Ông Thành, 67 tuổi, phát hiện nốt phổi nghi ung thư, được phẫu thuật nội soi sinh thiết xác định bản chất tổn thương, bảo tồn tối đa nhu mô phổi.

Ông Thành có tiền sử hút thuốc lá lâu năm nhưng chưa có triệu chứng ho, tức ngực hay khó thở. Ông khám sức khỏe định kỳ, chụp CT phổi liều thấp tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM phát hiện nốt đặc ở thùy giữa phổi phải, bờ không đều, kích thước phần đặc khoảng 9 mm, được đánh giá theo phân loại Lung-RADS ở mức 4A – mức độ nghi ngờ cần theo dõi sát, được chỉ định tái khám mỗi 3 tháng.

Sau 9 tháng khám sức khỏe, kết quả chụp CT phát hiện khối u đã tăng kích thước, hiện khoảng 14 mm. TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, cho biết trường hợp khối u tăng nhanh về kích thước, việc tiếp tục theo dõi không đảm bảo an toàn, phải thực hiện lấy mẫu sinh thiết để chẩn đoán chính xác bản chất khối u.

“Tổn thương có kích thước nhỏ và nằm ở vị trí không thuận lợi, không gần đường khí phế quản cũng không nằm sát thành ngực, việc nội soi phế quản hay chọc kim sinh thiết xuyên thành ngực đều không thể thực hiện được, phải phẫu thuật nội soi kết hợp sinh thiết lạnh ngay trong lúc mổ để lấy mẫu an toàn, giảm xâm lấn tối đa cho người bệnh cao tuổi”, bác sĩ Dũng nói.

Dưới sự dẫn đường của camera nội soi siêu phóng đại, êkíp tiếp cận và lấy trọn khối u để sinh thiết mà không làm tổn thương mô phổi lành. Sau 40 phút, kết quả sinh thiết tức thì cho thấy tổn thương chủ yếu là các tế bào lympho, có thể do viêm nhiễm mạn tính hoặc bệnh lý u lympho (lymphoma) – ung thư hạch bạch huyết, không phải ung thư phổi. Do đó, người bệnh không cần phẫu thuật cắt thêm nhu mô phổi, bác sĩ tiến hành đóng vết mổ, bảo tồn được chức năng hô hấp cho người bệnh.

Nhờ can thiệp ít xâm lấn, sau mổ ông Thành ít đau, có thể đi lại nhẹ nhàng và ăn uống bình thường, xuất viện sau 3 ngày.

Kết quả giải phẫu bệnh sau đó xác định là u lympho (lymphoma), một dạng ung thư hạch bạch huyết xuất phát từ sự tăng sinh đột biến và không kiểm soát của các tế bào bạch cầu lympho trong máu, khiến chúng tích tụ lại thành khối u ác tính. Bệnh nhân được phối hợp điều trị tại Trung tâm Ung bướu với phác đồ hóa trị để triệt tiêu khối u.

Theo bác sĩ Dũng, quá trình hình thành u lympho ở phổi có thể bắt nguồn từ tình trạng viêm phổi tái diễn nhiều lần hoặc hệ miễn dịch bị suy giảm do tuổi tác hay các bệnh lý tự miễn… Trong đó, việc hút thuốc lá lâu năm cũng là một trong những nguyên nhân. Các độc tố từ khói thuốc xâm nhập gây tổn thương biểu mô và gây viêm mạn tính tại các mô bạch huyết quanh phế quản, thúc đẩy sự biến đổi và tăng sinh bất thường của tế bào lympho, tích tụ lâu ngày tạo thành các nốt hoặc khối u khu trú trong nhu mô phổi, diễn tiến âm thầm và rất dễ bị nhầm lẫn với các tổn thương viêm phổi thông thường.

Để xác định bản chất u lành hay ác tính của nốt u phổi, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp sinh thiết tối ưu tùy theo vị trí, kích thước và đặc điểm tổn thương của từng bệnh nhân. Nếu khối u nằm gần đường khí – phế quản lớn, nội soi phế quản là ưu tiên hàng đầu; nếu u nằm sát thành ngực, bác sĩ sẽ thực hiện chọc kim sinh thiết xuyên thành ngực (TTNA) dưới sự hướng dẫn của CT.

Đối với các nốt u nằm sâu trong nhu mô, kích thước nhỏ hoặc ở vị trí phức tạp khó tiếp cận, phẫu thuật nội soi lồng ngực (VATS) hoặc phẫu thuật nội soi có sự hỗ trợ của robot Da Vinci Xi kết hợp sinh thiết lạnh ngay trong mổ sẽ được chỉ định. Nhờ sự hỗ trợ của cánh tay robot và camera 3D siêu phóng đại, êkíp có thể lấy mẫu mô chính xác, cho kết quả tức thì chỉ sau vài chục phút, giúp quyết định hướng xử trí phù hợp, vừa giảm tối đa xâm lấn vừa bảo tồn trọn vẹn chức năng hô hấp cho người bệnh

Bác sĩ Dũng khuyến cáo, những người thuộc nhóm nguy cơ cao như trên 50 tuổi, có tiền sử hút thuốc lá, tiếp xúc với môi trường khói bụi độc hại… nên chủ động tầm soát u phổi bằng chụp CT phổi liều thấp. Việc phát hiện tổn thương ở giai đoạn sớm giúp tối ưu phác đồ điều trị, hạn chế tối đa các can thiệp xâm lấn và bảo vệ trọn vẹn chức năng phổi cho người bệnh.

* Tên người bệnh đã được thay đổi