Tiếng monitor giường số 14 bất ngờ réo dồn dập báo động bất thường. Bà Ân, 75 tuổi đang điều trị viêm phổi nặng do cúm A đột ngột thở gấp gáp, lồng ngực co kéo, điều dưỡng Lê Thị Quỳnh Như, 33 tuổi, lập tức lao đến giường bệnh, phát hiện người bệnh suy hô hấp và báo bác sĩ.

Ê-kíp bác sĩ, điều dưỡng khoa Hồi sức tích cực – Chống độc (ICU), Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, nhanh chóng đánh giá diễn tiến, điều chỉnh oxy liều cao hơn, song tình trạng người bệnh không cải thiện như mong đợi, bác sĩ quyết định đặt nội khí quản, cho thở máy để ngăn người bệnh diễn tiến tim, ngưng thở.

Toàn bộ quá trình thao tác kết thúc trong chưa đầy 2 phút, các chỉ số sinh hiệu người bệnh dần ổn định trở lại, người bệnh thoát nguy cơ tử vong, tuy nhiên vẫn cần theo dõi tích cực. Điều dưỡng Như tiếp tục túc trực bên giường bệnh điều chỉnh liều lượng thuốc theo y lệnh của bác sĩ. Chị lấy thêm 1 ống máu tại giường làm xét nghiệm nhanh, tìm nguyên nhân người bệnh diễn tiến suy hô hấp nặng hơn.

“Rần rần rần… Bệnh nhân ngừng tim vừa can thiệp thành công, chuyển từ phòng can thiệp xuống!”

Phía đầu phòng ICU, tại bàn hành chính, chuông điện thoại nội bộ vang lên, Trung tâm Can thiệp Tim mạch báo 10 phút nữa sẽ chuyển gấp 1 ca bệnh nặng, cần ICU tiếp nhận và hội chẩn khẩn.

Bệnh nhân là người đàn ông Hàn Quốc, 70 tuổi, ngưng tim do nhồi máu cơ tim khi chuẩn bị lên máy bay, vừa được can thiệp đặt stent khai thông động mạch vành tắc nghẽn thành công. Tuy nhiên, tim thiếu máu diện rộng, chức năng bơm máu của tim chưa phục hồi, không bơm đủ máu đi nuôi cơ thể, đặc biệt là não, huyết áp tụt sâu, phụ thuộc vào thuốc vận mạch. TTND.TS.BS.CKII Phan Thị Xuân, Trưởng khoa Hồi sức tích cực – Chống độc quyết định sử dụng ECMO để hỗ trợ tuần hoàn ngoài cơ thể, tạo điều kiện cho tim tạm nghỉ ngơi và hồi phục.

Nhận y lệnh, Thạc sĩ, bác sĩ Ngô Như Ngọc, đơn vị Hồi sức Ngoại Tim mạch, khoa ICU, cùng 4 đồng nghiệp nhanh chóng chuẩn bị đầy đủ các thiết bị, dụng cụ, thuốc, di chuyển và khởi động sẵn hệ thống ECMO tại giường số 1, sẵn sàng đón bệnh nhân.

Từng thao tác của mỗi thành viên trong ê-kíp ăn khớp từng giây, từng nhịp, bởi họ đã được đào tạo và thuần thục ứng dụng kỹ thuật này nhiều năm nay, thường xuyên sử dụng trong các tình huống khẩn cấp. Sau khi ECMO vận hành, người bệnh tiếp tục được theo dõi sát huyết động và chức năng các cơ quan. Khi các chỉ số tuần hoàn dần cải thiện và đạt mục tiêu điều trị, ê-kíp tiếp tục điều chỉnh hỗ trợ từ các thiết bị, kiểm soát những biến chứng có thể xảy ra và đánh giá khả năng hồi phục của tim. Dù tình trạng bước đầu ổn định hơn, người bệnh vẫn cần được hồi sức và theo dõi liên tục tại ICU.

