Anh Minh, 44 tuổi, nôn ói kéo dài tưởng rối loạn tiêu hóa, khám phát hiện u gan lớn; bác sĩ dùng robot cắt bỏ khối u, bảo tồn tối đa mô gan lành.

Anh Minh có tiền sử viêm gan B mạn tính, từng điều trị thuốc kháng virus khoảng ba năm. Khi tải lượng virus xuống dưới ngưỡng phát hiện, anh đã tự ngưng dùng thuốc. Khi đó, sức khỏe anh ổn định, không đau bụng, không vàng da, vẫn làm việc và chơi thể thao bình thường nên không tái khám định kỳ theo lịch hẹn.

Gần đây, anh xuất hiện tình trạng buồn nôn và nôn ói kéo dài, tưởng bị rối loạn tiêu hóa nên đến khám bệnh viện gần nhà. Kết quả siêu âm bụng bất ngờ phát hiện khối u gan lớn.

Tiếp tục khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, kết quả cộng hưởng từ (MRI) ghi nhận gan không to, bờ đều, tuy nhiên ở phân thùy II-III có khối u kích thước khoảng 7 cm. Khối u tăng quang mạnh, không đồng nhất ở thì động mạch – đặc điểm gợi ý ung thư biểu mô tế bào gan (HCC). Kết quả sinh thiết sau đó xác định người bệnh mắc ung thư biểu mô tế bào gan.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Đỗ Minh Hùng, Giám đốc Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, với kích thước lớn, khối u có nguy cơ tiếp tục phát triển nhanh, xâm lấn mạch máu và lan sang các cơ quan lân cận. Nếu không điều trị kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với nhiều biến chứng nguy hiểm.

Một trong những biến chứng đáng lo ngại là vỡ khối u gây xuất huyết trong ổ bụng, khiến người bệnh đau bụng dữ dội, tụt huyết áp, sốc mất máu và đe dọa tính mạng. Khi khối u phát triển lớn hơn, có thể chèn ép dạ dày và ruột gây đầy bụng, buồn nôn, chán ăn, sụt cân nhanh. Nếu xâm lấn hoặc chèn ép đường mật, người bệnh có thể xuất hiện vàng da, vàng mắt, ngứa nhiều. Đồng thời, tế bào ung thư có thể di căn theo đường máu hoặc hệ bạch huyết đến hạch và các cơ quan khác. Khi phần nhu mô gan lành bị phá hủy nhiều, chức năng gan suy giảm nghiêm trọng, dẫn đến xơ gan mất bù, cổ trướng, rối loạn đông máu hoặc bệnh não gan.

Sau hội chẩn đa chuyên khoa, các bác sĩ quyết định phẫu thuật nội soi với sự hỗ trợ của hệ thống robot Da Vinci Xi nhằm cắt triệt căn khối u.

Theo bác sĩ Hùng, gan là cơ quan có cấu trúc giải phẫu phức tạp với mạng lưới động mạch, tĩnh mạch và đường mật dày đặc, do đó phẫu thuật cắt gan luôn tiềm ẩn nguy cơ chảy máu và rò mật. Với những khối u nằm sâu trong nhu mô gan, phẫu thuật robot giúp tăng độ chính xác, hạn chế tổn thương mô lành và tạo thuận lợi cho các thao tác bóc tách, khâu phục hồi các cấu trúc mạch máu, đường mật.

Khác với mổ mở phải rạch một đường dài trên thành bụng, hệ thống robot Da Vinci Xi sử dụng các cánh tay phẫu thuật có khả năng xoay gập linh hoạt với biên độ lớn, mô phỏng gần như hoàn toàn chuyển động của cổ tay người. Hệ thống còn cung cấp hình ảnh ba chiều độ phân giải cao, phóng đại khoảng 10 lần, giúp phẫu thuật viên quan sát rõ ranh giới giữa mô ung thư và mô gan lành cũng như nhận diện các mạch máu, đường mật kích thước nhỏ để thao tác chính xác.

