Khối u 2 cm bít gần kín lòng khí quản khiến anh Shokha, 40 tuổi, khó thở suốt 6 năm, nhiều lần đốt u không hết, phải sang Việt Nam phẫu thuật.

Anh Shokha nhập viện tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM trong tình trạng mệt mỏi, lờ đờ, da tím tái, thở khò khè. Chụp CT lồng ngực phát hiện một khối u lớn, kích thước 19x15x18 mm, nằm sâu trong khí quản, gần phổi, chiếm gần hết lòng đường thở.

PGS.TS.BS Vũ Hữu Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, cho biết vị trí khối u đặc biệt nguy hiểm bởi nằm trong lòng khí quản, sâu trong lồng ngực, gần nhiều mạch máu lớn. Chỉ một thao tác không chính xác trong quá trình phẫu thuật cũng có thể gây chảy máu ồ ạt, đe dọa tính mạng người bệnh.

Kết quả giải phẫu bệnh xác định đây là u cuộn mạch (glomus tumor) trong khí quản, một loại u hiếm gặp, thường chỉ xuất hiện ở vùng ngoại biên như dưới móng tay hoặc đầu ngón chân. Theo phó giáo sư Vĩnh, y văn thế giới hiện chưa có thống kê dịch tễ đầy đủ về bệnh này, chủ yếu ghi nhận trong các báo cáo ca bệnh đơn lẻ, với số lượng chưa đến 100 trường hợp đến nay.

Khoảng 6 năm trước, anh Shokha bắt đầu ho khan, cảm giác vướng ở cổ và tức ngực. Nghĩ bệnh hô hấp thông thường, anh chủ quan không đi khám. Sau đó, các cơn khó thở xuất hiện thường xuyên hơn, đặc biệt khi nằm hoặc vận động mạnh.

Khám tại một số bệnh viện ở Campuchia, anh được chẩn đoán có khối u trong khí quản, chèn ép đường thở, nguy hiểm đến tính mạng. Anh điều trị suốt nhiều năm, nhiều lần được đốt u nhưng khối u không được loại bỏ hoàn toàn, triệu chứng tiếp tục nặng dần. Khi tình trạng khó thở ngày càng nghiêm trọng, anh được bác sĩ tại Campuchia giới thiệu sang Việt Nam, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM điều trị.

Theo phó giáo sư Vĩnh, khối u nằm sâu trong ngực và ẩn sau nhiều mạch máu lớn ở cổ, thao tác sai có thể dẫn đến xuất huyết, người bệnh tử vong ngay trên bàn mổ. Êkíp cũng tính toán kỹ cả phương án gây mê và duy trì hô hấp trong lúc cắt bỏ đoạn khí quản chứa u. Nếu đặt ống nội khí quản theo cách thông thường, ống có thể làm hẹp thêm phần lòng khí quản vốn đã bị khối u chiếm gần hết.

Để ca mổ diễn ra an toàn, người bệnh được gây mê qua mặt nạ (mask) thanh quản thay vì dùng kỹ thuật đặt nội khí quản như thông thường để tránh nguy cơ làm hẹp thêm lòng khí quản, bít tắc đường thở. Đồng thời, phương pháp này cũng đảm bảo nguồn oxy cung cấp cho não cùng các cơ quan khi đường thở bị gián đoạn lúc cắt nối đoạn khí quản hẹp.

Phó giáo sư Vĩnh mở đường vào khí quản qua vùng cổ, không cần chẻ xương ức, sau đó cắt bỏ đoạn khí quản chứa u. Khi đoạn khí quản bị gián đoạn, êkíp gây mê phối hợp đưa ống thông khí quản phía dưới để duy trì cung cấp oxy cho người bệnh.

Sau khi lấy trọn khối u, phó giáo sư Vĩnh tiến hành nối lại hai đầu khí quản theo kỹ thuật cắt nối tận – tận. Ống nội khí quản được đặt lại qua đường miệng, bảo đảm đường thở được thông suốt.

Ba ngày sau phẫu thuật, anh Shokha bớt đau, có thể ngồi dậy và tự thở dễ dàng, không còn cảm giác vướng nghẹn ở cổ. Trong hai ngày tiếp theo, người bệnh tiếp tục được hỗ trợ hô hấp và hút đờm để làm sạch dịch tích tụ trong khí quản trước khi xuất viện.

Phó giáo sư Vĩnh cho biết, u cuộn mạch phần lớn lành tính nhưng có cấu trúc dai, cứng chắc, giàu mạch máu và dính chặt vào các tổ chức xung quanh. Vì vậy, những phương pháp can thiệp qua nội soi như đốt u có thể không loại bỏ được hoàn toàn tổn thương, nguy cơ tái phát. Phẫu thuật là phương pháp lấy u tối ưu và hiệu quả nhất hiện nay.

Với những khối u nằm trong khí quản, đặc biệt khi đã gây hẹp đường thở nặng, việc lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên vị trí, kích thước, mức độ xâm lấn và tình trạng hô hấp của người bệnh.

Nguyên nhân hình thành u cuộn mạch chủ yếu do sự tăng sinh lành tính và bất thường của các tế bào cơ trơn, mạch máu và các tế bào cuộn tại chỗ. Phó giáo sư Vĩnh khuyến cáo, khi có triệu chứng ho, khó thở, thở khò khè kéo dài, hoặc cảm giác nghẹn, tức ngực không rõ nguyên nhân, người bệnh nên đi khám sớm. Những triệu chứng này có thể liên quan nhiều bệnh lý hô hấp khác nhau, trong đó có những tổn thương hiếm gặp trong đường thở có thể gây biến chứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng.

* Tên người bệnh đã được thay đổi