Chị Thương, 43 tuổi, khàn tiếng, đau họng, rát họng kéo dài, bác sĩ nội soi phát hiện u xơ dây thanh ở hai bên.

Chị Thương là giáo viên, sử dụng giọng nói liên tục 7-8 tiếng/ngày. Trước đó, chị có nhiều đợt khàn giọng, viêm họng, trào ngược dạ dày thực quản. Hai tháng gần đây, chị khàn giọng nặng hơn, thỉnh thoảng mất tiếng, đau rát họng nhiều, hụt hơi khi nói, cảm giác vướng nghẹn ở họng, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám.

ThS.BS.CKII Trần Thị Thúy Hằng, Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM nội soi tai mũi họng cho chị Thương ghi nhận, mũi khe giữa xuất tiết dịch, vòm đọng dịch, họng sung huyết, hai dây thanh phù nề, sụn phễu sung huyết, theo dõi hạt dây thanh hai bên.

Bác sĩ Hằng chẩn đoán chị Thương viêm họng thanh quản sung huyết, theo dõi hạt dây thanh, viêm mũi xuất tiết, kê đơn thuốc điều trị và hẹn lịch tái khám để theo dõi. Người bệnh hạn chế sử dụng giọng nói, không nói quá to, súc họng bằng nước muối sinh lý, uống nhiều nước, hạn chế tiếp xúc khói bụi, hóa chất…

Tuy nhiên, vì tính chất công việc, chị Thương vẫn sử dụng giọng nói nhiều. Tái khám vào những thời điểm sau 1 tuần, 2 tuần và 4 tuần, kết quả nội soi cho thấy, hạt xơ dây thanh kém đáp ứng với điều trị nội khoa và phương pháp trị liệu giọng nói. Điều này gây suy giảm chất lượng sống người bệnh. Bác sĩ chỉ định phẫu thuật nội soi treo thanh quản, cắt hạt xơ dây thanh cho người bệnh.

Đầu tiên, bác sĩ Hằng sử dụng ống soi cứng kết hợp bộ treo thanh quản, quan sát rõ toàn bộ dây thanh và vùng lân cận trên màn hình nội soi. Sau đó, dùng dụng cụ chuyên dụng loại bỏ hạt xơ dây thanh hai bên, cầm máu tại chỗ. Phương pháp này có ưu điểm ít xâm lấn, không cần khâu vết thương hỗ trợ, dây thanh hồi phục nhanh, hạn chế sẹo xơ, bảo tồn chức năng giọng nói cho người bệnh.

Ca phẫu thuật kết thúc chỉ sau 15 phút. Hậu phẫu, chị Thương sức khỏe ổn định, xuất viện sau 1 ngày, được hướng dẫn hạn chế tối đa sử dụng giọng nói 3 ngày đầu sau phẫu thuật, tránh nói lớn, không hắng giọng, tránh nơi khói bụi, uống nhiều nước.

Tái khám sau 1 tuần, vết mổ lành thương, mức độ hồi phục của dây thanh và giọng nói được đánh giá tốt. Tái khám sau 2 tuần, triệu chứng khàn tiếng của chị Thương cải thiện rõ, giảm đau và vướng họng.

Bác sĩ khuyên người bệnh tránh nói to, la lớn; tránh nói liên tục trong thời gian dài, giảm tần suất nói; hạn chế nói khi đang mệt hoặc trong môi trường ồn ào. Người bệnh cũng cần hạn chế rượu bia và các chất kích thích, giữ ẩm đường hô hấp bằng cách uống đủ nước. Đồng thời tái khám định kỳ để phát hiện sớm bất thường nếu có và điều chỉnh thói quen sử dụng giọng nói.

Hạt xơ dây thanh quản hay còn gọi u xơ dây thanh quản là các hạt xơ nhỏ ở hai bên dây thanh, thường có chân rộng, nằm ở vị trí ⅓ giữa dây thanh, kích thước tương tự và thường mọc đối xứng nhau. Bệnh thường gặp ở người phải sử dụng giọng nói nhiều, tần suất và cường độ lớn như ca sĩ, giáo viên, người dẫn chương trình, người livestream….

Việc sử dụng giọng nói liên tục với cường độ cao khiến niêm mạc dây thanh bị căng giãn quá mức, mất khả năng đàn hồi. Lâu dần, các mô tăng sinh hình thành, dẫn đến sự xuất hiện của hạt xơ hoặc u xơ trên dây thanh. Một số yếu tố khác cũng góp phần gây bệnh như viêm thanh quản, viêm họng kéo dài không điều trị triệt để, trào ngược họng – thanh quản hoặc trào ngược dạ dày thực quản mạn tính.

Triệu chứng của bệnh gồm khàn tiếng, hụt hơi, khó khăn giao tiếp, cổ họng sưng đau. Các hạt xơ lâu ngày ở hai bên dây thanh có thể làm tăng nguy cơ viêm thanh quản cấp tính, biến chứng nặng có thể xuất huyết thanh quản, khó thở…

Theo bác sĩ Hằng, phương pháp điều trị phụ thuộc mức độ bệnh. Ưu tiên điều trị nội khoa để giảm sự phát triển của hạt xơ dây thanh kết hợp việc hạn chế sử dụng giọng nói. Khi các phương pháp này không hiệu quả, bệnh kém đáp ứng, bác sĩ chỉ định phẫu thuật cắt bỏ hạt xơ dây thanh.

Để đề phòng hạt xơ dây thanh, bác sĩ Hằng khuyến cáo không nên sử dụng giọng nói quá mức. Đối với công việc đòi hỏi phải nói nhiều, nói liên tục thì nên sử dụng các thiết bị hỗ trợ như micro, loa… và nên thả lỏng cơ vùng cổ, trùng cổ xuống khi nói. Thường xuyên vệ sinh sạch sẽ vùng họng, không uống bia rượu, không hút thuốc lá, hạn chế tiếp xúc với khói bụi hay môi trường ô nhiễm, đeo khẩu trang khi ra ngoài và khi làm việc trong môi trường nhiều khói bụi, chất độc hại.

Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, uống đủ nước, ăn đầy đủ chất dinh dưỡng và thường xuyên tập luyện thể dục thể thao để nâng cao sức đề kháng. Điều trị triệt để bệnh trào ngược dạ dày thực quản, trào ngược họng- thanh quản nếu có.