“Tình huống nhiều người bệnh cần hỗ trợ khẩn cấp cùng lúc không phải là chuyện lạ ở ICU. Do đó, ICU giống như một cuộc chiến trường kỳ của các bác sĩ, điều dưỡng với tử thần. Mỗi nhân viên y tế là một chiến sĩ quả cảm, không chỉ giỏi kỹ năng mà còn cần vững chắc về tinh thần”, bác sĩ Ngọc nói.

Bác sĩ Ngọc cho biết người bệnh được chuyển đến khoa ICU thường rơi vào tình trạng nguy kịch như suy hô hấp, suy đa tạng, ngưng tim,… đòi hỏi một loạt phương pháp điều trị rất phức tạp được triển khai cùng lúc. Vì thế, đặc thù của nhân viên y tế làm việc tại ICU là bình tĩnh, linh hoạt theo tình huống và xử trí đúng kỹ thuật, luôn sẵn sàng cho tình huống bất ngờ.

ICU là khoa có tỷ lệ điều dưỡng trên người bệnh cao nhất trong bệnh viện, thông thường là một điều dưỡng chăm sóc một bệnh nhân, nếu bệnh đông, mỗi điều dưỡng có thể phụ trách 2-3 người bệnh cùng lúc. Tại các khoa khác, tỷ lệ này có thể là một điều dưỡng phụ trách 5-10 người bệnh hoặc lớn hơn.

Mặt khác, cường độ và áp lực công việc tại ICU cũng cao hơn mặt bằng chung khi bệnh nhân nặng, cần theo dõi liên tục.

Người bệnh tại ICU dễ bị sảng do rối loạn tâm lý, hoặc ít gặp người thân dễ nảy sinh cảm giác bị bỏ rơi.. Khi ấy, nhân viên y tế vừa phải thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, vừa trở thành điểm dựa tinh thần, trấn an để người bệnh cảm thấy an tâm hơn trong quá trình điều trị.

“Chúng tôi trở thành người nhà, người con, người cháu, anh, chị, em… của những bệnh nhân ở đây”, điều dưỡng Như nói khi đang chăm sóc một người bệnh.

Như bà Ân, trước khi thở máy, an thần, bà vẫn tỉnh táo, được hỗ trợ thở oxy đường mũi, song tỉnh dậy ở căn phòng hoàn toàn xa lạ, xung quanh là máy móc và những người bệnh khác, không có con cái bên cạnh, bà đôi lúc hoảng loạn, lú lẫn, khó hợp tác, từ chối ăn và yêu cầu được về nhà.

Hiểu rằng đây là cảm giác hụt hẫng của người bệnh, chị Như nhẹ nhàng ôm vai xoa lưng trấn an xoa giúp cơn hoảng loạn, giúp bà không rơi vào kích động. Chị vừa chăm sóc, vừa quan sát phản ứng của người bệnh, lựa lời trấn an mỗi khi bà khó chịu. Khi lời giải thích chưa khiến bà hợp tác, chị lại kiên nhẫn thử cách khác, miễn sao việc chăm sóc được thực hiện chu đáo và người bệnh cảm thấy an tâm. “Mong bà có đủ sức khỏe để sớm trở về nhà”, chị chia sẻ.

Theo bác sĩ chuyên khoa I Vương Mỹ Dung, 38 tuổi, Phó trưởng khoa ICU, không phải ai cũng có thể gắn bó lâu dài với môi trường này, nhất là phụ nữ. Những ca bệnh nặng, tình trạng người bệnh có thể chuyển biến bất cứ lúc nào, nguy cơ tử vong luôn hiện hữu khiến nhân viên y tế phải chịu áp lực lớn cả về chuyên môn lẫn tâm lý. “Có người buộc phải xin chuyển sang lĩnh vực khác”, chị nói.

