Bà Lan, 65 tuổi, phát hiện sớm ung thư tuyến nước bọt mang tai phụ ít gặp, được phẫu thuật nội soi thành công qua đường miệng, đến nay, sau 3 năm, không có dấu hiệu tái phát.

Tuyến nước bọt mang tai là tuyến nước bọt lớn nhất trong cơ thể, nằm ở hai bên mặt, phía trước và dưới mỗi tai. Tuyến mang tai phụ là mô nước bọt có cấu trúc mô học tương tự tuyến mang tai chính nhưng tách rời, không dính liền với tuyến chính. Ca bệnh vừa được ThS.BSNT.CKI Nguyễn Trung Nguyên, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, báo cáo tại Hội nghị khoa học quốc tế 2026 của Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, từ ngày 16-20/9. “Ung thư tuyến mang tai phụ rất ít gặp, chỉ chiếm 1-7,7% tổng số khối u tuyến mang tai, u thường gặp ở vị trí này là lành tính”, bác sĩ Nguyên báo cáo.

Hai năm trước, bà Lan bắt đầu cảm nhận có khối bất thường ở vùng mặt, ăn uống bình thường, không đau, không sụt cân. Tuy nhiên, qua thời gian không giảm kích thước, bà đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám. Bà Lan có tiền sử chấn thương vùng hàm mặt trái (đã phẫu thuật cố định xương nẹp vít); trám răng bằng vật liệu amalgam.

Khám lâm sàng, bác sĩ Nguyên thấy khối tổn thương mật độ mềm vùng giữa má phải, có thể sờ chạm qua đường miệng – niêm mạc má phải, gần lỗ đổ ống tuyến Stensen phải, bề mặt niêm mạc trơn láng, kích thước khoảng 1×1 cm, di động. Người bệnh không có dấu hiệu liệt mặt ngoại biên, há miệng không bị hạn chế.

“Đánh giá khối u ở giữa má vô cùng thách thức”, bác sĩ Nguyên nói; thêm rằng, tổn thương ở khu vực này có thể xuất phát từ các cấu trúc giải phẫu bình thường của mặt hoặc từ những biến thể của mô tuyến mang tai phụ bình thường. Chưa kể, vị trí u tuyến mang tai phụ thường bị nhầm lẫn với các khối u dưới da giữa má như nang bã, được đánh giá chủ yếu dựa vào khám lâm sàng, các dấu hiệu nghi ngờ ác tính và các chỉ định cận lâm sàng (siêu âm, CT-scan, MRI, FNA).

Bà Lan được siêu âm doppler ghi nhận lớp mô mềm dưới da, dưới lớp mỡ, ngoài lớp gân cơ vùng má phải có 1 cấu trúc dạng mô đặc, hồi âm kém, không đồng nhất, bờ đều, giới hạn rõ, kích thước khoảng 8x10mm, không tăng tưới máu, di động, không xâm lấn các cấu trúc giải phẫu lân cận. Khảo sát thêm bằng CT-scan nhưng bị xảo ảnh do chất amalgam trong răng làm hạn chế khảo sát vùng sàn, hốc miệng.

Do tổn thương nhỏ, không xâm lấn, độ nhạy của phương pháp chọc hút tế bào kim nhỏ (FNA) trong chẩn đoán u tuyến nước bọt khoảng 73% nên bác sĩ quyết định không làm FNA trước mổ, phẫu thuật cắt trọn u gửi giải phẫu bệnh thường quy.

Ekip phẫu thuật tiếp cận u qua đường miệng với sự hỗ trợ của nội soi, ghi nhận khối u là tổn thương dạng nang có bờ rõ. Ekip cắt u bằng phương pháp bóc tách ngoài bao và cắt một phần xa ống tuyến nước bọt. Phần ống tuyến còn lại khâu nối vào niêm mạc má qua đường rạch trong miệng. Kỹ thuật nội soi cung cấp ánh sáng tốt và khả năng phóng đại cao, giúp bác sĩ quan sát rõ các nhánh thần kinh mặt rất nhỏ trong phẫu trường – điều mắt thường khó nhận thấy, thao tác chính xác hơn. Đặc biệt, ống nội soi góc 30 độ giúp giảm điểm mù trong phẫu trường, bác sĩ dễ dàng xác định và bảo tồn dây thần kinh mặt.

Hậu phẫu, bà Lan không liệt mặt, xuất viện sau 1 ngày (bình thường 3-4 ngày), mức độ đau tối thiểu.

Kết quả giải phẫu bệnh khối u ghi nhận chứa tế bào biểu mô dạng nhầy bì. Bác sĩ nghi ngờ ung thư biểu mô nhầy bì, chỉ định tiếp tục nhuộm hóa mô miễn dịch. Kết quả xác định ung thư tuyến mang tai phụ dạng nhầy bì độ thấp. Đây là u ác tính xuất phát từ mô tuyến nước bọt phụ gồm hỗn hợp tế bào tiết nhầy và tế bào biểu mô gai biệt hóa, có độ ác tính thấp nhất trong nhóm ung thư nhầy bì, tiến triển chậm, ít xâm lấn và tiên lượng tốt so với độ trung bình và độ cao. Bác sĩ hội chẩn đa chuyên khoa Tumor Board, bà Lan không cần hóa xạ trị bổ trợ, theo dõi định kỳ mỗi 1-3 tháng trong năm đầu và mỗi 6 tháng sau 3 năm.

Bác sĩ Nguyên cho biết, phẫu thuật cắt u qua ngả miệng với sự hỗ trợ của nội soi không can thiệp vào tuyến mang tai chính nên ít biến chứng, ít xâm lấn, không để sẹo bên ngoài. Thời gian phẫu thuật ngắn hơn và thời gian hồi phục nhanh hơn so với phương pháp cắt bỏ tuyến mang tai kinh điển (rạch da đường ngoài).

Hội nghị khoa học quốc tế năm 2026 của Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh thu hút hơn 1.200 đại biểu tham dự. Với 20 phiên chuyên đề, 300 báo cáo khoa học chuyên sâu được trình bày, Hội nghị là dịp để các y bác sĩ, chuyên gia đến từ nhiều chuyên khoa như Chấn thương Chỉnh hình, Tim mạch, Thần kinh, Tiêu hóa, Tai Mũi Họng… từ các bệnh viện, viện nghiên cứu, trường đại học trong và ngoài nước giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, kiến thức mở ra hướng điều trị mới, giúp người bệnh hồi phục hiệu quả. Hội nghị diễn ra từ ngày 16-20/9/2026 với chủ đề “Kết nối tri thức – Hội nhập quốc tế – Phát triển bền vững”.

*Tên người bệnh đã được thay đổi