Trong mổ, các bác sĩ kiểm tra toàn bộ ổ bụng, chưa ghi nhận tổn thương di căn phúc mạc hay các cơ quan khác. Khối u nằm ở phân thùy II. III, IV của gan trái, kích thước khoảng 6 x 7 cm.

Ê-kíp tiến hành nạo hạch vùng rốn gan, cắt túi mật, sau đó phẫu tích cuống gan trái. Người bệnh được tiêm chất huỳnh quang Indocyanine Green (ICG) để đánh dấu ranh giới nhu mô gan cần cắt, giúp xác định chính xác diện cắt và bảo tồn tối đa phần gan lành. Tiếp theo, các bác sĩ cắt nhu mô gan và xử lý các nhánh mạch máu, đường mật trên diện cắt. Sau khi cắt trọn phân thùy II và III, ê-kíp kiểm tra kỹ diện cắt, bảo đảm cầm máu hoàn toàn và không ghi nhận rò mật trước khi kết thúc ca mổ.

“Nhờ hệ thống hình ảnh 3D có chiều sâu cùng khả năng thao tác linh hoạt của robot, phẫu thuật viên có thể bóc tách chính xác ở những vị trí khó tiếp cận, giảm nguy cơ chảy máu và tăng khả năng bảo tồn tối đa nhu mô gan còn lại. Đây là những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả điều trị”, bác sĩ Hùng cho biết.

Sau phẫu thuật, người bệnh hồi phục thuận lợi, không ghi nhận biến chứng chảy máu, nhiễm trùng hay rò mật. Anh có thể ngồi dậy, đi lại ngay ngày đầu sau mổ, ăn uống trở lại từ ngày thứ hai và xuất viện sau một tuần.

Kết quả giải phẫu bệnh xác định ung thư biểu mô tế bào gan biệt hóa vừa độ II. Khối u đã xâm lấn qua bao gan, có xâm nhập mạch máu và một trong hai hạch vùng rốn gan có tế bào ung thư di căn. Sau phẫu thuật, người bệnh được điều trị tiếp với khoa Ung bướu nhằm giảm nguy cơ tái phát và kéo dài thời gian sống.

Theo bác sĩ Hùng, ung thư gan hiện là một trong những loại ung thư gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam. Mỗi năm nước ta ghi nhận khoảng 24.500 ca mắc mới và hơn 23.000 ca tử vong, người bệnh thường phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn. Khoảng 80% trường hợp ung thư biểu mô tế bào gan liên quan đến nhiễm virus viêm gan B hoặc viêm gan C mạn tính. Quá trình viêm kéo dài nhiều năm khiến tế bào gan liên tục bị tổn thương, tái tạo, dẫn đến xơ gan và làm tăng nguy cơ hình thành ung thư.

Người nhiễm virus viêm gan B có nguy cơ mắc ung thư gan cao gấp 15-20 lần so với người không nhiễm. Việc tải lượng virus xuống dưới ngưỡng phát hiện không đồng nghĩa bệnh đã khỏi hoàn toàn hay có thể tự ý ngừng điều trị. Việc sử dụng thuốc kháng virus cần tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ, đồng thời theo dõi định kỳ tải lượng HBV DNA, chức năng gan và tầm soát ung thư gan bằng siêu âm kết hợp xét nghiệm AFP theo lịch hẹn.

Bác sĩ khuyến cáo người mắc viêm gan B hoặc viêm gan C mạn tính, đặc biệt người đã có xơ gan hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư gan, nên khám chuyên khoa định kỳ mỗi 3-6 tháng. Việc phát hiện tổn thương ở giai đoạn sớm giúp tăng cơ hội điều trị triệt căn bằng phẫu thuật, đốt u hoặc ghép gan, đồng thời cải thiện đáng kể tiên lượng sống của người bệnh.

(*) Tên người bệnh đã được thay đổi