Đặc biệt là phụ nữ, những rào cản, thách thức còn đến từ đặc thù môi trường làm việc. Bác sĩ Dung cho biết người bệnh ICU thường phải chụp X-quang tại giường, khiến nhân viên y tế đối mặt với nguy cơ phơi nhiễm tia X nếu không tuân thủ đầy đủ các biện pháp bảo hộ. Họ cũng thường xuyên tiếp xúc với máu, dịch tiết và bệnh phẩm, tiềm ẩn nguy cơ phơi nhiễm tác nhân gây bệnh. Ngoài ra, công việc đòi hỏi đứng, di chuyển liên tục, hỗ trợ nâng trở người bệnh nặng, lâu dài có thể làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề về cơ xương khớp, giãn tĩnh mạch.

Tuy nhiên, bác sĩ Dung cũng nhấn mạnh rằng nhân viên y tế ở ICU vẫn phải giữ được sự tỉnh táo để xử trí tình huống và tiếp tục chăm sóc người bệnh. “Khi đứng trước giường bệnh, điều quan trọng nhất vẫn là làm tốt nhất những gì có thể cho người đang cần được cứu chữa”, bác sĩ Dung nói.

Áp lực kéo dài tại ICU cũng được phản ánh qua các nghiên cứu về kiệt sức nghề nghiệp. Một tổng quan công bố năm 2023, tổng hợp 25 nghiên cứu với 20.723 nhân viên y tế tại các khoa ICU người lớn, ước tính tỷ lệ kiệt sức nghề nghiệp mức cao là 41% ở bác sĩ và 44% ở điều dưỡng. Đằng sau những con số ấy là yêu cầu duy trì sự tập trung, đưa ra quyết định chính xác và chăm sóc liên tục trong môi trường người bệnh có thể chuyển biến bất cứ lúc nào.

Điều khiến bác sĩ Ngọc tiếp tục gắn bó với hồi sức là những chuyển biến nhỏ mà người ngoài có thể không để ý. “Có những người bệnh từ chỗ phải phụ thuộc hoàn toàn vào ECMO , máy thở và các thuốc hỗ trợ liều cao, đến một ngày có thể mở mắt, nhận ra người thân và nói chuyện trở lại. Điều đó khiến tôi cảm thấy tất cả nỗ lực của cả tập thể đều rất xứng đáng”, bác sĩ Ngọc chia sẻ.

Ở tuần thai thứ 35, điều dưỡng Như đang mang em bé đầu lòng, sau ba lần thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Cơ thể bắt đầu có những giới hạn rõ hơn: chị dễ nhức mỏi, sức bền cũng không còn như trước, những việc trước đây có thể tự làm như xoay trở, thay tã cho người bệnh có thể hình lớn giờ cần đồng nghiệp hỗ trợ.

Trước đó, trong tháng thứ năm thai kỳ, chị từng phải nghỉ làm một tuần sau lần dọa sảy thai do di chuyển cường độ liên tục. Gia đình khuyên chị cân nhắc khi trở lại bệnh viện. Thậm chí, khoa cũng sẵn sàng hỗ trợ để chị nghỉ dưỡng thai hoặc chuyển sang vị trí nhẹ nhàng hơn. Nhưng những ngày ở nhà, không có công việc thường nhật, chị lại thấy trống trải. Chị Như chủ động xin trở lại làm việc.

Khoa điều chỉnh khu vực phụ trách, giảm bớt đầu việc và không giao chị đảm nhiệm vai trò trưởng tua trực nhằm giảm bớt áp lực. Những thao tác cần nhiều sức lực được đồng nghiệp hỗ trợ khi cần. Chị vẫn ở lại với công việc mình quen thuộc – thứ mà chị xem là một phần cuộc sống, còn tập thể chủ động điều chỉnh, phối hợp, hỗ trợ để chị có thể làm việc phù hợp hơn với tình trạng thai kỳ.

Trước mỗi ngày đi làm, chị Như vẫn dành ít phút trò chuyện với em bé trong bụng.

“Mong em khỏe mạnh, vui vẻ đi làm cùng mẹ. Mong em lớn lên thông minh, lanh lợi”, chị nói.

Sau đó, chị lại bước vào ca trực với giường bệnh, thuốc – vật tư, và những người bệnh đang cần sự giúp đỡ của đội ngũ y tế.