Hà Nội – Bé Vinh, 3 tuổi, da đỏ toàn thân, nổi các mụn mủ nhỏ quanh miệng, cổ và nách, bác sĩ xác định mắc hội chứng bong vảy da do tụ cầu vàng.

Gia đình đưa trẻ đi khám, được chẩn đoán viêm da tiếp xúc và điều trị bằng thuốc bôi. Tuy nhiên, các tổn thương không thuyên giảm mà tiếp tục lan rộng. Tại khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, trẻ tỉnh táo, không sốt, chưa có tổn thương niêm mạc miệng hay dấu hiệu tổn thương thần kinh. Tim, phổi và bụng chưa phát hiện bất thường. Bác sĩ ghi nhận da khô, đỏ rải rác toàn thân; vùng cổ, quanh mắt và quanh miệng đóng vảy, bong tróc rõ, kết mạc mắt đỏ.

Bác sĩ chỉ định xét nghiệm công thức máu, CRP, điện giải đồ, chức năng gan, thận và khám chuyên khoa mắt nhằm đánh giá toàn diện, đồng thời loại trừ các bệnh lý có biểu hiện tương tự. Dựa trên triệu chứng và kết quả xét nghiệm, ThS.BS Nguyễn Thị Phương Thảo, Phó khoa Nhi, chẩn đoán trẻ mắc hội chứng bong vảy da do tụ cầu (Staphylococcal Scalded Skin Syndrome – SSSS).

Bệnh nhi được điều trị nội trú bằng kháng sinh đường tĩnh mạch kết hợp thuốc kháng histamine đường uống để giảm ngứa. Song song, ê-kíp chăm sóc da tích cực bằng cách vệ sinh hằng ngày, đắp gạc Natri Clorid 0,9% lên vùng tổn thương, bôi mỡ kháng sinh tại các vị trí trợt đỏ và sử dụng kem dưỡng ẩm giúp phục hồi hàng rào bảo vệ da. Trẻ cũng được xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp để đáp ứng nhu cầu năng lượng trong quá trình hồi phục.

Trong 48 giờ đầu điều trị, trẻ xuất hiện thêm một số mụn mủ ở tay và chân, sau đó các tổn thương bắt đầu cải thiện nhanh, tình trạng bong tróc giảm dần. Sau 5 ngày điều trị, bé tỉnh táo, chơi ngoan, niêm mạc hồng, không có dấu hiệu mất nước, các vùng da tổn thương gần như hồi phục hoàn toàn, không còn biểu hiện viêm tấy, được xuất viện.

Theo bác sĩ Thảo, hội chứng bong vảy da do tụ cầu là bệnh nhiễm khuẩn da cấp tính do độc tố của vi khuẩn tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) gây ra. Vi khuẩn này thường cư trú ở mũi, họng hoặc trên da mà không gây triệu chứng. Khi hàng rào bảo vệ da bị tổn thương do trầy xước, côn trùng đốt, chàm, viêm da, chốc lở hoặc khi trẻ bị viêm mũi, viêm họng, viêm kết mạc, viêm tai…, tụ cầu có thể xâm nhập và hình thành ổ nhiễm khuẩn ban đầu. Trường hợp bé Vinh, các mụn mủ trên da có thể là cửa ngõ để vi khuẩn xâm nhập. Vi khuẩn tiết ra các độc tố bong thượng bì (exfoliative toxins A và B), chúng theo đường máu lan khắp cơ thể, phá vỡ các protein giúp gắn kết tế bào ở lớp thượng bì, khiến lớp da ngoài cùng tách khỏi lớp da bên dưới khiến da đỏ, phồng rộp rồi bong thành từng mảng như bỏng. Do tổn thương chỉ khu trú ở lớp thượng bì nên nếu được điều trị kịp thời, da thường hồi phục hoàn toàn và ít để lại sẹo.

Bệnh gặp chủ yếu ở trẻ sơ sinh và trẻ dưới 5 tuổi do hệ miễn dịch còn non yếu, trong khi chức năng thận chưa đủ hoàn thiện để đào thải độc tố hiệu quả. Thời gian ủ bệnh thường từ 1-10 ngày. Triệu chứng ban đầu khá kín đáo như sốt, mệt mỏi, đau rát da, sưng mắt hoặc nổi các mụn mủ nhỏ quanh miệng, cổ, nách hay bẹn. Chỉ sau 1-2 ngày, da có thể đỏ lan rộng, nhăn nheo, xuất hiện bóng nước mềm rồi bong tróc từng mảng lớn. Nếu không điều trị kịp thời, trẻ có nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải, bội nhiễm, nhiễm khuẩn huyết, thậm chí đe dọa tính mạng.

Bác sĩ Thảo, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, khuyến cáo khi trẻ xuất hiện ban đỏ lan nhanh, đau rát da, nổi mụn nước hoặc bong tróc bất thường, đặc biệt ở vùng quanh mắt, miệng, cổ và các nếp gấp như nách, bẹn, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa nhi để được chẩn đoán và điều trị sớm. Phụ huynh không nên tự ý cho trẻ sử dụng thuốc bôi chứa corticoid hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định vì có thể che lấp triệu chứng, khiến việc chẩn đoán khó khăn hơn.

Cần giữ vệ sinh da cho trẻ, chăm sóc đúng cách các vết trầy xước hoặc vết côn trùng đốt, không cho trẻ đi bơi khi đang có vết thương hở. Khi các tổn thương da sưng đỏ, chảy dịch hoặc nổi mụn mủ, cần đưa trẻ đến bệnh viện để được điều trị kịp thời.