khi có biểu hiện đau, cộm, sưng vùng lưỡi hay miệng sau khi ăn cá, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được kiểm tra sớm, tránh biến chứng.

Khi nghi ngờ có dị vật mắc trong vùng miệng – họng – lưỡi sau khi ăn uống, mọi người không nên chủ quan. Nếu sau 1–2 giờ mà cảm giác đau, vướng, cộm không giảm, hoặc xuất hiện dấu hiệu sưng, nóng, đỏ, đau, cần hạn chế cử động vùng lưỡi/họng, người bệnh nên đi khám ngay. Không nên đợi quá 24 giờ, vì lúc này dị vật có thể đã gây viêm, tụ dịch hoặc thậm chí nhiễm trùng. Không nên tự dùng tay, nhíp hay các dụng cụ để lấy xương cá tại nhà vì có thể làm dị vật cắm sâu hơn hoặc gây tổn thương lan rộng.