Thời tiết lạnh khi về quê đón Tết; ăn uống đồ lạnh, đồ cay nóng; lịch sinh hoạt thất thường, sử dụng giọng nói nhiều… khiến nhiều người viêm mũi họng, viêm thanh quản.

Thạc sĩ bác sĩ CKI Phạm Thái Duy, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho biết thông tin trên, thêm rằng, chỉ khoảng 3 ngày đầu sau kỳ nghỉ Tết, Trung tâm Tai Mũi Họng tiếp nhận gần 600 người viêm mũi họng, viêm thanh quản, có xu hướng tăng khoảng 20% so với tuần trước Tết. Triệu chứng phổ biến là sốt, ho, mất giọng, khàn tiếng, sổ mũi, đau họng, khó nuốt, đau mỏi toàn thân.

Chủ yếu người bệnh ở miền Trung, miền Bắc về quê đón Tết trở lại miền Nam. Nguyên nhân khiến số ca bệnh gia tăng do thời tiết tại các tỉnh miền Bắc, miền Trung mưa lạnh kéo dài những ngày nghỉ Tết (15-20 độ C); nhiệt độ càng lạnh, hoạt động sinh lý mũi họng càng suy yếu. Sự thay đổi đột ngột nơi ở (từ Nam ra Bắc rồi trở vào Nam) kéo theo sự tiếp xúc mới với các dị nguyên, quần thể vi khuẩn khác mà cơ thể chưa có miễn dịch; đi kèm nhiều điều kiện thuận lợi khác như lịch sinh hoạt thất thường, thức ăn cay nóng, rượu bia… trong dịp Tết gây viêm nhiễm đường hô hấp trên. Chưa kể phải sử dụng giọng nói nhiều hơn ngày thường (nói chuyện, chúc tết, ca hát) khiến dây thanh quản quá tải.

Khoảng 7-9 ngày nghỉ Tết, một số cơ sở y tế hạn chế hoạt động; người bệnh cũng có tâm lý ho, sổ mũi chỉ là cảm lạnh thông thường, ngại đi khám trong Tết, tự mua thuốc uống, đợi qua Tết đi khám.

Đơn cử như chị K.P.T. (30 tuổi) từ Quảng Ngãi trở lại TP.HCM làm việc sau kỳ nghỉ Tết trong tình trạng mất giọng, ho nhiều, có đờm vàng, đau họng, khó nuốt, ngứa họng, sốt, ớn lạnh nhức đầu, đau mỏi toàn thân. Thời tiết ở Quảng Ngãi từ 18-22 độ C cùng với việc di chuyển nhiều để chúc Tết, du xuân cùng gia đình, ăn đồ cay nóng, uống nước ngọt nhiều, thức khuya, đi ngoài trời lạnh buổi tối mà không giữ đủ ấm khiến chị T. cảm lạnh, sốt, ho. Chị cũng ăn nhiều hạt dưa, hạt hướng dương trong các lần chúc Tết, tụ tập.

Tự mua thuốc kháng sinh, kháng viêm uống 3 ngày không cải thiện, đến ngày thứ 5, chị ngủ dậy, mất tiếng, đờm vàng ở mũi họng, ho nhiều, vết loét nhỏ ở lưỡi. Chị T. súc miệng bằng nước muối sinh lý, uống nước ấm, uống chanh mật ong, uống nước giá đỗ vẫn không lấy lại được giọng nói. Sau 2 ngày trở lại TP.HCM, chị T. nóng sốt, lả người nên đi khám.

Bác sĩ Thái Duy nội soi tai mũi họng ghi nhận họng chị T. sung huyết, dây thanh phù nề, chẩn đoán viêm họng, viêm thanh quản, viêm loét lưỡi. Các bác sĩ Duy kê đơn thuốc điều trị, hướng dẫn chị T. uống nước ấm thường xuyên, giữ cổ họng ấm, tránh uống rượu và cafe, hạn chế nói nhiều và nói liên tục, tránh không khí khô, khói bụi.

Tương tự, bé L.V.H. (7 tuổi) trở lại TP.HCM sau khi về Hà Nội đón Tết. Với thời tiết lạnh của Hà Nội (15–18 độ C), tiền sử hay nhạy cảm thời tiết thay đổi, lại di chuyển nhiều cùng gia đình, bé sổ mũi nhiều, dịch đặc màu vàng, nghẹt mũi, đau họng, sốt nhẹ. Khi trở lại TP HCM với nhiệt độ khoảng 30 độ, nắng gắt, triệu chứng bé nặng hơn, ho nhiều, khàn tiếng, nói khó, bỏ ăn, sốt cao buổi tối, mệt mỏi, mất ngủ do nghẹt mũi nặng và ho kéo dài.

Bác sĩ Duy nội soi tai mũi họng, chẩn đoán bé H. viêm mũi họng cấp kèm viêm xoang, kê đơn thuốc hạ sốt, thuốc kháng viêm và hút dịch mũi xoang. Bé H. được hẹn tái khám sau 1 tuần để bác sĩ theo dõi. Từ lạnh khô miền Bắc (15°C) sang nóng ẩm TP.HCM (30°C) làm cơ thể không kịp thích nghi, hệ miễn dịch suy yếu, đồng thời lịch sinh hoạt thất thường khiến bé bệnh trầm trọng hơn.

Bác sĩ Duy giải thích thêm, tụ tập đông người, di chuyển liên tục trong không gian kín (xe khách, máy bay) làm tăng nguy cơ lây nhiễm virus, vi khuẩn. Khi đã có dấu hiệu bệnh nhưng vẫn đi chúc Tết, gặp gỡ nhiều người, hệ miễn dịch suy giảm hơn nữa, khiến bệnh nặng thêm. Viêm mũi họng dễ biến chứng thành viêm xoang cấp, viêm phế quản, hoặc viêm phổi nếu không điều trị kịp thời. Tình trạng kéo dài khiến người bệnh mất nhiều thời gian hồi phục, nếu viêm nhiễm lan rộng phải nhập viện điều trị.

Để phòng ngừa viêm mũi họng sau Tết, bác sĩ Duy khuyến cáo mọi người nên vệ sinh mũi họng; giữ ấm cổ họng khi ra ngoài; hạn chế uống nước lạnh; bổ sung nước ấm, trà gừng, mật ong; đeo khẩu trang khi ra ngoài; hạn chế đồ cay nóng; hạn chế nói to; uống đủ nước (2 lít/ngày); ngủ đủ giấc; duy trì lịch sinh hoạt lành mạnh. Nếu có triệu chứng như đau họng, khàn giọng, sốt nhẹ, sổ mũi kéo dài trên 3-5 ngày nên đi khám sớm để tránh biến chứng.