Khối u phổi ác tính, kích thước lớn, hiếm gặp xâm lấn và hoại tử khiến ông Văn, 66 tuổi, ho và nôn ra máu, suy hô hấp, được phẫu thuật thành công.

Ông Văn có thói quen uống rượu và hút thuốc đã 40 năm nay. Khoảng 1 năm trước, ông bắt đầu xuất hiện các cơn ói mửa ra máu kèm tức ngực, khó thở và ho khan. Gia đình chạy chữa tại nhiều nơi nhưng kết quả không khả quan, bệnh không có hướng can thiệp cụ thể ngoài việc uống thuốc điều trị bảo tồn. Thời gian dài không thuyên giảm, các triệu chứng ngày càng nặng, người bệnh bắt đầu ho và nôn ra nhiều máu, gia đình chuyển ông đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM thăm khám.

Kết quả chụp CT phát hiện người bệnh có khối u phổi kích thước lớn 87x90x93 mm, cạnh rốn phổi trái, ôm sát các nhánh phế quản thùy trên phổi trái gây tắc, làm xẹp phân thùy S7, S8 phổi trái. Tổn thương còn xâm lấn rộng đến màng tim, chèn ép động mạch chủ và có hiện tượng áp xe.

PGS.TS.BS Vũ Hữu Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết trường hợp này khối u đã xâm lấn hoàn toàn vào màng phổi, thậm chí ăn sâu vào tim và chèn ép cả tĩnh mạch lẫn động mạch chủ. Nếu không sớm can thiệp, khối u hoại tử nặng sẽ tiếp tục lan rộng, gây vỡ các mạch máu lớn dẫn đến xuất huyết ồ ạt, bít tắc hoàn toàn đường thở, hoại tử phổi, gây suy hô hấp cấp và người bệnh tử vong trong thời gian ngắn.

Qua hình ảnh CT, ban đầu êkíp nhận định có thể phẫu thuật được, song thực tế sau khi mở ngực, khối u hoại tử lâu ngày đã biến dạng toàn bộ các cấu trúc giải phẫu, dính chặt vào phế quản và mạch máu lớn. Mỗi thao tác bóc tách, nhấc tim hay chạm vào hệ thống khí quản đều khiến người bệnh tụt huyết áp đột ngột, nguy hiểm đến tính mạng.

Để đảm bảo an toàn tối đa, êkíp phẫu thuật và gây mê phối hợp chặt chẽ, tính toán cẩn trọng từng đường cắt, thắt mạch máu chính xác để kiểm soát nguy cơ mất máu ồ ạt. Phó giáo sư Vĩnh tiến hành bóc tách từng chút một khối u hoại tử, tránh kéo giật các cấu trúc quanh tim và động mạch chủ để hạn chế tối đa kích thích thần kinh phế vị gây tụt huyết áp sâu. Sau đó, ê kíp tiến hành cắt bỏ phần màng tim và thùy phổi bị xâm lấn nhằm giải phóng áp lực lên hệ thống tuần hoàn và hô hấp trong khi kíp gây mê liên tục truyền máu, sử dụng thuốc vận mạch để duy trì huyết áp và theo dõi sát các chỉ số sinh tồn.

Kết quả sinh thiết lạnh cho thấy khối u là loại u sarcomatoid nhu mô phổi, một loại ung thư ác tính hiếm gặp, tỷ lệ 0,1-0,4% trong các loại ung thư phổi, hình thành từ nhu mô phổi, có tính chất phát triển và di căn rất nhanh. Tổn thương là nguyên nhân khiến người bệnh ho và nôn ra máu, khó thở và tức ngực kéo dài.

Do khối u mang tính chất ác tính và đã gây xẹp phổi, êkíp phải tiến hành cắt bỏ thùy trên phổi trái, kết hợp cắt bỏ một phần màng tim bị tổn thương xâm lấn nhằm loại bỏ các tế bào ác tính sót lại và ngăn ngừa nguy cơ tái phát.

Do tính chất phức tạp và mức độ nguy hiểm cực cao của khối u chèn ép sâu trong lồng ngực, ca mổ kéo dài 8 giờ, gấp đôi thời gian của những ca phẫu thuật lồng ngực thông thường (thường kéo dài từ 3-4 giờ). Sau mổ, người bệnh tiếp tục được theo dõi đặc biệt tại khoa Hồi sức tích cực cho đến khi các chỉ số sinh hiệu ổn định hoàn toàn trước khi chuyển về phòng bệnh.

Hậu phẫu, người bệnh bình phục tốt, vết mổ ít đau, có thể tự ngồi dậy, đi lại nhẹ nhàng, ăn uống bình thường, xuất viện sau 5 ngày, đủ điều kiện sức khỏe để điều trị hóa – xạ trị bổ sung.

Globocan 2022 ghi nhận Việt Nam có hơn 24.400 ca mắc mới và gần 22.600 trường hợp tử vong do ung thư phổi. Ở giai đoạn đầu, bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng, khó phát hiện nếu chỉ khám thông thường.

Theo phó giáo sư Vĩnh, thói quen hút thuốc và uống rượu bia là tác nhân hàng đầu hình thành các khối u ác tính ở phổi. Khói thuốc lá chứa hàng nghìn hóa chất độc hại và các chất gây ung thư, trong khi đó rượu bia gây ra tình trạng stress oxy hóa toàn thân và làm suy giảm hệ miễn dịch, tạo ra môi trường thuận lợi cho tổn thương ác tính phát triển nhanh chóng.

Phó giáo sư Vĩnh khuyến cáo, những người lớn tuổi, đang hút thuốc hoặc từng hút thuốc, sử dụng nhiều rượu bia, làm việc trong môi trường khói bụi hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi hay các bệnh phổi mạn tính… nên khám sức khỏe định kỳ mỗi năm và tầm soát theo tư vấn của bác sĩ. Khi cơ thể xuất hiện các triệu chứng bất thường kéo dài như ho, khó thở, tức ngực hay ói ra máu, mọi người nên thăm khám chuyên khoa để tìm nguyên nhân và điều trị. Việc phát hiện sớm và chẩn đoán chính xác bản chất khối u giúp nâng cao hiệu quả điều trị ít xâm lấn, giảm sang chấn cho người bệnh.

* Tên người bệnh đã được thay đổi