Hà Nội – Bà Mạo, 88 tuổi mắc cúm A, không sốt nhưng bị suy hô hấp tiến triển nhanh phải cấp cứu.

Khi đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, bà Mạo ho đờm trắng, khó thở, phổi có ran rít hai bên, kèm suy hô hấp và loạn nhịp tim hoàn toàn, tần số 110 lần/phút. Hình ảnh X-quang ngực cho thấy thành các nhánh phế quản dày, tổ chức kẽ ở hai phổi dày rải rác.

Xét nghiệm nhanh cho kết quả dương tính với virus cúm A, đồng thời ghi nhận phản ứng viêm và chỉ số nhiễm khuẩn tăng cao. Đáng chú ý, Troponin T – dấu ấn quan trọng giúp đánh giá tổn thương cơ tim – cũng tăng cao gấp 2 lần, cho thấy tim người bệnh đang chịu áp lực lớn.

Người bệnh sau đó được dùng thuốc kháng virus để điều trị cúm A, kết hợp kháng sinh nhằm kiểm soát nhiễm khuẩn. Đồng thời, hỗ trợ hô hấp bằng oxy và máy thở không xâm nhập, đồng thời sử dụng thuốc giãn phế quản, corticosteroid dạng hít và thuốc long đờm để cải thiện thông khí, giúp đường thở thông thoáng hơn.

Do có loạn nhịp tim hoàn toàn, người bệnh được dùng thuốc điều trị rối loạn nhịp, theo dõi sát điện tim và tình trạng tim mạch. Các bác sĩ cũng điều chỉnh rối loạn điện giải, bù dịch, theo dõi chức năng hô hấp và tuần hoàn để kịp thời điều chỉnh điều trị theo diễn biến bệnh và các bệnh nền.

Trường hợp này cho thấy mức độ nguy hiểm của cúm A không thể chỉ đánh giá qua triệu chứng sốt. Theo bác sĩ Thân Thị Ngọc Lan, Khoa Hô hấp, tuổi cao và nhiều bệnh nền khiến việc điều trị cho bà Mạo phức tạp hơn. Bệnh nhân mắc hen phế quản, suy tim, rung nhĩ, tăng huyết áp và từng bị nhồi máu não đa ổ. Những bệnh lý này đều cần được tính đến khi người bệnh mắc thêm nhiễm trùng hô hấp cấp tính.

Ở người mắc hen phế quản, virus cúm A có thể kích hoạt phản ứng viêm, khiến đường thở co thắt, phù nề và tăng tiết dịch, từ đó khởi phát đợt cấp hen, làm tình trạng hô hấp nặng lên. Nhiễm trùng cấp còn làm tăng gánh nặng cho tim, đặc biệt ở người có sẵn suy tim và rung nhĩ như bà Mạo. Khi tim bơm máu kém hiệu quả, dịch có thể ứ tại phổi, cản trở trao đổi oxy và khiến khó thở trầm trọng hơn. Tiền sử nhồi máu não đa ổ cũng cần được lưu ý, nhất là nếu người bệnh còn di chứng làm giảm khả năng ho, khạc đờm, khiến việc làm sạch đường thở và kiểm soát suy hô hấp khó khăn hơn.

Sau 7 ngày, hiện bà Mạo đã âm tính với virus cúm nhưng vẫn đang trong giai đoạn cấp của bệnh. Người bệnh tiếp tục được hỗ trợ hô hấp bằng máy thở không xâm nhập, theo dõi sát nhịp tim, điện tim, nồng độ oxy máu và các chỉ số hô hấp, tuần hoàn nhằm hạn chế biến chứng, sẵn sàng can thiệp khi tình trạng hô hấp hoặc tim mạch diễn biến bất lợi.

Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra, lây truyền chủ yếu qua các hạt dịch tiết khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Các triệu chứng thường gặp gồm sốt, ho, đau họng, đau mỏi cơ thể và mệt mỏi. Bệnh có thể gây biến chứng viêm phổi, suy hô hấp, não, viêm cơ tim, làm nặng thêm bệnh nền.

Các nhóm trẻ nhỏ, thai phụ, người cao tuổi và mắc bệnh mạn tính có nguy cơ gặp biến chứng nặng cao hơn. Ở người cao tuổi hoặc có bệnh mạn tính, bệnh có thể gây viêm phổi, suy hô hấp hoặc làm bệnh nền mất ổn định. Cần theo dõi sát các biểu hiện như khó thở, thở nhanh, đau tức ngực, lơ mơ, mệt lả hoặc bệnh nền trở nặng để đi khám kịp thời. Đặc biệt, không nên chủ quan khi không sốt hoặc đã hết sốt, bởi bệnh vẫn có thể diễn tiến nặng, nhất là ở nhóm nguy cơ cao.

Tiêm vaccine cúm hàng năm là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng. Hiện vaccine cúm đã được nhiều hiệp hội y khoa uy tín trên thế giới và Việt Nam như tim mạch, hô hấp, thấp khớp, nội tiết và đái tháo đường khuyến cáo sử dụng.

Chia sẻ về biện pháp phòng bệnh bằng vaccine, BS Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết Việt Nam đang có các loại vaccine phòng các chủng gây bệnh phổ biến như cúm A/H1N1, A/H3N2 và cúm B. Vaccine được sử dụng cho người từ 6 tháng tuổi trở lên và cần duy trì tiêm nhắc mỗi năm do virus cúm liên tục biến đổi và kháng thể bảo vệ sau tiêm giảm dần theo thời gian.

Nghiên cứu cho thấy tiêm vắc xin cúm giúp giảm nguy cơ nhập viện, tử vong đến 90%, giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ 15-45%. Với người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), đái tháo đường, tiêm chủng còn góp phần hạn chế đợt cấp, biến chứng và nguy cơ nhập viện do bệnh nền trở nặng.

Người mắc bệnh phổi mạn tính, bệnh tim mạch và các bệnh nền khác nên chủ động trao đổi với bác sĩ để được tư vấn tiêm phòng phù hợp. Các thành viên trong gia đình cũng cần tiêm cúm hằng năm để giảm nguy cơ mắc bệnh và lây truyền cho người thân. Phụ nữ mang thai được khuyến cáo tiêm ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ, giúp bảo vệ mẹ và truyền kháng thể qua nhau thai, hỗ trợ bảo vệ trẻ trong những tháng đầu đời.

Ngoài cúm, người cao tuổi cần lưu ý nguy cơ nhiễm phế cầu, virus hợp bào hô hấp (RSV), Covid-19, có thể gây viêm phổi nặng, suy hô hấp và làm trầm trọng bệnh nền. Bên cạnh đó, mọi người nên ăn uống đủ chất, vận động hợp lý, tuân thủ điều trị bệnh nền, duy trì vệ sinh tay, che miệng và mũi khi ho, hắt hơi, giữ không gian sống thông thoáng, hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp.

Khi trẻ em hoặc người thuộc nhóm nguy cơ cao xuất hiện triệu chứng nghi ngờ cúm, gia đình nên đưa người bệnh đi khám sớm để được đánh giá và hướng dẫn điều trị phù hợp. Không tự ý dùng thuốc, đặc biệt là kháng sinh, kháng virus khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

*Tên người bệnh đã được thay đổi