Tầm soát tim mạch định kỳ, ông Đăng, 63 tuổi, phát hiện túi phình động mạch chủ kích thước lớn, nguy cơ vỡ cao nếu không can thiệp kịp thời.

Ông Đăng có tiền sử tăng huyết áp và rối loạn lipid máu lâu năm, đang điều trị ổn định. Khi tầm soát tim mạch định kỳ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, kết quả siêu âm và chụp CT ổ bụng của ông phát hiện túi phình ở động mạch chủ bụng, ngay đoạn chia động mạch chủ chậu, đường kính lên đến 58 mm (kích thước bình thường khoảng 20 mm), kèm loét xuyên thành trong đoạn phình, dù không có triệu chứng bất thường nào.

TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – mạch máu, cho biết phình động mạch chủ bụng là tình trạng thành mạch máu suy yếu, giãn lớn bất thường do tác động của xơ vữa động mạch và áp lực dòng máu từ tăng huyết áp lâu ngày.

“Với kích thước gần 60 mm kết hợp yếu tố nguy cơ tăng huyết áp, túi phình này như ‘quả bom nổ chậm’ trong bụng người bệnh, có nguy cơ vỡ đột ngột nếu vận động mạnh hoặc biến động huyết áp đột ngột. Khi túi phình vỡ, người bệnh sẽ xuất huyết ồ ạt, tỷ lệ tử vong rất cao ngay cả khi được cấp cứu tại bệnh viện”, bác sĩ Dũng nói.

Sau hội chẩn đa chuyên khoa, êkíp nhận định phải nhanh chóng phẫu thuật cho người bệnh để tránh nguy cơ vỡ túi phình nguy hiểm. Trước phẫu thuật, ông Đăng được cho dùng thuốc để kiểm soát huyết áp, theo dõi sát các triệu chứng bất thường như đau bụng đột ngột hay đau lan sau lưng… đồng thời đánh giá toàn diện chức năng tim, thận để đảm bảo an toàn tối đa cho ca đại phẫu. Khi các chỉ số sinh tồn về mức ổn định, bác sĩ tiến hành mổ mở để thay đoạn động mạch chủ bụng tổn thương bằng mạch máu nhân tạo prothese.

Theo bác sĩ Dũng, mạch máu nhân tạo prothese được cấu tạo từ các vật liệu polymer y tế có độ bền cơ học và tính tương hợp sinh học với cơ thể rất cao. Mạch máu có cấu trúc vi xốp đặc biệt giúp giảm thiểu nguy cơ huyết khối, đồng thời cho phép các tế bào nội mạc tự nhiên của cơ thể bám vào và phát triển phủ kín lớp trong sau cấy ghép, tạo thành một ống dẫn máu bền vững thay thế hoàn hảo cho mạch máu thương tổn.

Sau khi mở ổ bụng và bộc lộ đoạn mạch bị phình, êkíp bác sĩ Ngoại lồng ngực – mạch máu tiến hành kẹp mạch tạm thời để ngăn máu chảy qua chỗ phình, trong khi ê kíp gây mê liên tục duy trì huyết động, tăng cường tưới máu cho các tạng bên dưới, kiểm soát huyết áp và nhịp tim để tránh tăng áp lực lên thành mạch lúc mổ. Ngay sau đó, phẫu thuật viên rạch mở túi phình, làm sạch các mảng xơ vữa bên trong và khâu nối chính xác đoạn mạch máu nhân tạo prothese vào thay thế cho phần động mạch chủ bụng bị giãn lớn rồi từ từ thả kẹp mạch máu để khôi phục dòng chảy, dẫn máu lưu thông xuống hai chi dưới bình thường.

Sau cùng, êkíp kiểm tra kỹ lưỡng đảm bảo đầu nối không bị rò, không có huyết khối tích tụ và tuần hoàn máu tốt xuống bên dưới trước khi khâu đóng vết mổ bằng chỉ tự tiêu.

Hậu phẫu, người bệnh tiếp tục được theo dõi chặt chẽ tại khoa Hồi sức tích cực (ICU). Sau một tuần chăm sóc đặc biệt, người bệnh hồi phục nhanh, vết mổ bớt đau, có thể đi lại và ăn uống bình thường và xuất viện sau 7 ngày.

Bác sĩ Dũng lưu ý, sau phẫu thuật người bệnh cần tái khám định kỳ, tuân thủ dùng thuốc, kiểm soát huyết áp và mỡ máu, duy trì chế độ ăn phù hợp, giảm cân, tránh xa chất kích thích và bảo vệ đoạn mạch máu nhân tạo, hạn chế biến chứng và nguy cơ tái phát về sau.

Bác sĩ khuyến cáo xơ vữa động mạch và phình động mạch là những bệnh lý diễn tiến âm thầm, có thể xuất hiện tại nhiều vị trí như mạch máu não, mạch vành hay động mạch chủ. Khi người bệnh có triệu chứng rõ rệt, bệnh thường đã ở giai đoạn nguy hiểm với tình trạng hẹp mạch nặng hoặc túi phình dọa vỡ, đe dọa trực tiếp tính mạng. Do đó, những người có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc hút thuốc lá… nên chủ động tầm soát định kỳ tại các cơ sở y tế uy tín giúp phát hiện sớm các bất thường để kịp thời can thiệp, ngăn các biến chứng nguy hiểm.

* Tên người bệnh đã được thay đổi