Bà Mỹ, 53 tuổi, sống lành mạnh, không hút thuốc, khám sức khỏe định kỳ bất ngờ phát hiện u phổi ác tính nhỏ bằng hạt gạo, được phẫu thuật triệt căn bằng robot.

Kết quả chụp CT phổi liều thấp của bà Mỹ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM phát hiện nốt bán đặc ở thùy trên phổi trái, kích thước 9×4 mm, nằm gần các mạch máu lớn và hệ thống thần kinh.

PGS.TS.BS Vũ Hữu Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, cho biết nốt phổi dạng kính mờ (GGO/GGN), kích thước dưới 3cm đa số lành tính, nhưng trường hợp này không loại trừ khả năng là tế bào ung thư giai đoạn sớm do khối u có tỷ lệ đặc (CTR) >0,5 – tức khối u đã bắt đầu xâm lấn thay vì chỉ là tổn thương dạng kính mờ, tỷ lệ ác tính trên 85%.

Với các khối u phổi rất nhỏ (dưới 1 cm), phương pháp sinh thiết chọc kim thường khó thực hiện chính xác, dễ dẫn đến phải chọc kim nhiều lần, gây đau đớn cho người bệnh và nguy cơ tàn phá cấu trúc phổi. Ngay cả khi chọc trúng đích, lượng mẫu thu được cũng không đủ để khẳng định chắc chắn bản chất khối u.

Cân nhắc kỹ lưỡng, phó giáo sư Vĩnh khuyến nghị người bệnh thực hiện phẫu thuật để loại bỏ triệt để khối u kết hợp sinh thiết lạnh trong cuộc mổ để xác định chính xác bản chất tổn thương, từ đó có phương hướng điều trị tiếp theo.

Phó giáo sư Vĩnh cho biết, nhờ phát hiện khối u khi còn nhỏ, dù ác tính thì vẫn có thể phẫu thuật triệt căn bằng cách cắt bỏ một phần phổi chứa u (khoảng 10% dung tích phổi), không cần cắt toàn bộ thùy phổi, tiên lượng sống trên 90%.

Sau hội chẩn, êkíp quyết định phẫu thuật nội soi cho người bệnh bằng robot Da Vinci Xi nhằm thao tác chính xác, giảm tối thiểu xâm lấn, bảo tồn tối đa nhu mô phổi lành và tăng tính thẩm mỹ cho người bệnh. “Bác sĩ đã giải thích kỹ lưỡng về ưu điểm của kỹ thuật mổ robot. Tôi được giải tỏa tâm lý, hoàn toàn tin tưởng vào tay nghề của êkíp và đồng ý thực hiện ngay”, bà Mỹ chia sẻ.

Theo phó giáo sư Vĩnh, phẫu thuật cắt phân thùy phổi là kỹ thuật khó do ranh giới giữa các phân thùy rất mờ, khó nhận biết bằng mắt thường, khiến phẫu thuật viên có xu hướng cắt rộng hơn mức cần thiết hoặc vô tình làm tổn thương các mô lành. Với hệ thống camera 3D phóng đại hình ảnh 10-15 lần, kết hợp cùng 4 cánh tay robot xoay linh hoạt 540 độ hơn cổ tay người trên Da Vinci Xi, phó giáo sư Vĩnh có thể quan sát rõ ràng và bóc tách chính xác trong khoang lồng ngực chật hẹp. Đặc biệt, robot Da Vinci Xi thế hệ mới còn được tích hợp công nghệ huỳnh quang ICG (Indocyanine Green) tiên tiến, giúp ê kíp xác định chính xác ranh giới mô lành và phần mô phổi cần cắt bỏ bằng ánh sáng phản quang.

Trường hợp bà Mỹ, sau khi bóc tách thành công, mẫu bệnh phẩm được gửi sinh thiết lạnh xác định ung thư biểu mô tuyến, phó giáo sư Vĩnh tiến hành kẹp các mạch máu dẫn đến phân thùy S1, S2 chứa u và tiêm thuốc nhuộm huỳnh quang ICG. Vùng phổi lành ngấm thuốc và phát ra ánh sáng xanh, trong khi phân thùy phổi bệnh (do đã bị kẹp mạch máu) không phát sáng. Sự tương phản giúp phó giáo sư Vĩnh xác định rõ ranh giới giữa phần phổi bệnh và phổi lành, cắt bỏ chính xác gần như 100% phân thùy phổi tổn thương.

Nhờ phẫu thuật robot kết hợp công nghệ ICG, khối u được loại bỏ hoàn toàn, diện cắt sạch tế bào ác tính, người bệnh ít đau, đi lại, ăn uống bình thường sau mổ 2 ngày, được xuất viện và không cần điều trị bổ trợ thêm.

Công nghệ Indocyanine Green (ICG) hiện được ứng dụng trong phẫu thuật đại trực tràng, gan-mật-tụy, tiết niệu, phụ khoa, lồng ngực và mạch máu, với các mục đích như đánh giá tưới máu, định vị tổn thương và lập bản đồ hạch. Việc tích hợp công nghệ huỳnh quang ICG trên robot Da Vinci Xi (Da Vinci Firefly) là một bước tiến trong phẫu thuật robot, cho phép camera ghi nhận tín hiệu ICG và hiển thị trực tiếp trên màn hình, giúp bác sĩ đánh giá tưới máu và ranh giới giải phẫu trong mổ.

Trong phẫu thuật ung thư phổi, ICG đặc biệt hữu ích khi cắt phân thùy, giúp loại bỏ phần phổi chứa u nhưng bảo tồn tối đa nhu mô lành. Sau khi kiểm soát mạch máu của phân thùy cần cắt, ICG được tiêm tĩnh mạch. Phần phổi còn tưới máu phát tín hiệu huỳnh quang, trong khi vùng đã cô lập không phát tín hiệu, tạo đường ranh giới rõ trên màn hình. Nhờ đó, phẫu thuật viên xác định chính xác hơn mặt phẳng liên phân thùy, hạn chế cắt lan sang phổi lành.

Globocan 2022 ghi nhận Việt Nam có hơn 24.400 ca mắc mới và gần 22.600 trường hợp tử vong do ung thư phổi mỗi năm, nguy cơ mắc ở nam giới gấp 2 lần nữ giới. Bệnh lý này không còn giới hạn ở nhóm nguy cơ cao như người lớn tuổi, người hút thuốc lá, người làm việc trong môi trường độc hại hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh… mà ngày càng trẻ hóa và xuất hiện ở cả phụ nữ không hút thuốc, như trường hợp bà Mỹ. Nguyên nhân được chỉ ra do sự gia tăng đột biến gene EGFR ở người châu Á, chiếm khoảng 30-40% tổng số ca bệnh ghi nhận.

Ở giai đoạn đầu, bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng, dễ nhầm lẫn, khó phát hiện nếu chỉ khám thông thường. Do đó, phó giáo sư Vĩnh khuyến cáo mọi người, đặc biệt là nhóm nguy cơ cao nên khám sức khỏe định kỳ mỗi năm và tầm soát theo tư vấn của bác sĩ. Phát hiện sớm bệnh không chỉ giúp tăng cơ hội chữa khỏi mà còn có thể thực hiện các kỹ thuật ít xâm lấn, bảo tồn phổi tối đa, duy trì thể trạng, chức năng hô hấp sau điều trị.

* Tên người bệnh đã được thay đổi