Sau 20 năm thắt ống dẫn tinh triệt sản, ông Mike, 64 tuổi, muốn có thêm con, được bác sĩ lấy tinh trùng từ mào tinh thụ tinh ống nghiệm thành công ngay lần đầu.

Ông Mike, quốc tịch Thái Lan, từng có 8 người con với người vợ cũ, sau đó quyết định triệt sản bằng phương pháp thắt ống dẫn tinh cách đây 20 năm. Hai năm trước, ông kết hôn với chị Kiều, 29 tuổi, đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM với mong muốn nối ống dẫn tinh để có con.

ThS.BS Trần Ngọc Vân Anh, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, chẩn đoán ông Mike bị vô sinh thứ phát do tắc nghẽn đường dẫn tinh sau thắt ống dẫn tinh. Việc từng có con tự nhiên trước đây cho thấy chức năng sinh sản của ông đã từng hoạt động bình thường, sau khi thắt ống dẫn tinh, tinh hoàn vẫn tiếp tục sản xuất tinh trùng nhưng không thể đi theo ống dẫn tinh để hòa vào tinh dịch và xuất ra ngoài.

Theo y văn, thời gian tốt nhất để nối lại ống dẫn tinh là dưới 5 năm. Sau 15 năm, tỷ lệ thành công giảm còn khoảng 70-80% do sự hình thành của các kháng thể kháng tinh trùng hoặc tình trạng xơ hóa. Bên cạnh đó, ông Mike đã lớn tuổi nên có nguy cơ tăng sự đứt gãy DNA tinh trùng, ảnh hưởng đến khả năng thụ tinh và phát triển của phôi.

Bác sĩ Vân Anh hội chẩn cùng ThS.BS.CKII Dương Quang Huy, Trưởng Đơn vị Nam học, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, đánh giá trường hợp này, phẫu thuật nối lại ống dẫn tinh không phải lựa chọn tối ưu. Người bệnh đã triệt sản 20 năm, lại từng phẫu thuật thoát vị bẹn cách đây 10 năm, có thể khiến việc can thiệp phức tạp hơn. Ông còn đang điều trị thuốc miễn dịch nên phẫu thuật nối lại ống dẫn tinh sẽ không tối ưu.

Sau phẫu thuật, người bệnh cần chờ khoảng 6-12 tháng để đánh giá khả năng tinh trùng xuất hiện trở lại trong tinh dịch. Trong khi đó, ở tuổi 64, mong muốn có con của vợ chồng ông có thể được đáp ứng nhanh hơn bằng cách lấy tinh trùng trực tiếp từ mào tinh để thực hiện IVF, thay vì trải qua một cuộc mổ phục hồi đường dẫn tinh rồi tiếp tục chờ đợi.

“Ống dẫn tinh của người bệnh bị tắc nhưng tinh hoàn vẫn có khả năng sản xuất tinh trùng. Vì vậy, không nhất thiết phải nối lại đường dẫn tinh mà có thể lấy tinh trùng ở phía trước vị trí tắc, sau đó sử dụng cho kỹ thuật hỗ trợ sinh sản”, bác sĩ Huy nói thêm.

Từ đánh giá này, bác sĩ Huy tư vấn ưu và nhược điểm của từng phương pháp, chỉ định ông Mike thực hiện chọc hút tinh trùng từ mào tinh qua da (PESA). Đây là phương pháp sử dụng kim nhỏ lấy tinh trùng trực tiếp từ mào tinh, vượt qua vị trí tắc nghẽn và có thể sử dụng ngay cho quá trình thụ tinh trong ống nghiệm, không cần mở và nối lại ống dẫn tinh, ít xâm lấn hơn và giúp rút ngắn thời gian đến bước tạo phôi. Lựa chọn này vừa tránh thêm một cuộc phẫu thuật mở có thể gây sang chấn và làm tăng tình trạng sẹo xơ vùng bìu và đường dẫn tinh, vừa phù hợp với mục tiêu sinh con sớm của vợ chồng ông.

Bác sĩ Huy dùng kim nhỏ chọc hút dịch chứa tinh trùng từ mào tinh, sau đó chuyển ngay sang phòng Lab để các chuyên viên phôi học tìm tinh trùng dưới kính hiển vi phóng đại lên đến 40 lần. Kết quả thu đủ tinh trùng thụ tinh với 10-15 nang trứng của chị Kiều, sau đó nuôi được 3 phôi ngày 5 loại 1, 1 phôi loại 2 và 3 phôi loại 3.

Bác sĩ Vân Anh tiếp tục phác đồ điều trị, lựa chọn phôi có chất lượng tốt nhất để chuyển vào tử cung chị Kiều. Phôi làm tổ thuận lợi ngay lần đầu tiên. Hiện thai được 12 tuần, vợ chồng ông Mike đang chờ đón người con thứ 9.

Thắt ống dẫn tinh là biện pháp triệt sản nam nhằm ngăn tinh trùng đi từ mào tinh qua ống dẫn tinh để hòa vào tinh dịch. Tinh hoàn vẫn tiếp tục sản xuất tinh trùng, nhưng tinh trùng không thể đi ra ngoài theo đường dẫn tinh. Vì vậy, nam giới sau thắt ống dẫn tinh không mất hoàn toàn khả năng tạo tinh trùng.

Theo bác sĩ Huy, nam giới cần cân nhắc kỹ trước khi quyết định thắt ống dẫn tinh. Khi thay đổi kế hoạch sinh con sau nhiều năm, người bệnh cần được thăm khám để đánh giá tình trạng đường dẫn tinh và khả năng sinh sản của cả hai vợ chồng. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật nối ống dẫn tinh hoặc lấy tinh trùng từ mào tinh, tinh hoàn kết hợp với các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản phù hợp.

Không phải trường hợp nào sau thắt ống dẫn tinh cũng cần nối lại ống dẫn tinh. Nếu nam giới có nhu cầu sinh con ngay, đặc biệt khi thời gian đã thắt kéo dài hoặc có thêm các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, bác sĩ có thể cân nhắc lấy tinh trùng để thực hiện IVF.