Hà Nội – Anh Vượng, 36 tuổi, tái phát u tuyến yên khổng lồ lần ba, được phẫu thuật để khôi phục thị lực.

Anh Vượng cho biết mình có khối u tuyến yên 6 năm trước, đã phẫu thuật 3 lần tại một bệnh viện vì u liên tục tái phát. Gần đây, thấy thị lực suy giảm mạnh, anh Vượng tới Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội khám chuyên sâu.

ThS.BS Lê Hữu Tùng, Khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết người bệnh có dấu hiệu hoại tử gai thị hai bên mắt, giảm thị trường nghiêm trọng, mù màu. Mắt phải anh Vượng không còn nhận biết tín hiệu đèn định thị. Chụp cắt lớp võng mạc (OCT) ghi nhận tổn thương teo dây thần kinh thị giác.

Bác sĩ Tùng chỉ định người bệnh chụp cộng hưởng từ 3 Tesla, phát hiện khối u tuyến yên khổng lồ (Giant pituitary adenoma) kích thước 5x5x4 cm cùng nhiều ổ tổn thương, tụ máu. U đè đẩy não, chèn ép vùng giao thao thị giác, một số bó dẫn truyền thị giác mất hẳn tín hiệu.

“Nếu không điều trị, người bệnh sớm có nguy cơ mất hoàn toàn thị lực”, bác sĩ Tùng nói, thêm rằng khối u hiện đã xâm lấn vùng não sâu, chạm đến não thất III, làm tắc các đường lưu thông dịch não tủy, tiếp tục to lên còn có thể làm suy giảm nhận thức và vận động nghiêm trọng, gây úng não thủy, thậm chí tử vong.

Các bác sĩ ngoại thần kinh, chẩn đoán hình ảnh, ung bướu và nội tiết hội chẩn, chỉ định phẫu thuật lấy u cho anh Vượng. Ca mổ là thách thức lớn, do người bệnh từng được phẫu thuật ba lần, các cấu trúc não xơ dính, khó bóc tách, u lớn cần lấy bỏ tối đa, phòng tái phát và biến chứng, theo bác sĩ Tùng.

Ê-kíp phẫu thuật có sự phối hợp giữa phẫu thuật viên, bác sĩ gây mê và bác sĩ nội thần kinh đã lập kế hoạch trước mổ, sử dụng Hệ thống Định vị thần kinh Neuro-Navigation để tái lập không giải giải phẫu 3D khối u, tuyến yên và toàn bộ não, đồng thời sử dụng hệ thống theo dõi thần kinh trong mổ để phát hiện sớm những nguy cơ tổn thương thần kinh, bảo tồn tối đa chức năng cho bệnh nhân trong quá trình mổ.

Đường mổ được chọn đường mổ não thất bên, là kỹ thuật phức tạp hơn lấy u tuyến yên thông thường qua xoang bướm, nhưng giúp tiếp cận và cắt bỏ trọn vẹn hơn khi u lớn khổng lồ xâm lấn vào não thất.

Dưới hệ thống kính vi phẫu ứng dụng AI và chụp huỳnh quang 3D, phẫu trường được phóng đại, mạch máu hiện rõ, tổ chức u bắt màu thuốc nhuộm dưới màn huỳnh quang, rõ ranh giới với vùng tuyến yên lành tính cần bảo tồn, phẫu thuật viên cắt từng phần khối u cho anh Vượng với độ xâm lấn tối thiểu.

Hệ thống theo dõi thần kinh trong mổ (IONM) giúp cảnh báo nguy cơ của từng thao tác, giúp hạn chế tổn thương lên các vùng não chức năng quan trọng như thị giác, vận động, cảm giác, đảm bảo hậu phẫu người bệnh không di chứng.

Sau ca mổ kéo dài 5 tiếng, anh Vượng được chăm sóc tích cực. Theo dõi 7 ngày, người bệnh tỉnh táo, khôi phục dần thị lực, trường nhìn, vết mổ khô, liền tốt được xuất viện. Một tháng sau tái khám, anh Vượng cho biết mình đã quay lại cuộc sống sinh hoạt và làm việc gần như bình thường, thị trường cải thiện hoàn toàn, hết mù màu.

Bác sĩ Tùng cho biết tuyến yên là tuyến nội tiết nằm ở nền sọ, sản xuất và giải phóng các hormone quan trọng điều hòa tăng trưởng, trao đổi chất, chức năng sinh sản và hoạt động của các tuyến nội tiết khác.

Bình thường, tuyến yên nhỏ chỉ bằng hạt đậu. Khối u tuyến yên xuất hiện khi tế bào tuyến yên tăng sinh bất thường, và nếu kích thước lớn hơn 4 cm được phân loại là u tuyến yên khổng lồ. Theo bác sĩ Tùng, đa số u tuyến yên lành tính, không phải ung thư nên không di căn. Nhưng u khổng lồ có thể chèn ép gây đau đầu, suy giảm thị lực, vô sinh, suy giảm nhận thức và vận động nghiêm trọng, thậm chí biến chứng dẫn đến tử vong.

U tuyến yên thường gây triệu chứng đau đầu, suy giảm thị lực, uể oải, mệt mỏi cực độ, tiểu nhiều và hay khát nước. Người bệnh có triệu chứng nên tới bệnh viện chuyên sâu về ngoại thần kinh để được khám và điều trị triệt để.

Hiện, các phương pháp phẫu thuật hiện đại ứng dụng công nghệ cao như Hệ thống Định vị thần kinh Neuro-Navigation, Hệ thống theo dõi thần kinh trong mổ (IONM), kính vi phẫu tích hợp AI giúp các bác sĩ phẫu thuật cắt u tuyến yên an toàn, bảo tồn mô lành tính, khả năng sinh sản, sinh lý, các chức năng quan trọng khác và hạn chế tái phát.