Viêm mũi họng nhưng tưởng cúm, nhiều người bệnh tự chẩn đoán và tự điều trị khiến bệnh nặng hơn; có trường hợp phải cấp cứu.

Anh T.V.D. (35 tuổi, TP.HCM), làm trong lĩnh vực xây dựng, thường xuyên tiếp xúc khói bụi. Gần một tháng nay, anh nghẹt mũi nặng, sổ mũi, đau họng, đau đầu, sốt, ớn lạnh. Anh nghĩ cúm, anh mua thuốc uống trong đợt cúm cao điểm cuối tháng 2 vừa qua. Các triệu chứng vẫn không giảm, anh vẫn đau đầu, nghẹt mũi nhiều, dịch mủ chảy xuống họng, đờm vàng, sốt kéo dài. Đến khi đau nhức vùng trán, hai bên má, đau nửa đầu, anh D. đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám.

ThS.BS.CKI Nguyễn Trung Nguyên, Trung tâm Tai Mũi Họng nội soi tai mũi họng anh D., ghi nhận niêm mạc mũi họng sung huyết, phù nề, đọng mủ Anh D. cũng được xét nghiệm cúm, ghi nhận âm tính; chỉ định chụp cắt lớp vi tính (chụp CT).

Bác sĩ Nguyên chẩn đoán viêm xoang cấp mủ – biến chứng của viêm xoang cấp tính không được điều trị kịp thời và dứt điểm. Anh D. được hút rửa mũi xoang, nhằm làm sạch, thông thoáng đường thở, giảm triệu chứng và tăng hiệu quả điều trị. Bác sĩ Nguyên kê thuốc điều trị và hướng dẫn anh D. rửa mũi xoang bằng nước muối sinh lý hàng ngày để làm sạch mũi xoang, giảm nguy cơ viêm nhiễm, đeo khẩu trang khi ra ngoài, tránh nơi khói bụi và tái khám theo lịch hẹn.

Bác sĩ Nguyên giải thích, triệu chứng viêm xoang nhiễm khuẩn và cúm gần giống nhau, như ho, nghẹt mũi, sốt nên người bệnh nhầm lẫn. Vì tưởng cúm, người bệnh tự mua thuốc điều trị cúm, không phải thuốc điều trị viêm xoang. Không dùng kháng sinh đúng chỉ định nên vi khuẩn sinh sôi phát triển, gây viêm xoang cấp mủ tiềm ẩn nhiều nguy cơ biến chứng, đặc biệt là người bệnh lớn tuổi, nhiều bệnh nền, đề kháng yếu. Viêm xoang có mủ nếu không điều trị kịp thời có thể biến chứng gây viêm màng não, áp xe não, viêm mô tế bào hốc mắt…

Hay như trường hợp bé B.L.P. (8 tuổi) được mẹ đưa đến bệnh viện trong tình trạng mặt sưng, tiểu ít, nước tiểu sậm màu, có bọt dày. Trước đó, bé thường sốt, đau họng, chán ăn gia đình tự điều trị và theo dõi. Đợt cao điểm cúm vừa qua, gia đình cũng nghĩ bé bị lây cúm và tự điều trị bằng thuốc hạ sốt, siro ho. Đợt này, sau 5 ngày, bé đỡ sốt nhưng vẫn mệt mỏi, ăn kém.

Sau khi xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu, nội soi tai mũi họng, bác sĩ chẩn đoán bé bị viêm họng do vi khuẩn Streptococcus nhóm A, biến chứng viêm cầu thận cấp.

Theo bác sĩ Nguyên, viêm cầu thận là biến chứng viêm họng do Streptococcus thường gặp ở trẻ em do không dùng kháng sinh đúng lúc. Vi khuẩn sau khi xâm nhập vào cơ thể, chúng phát triển một cách ồ ạt và nhanh chóng lan rộng khắp cơ thể và cư trú trong cầu thận dẫn đến tình trạng viêm cầu thận ở trẻ. Bé P. nhập viện điều trị kháng sinh mạnh và kiểm soát tình trạng viêm cầu thận.

Cúm là bệnh do virus Influenza gây ra, thường có triệu chứng sốt cao đột ngột, ho, đau họng, nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau nhức cơ nhiều. Tuy nhiên, nhiều bệnh khác cũng có triệu chứng tương tự như viêm họng do liên cầu khuẩn (Streptococcus), viêm xoang cấp, viêm mũi dị ứng bội nhiễm. Không ít người tự chẩn đoán sai và tự ý dùng thuốc chưa đúng nên bệnh tiến triển nặng. Vì điều trị cúm đa số là dùng thuốc “nâng đỡ” triệu chứng, một số ít phải dùng thuốc kháng virus nhưng điều trị bệnh viêm mũi họng nhiễm khuẩn thì cần phải dùng kháng sinh để tiêu diệt vi khuẩn, tránh biến chứng. Nếu không điều trị đúng cách, vi khuẩn có thể sinh sôi mạnh hơn, gây viêm nhiễm nặng, mưng mủ hoặc lan sang cơ quan khác.

“Nếu bị nhiễm khuẩn nhưng dùng thuốc cúm (kháng virus hoặc thuốc giảm triệu chứng), vi khuẩn sẽ tiếp tục phát triển, gây biến chứng như viêm xoang có mủ, viêm cầu thận, viêm phổi. Ngược lại, nếu chỉ bị cúm nhưng tự ý dùng kháng sinh, không những không có tác dụng mà còn gây kháng kháng sinh, rối loạn hệ vi khuẩn đường ruột, suy giảm miễn dịch”, bác sĩ Nguyên nói.

Hay như bà N.T.N. (50 tuổi) bệnh nền đái tháo đường, huyết áp cao, đau họng, sốt cao, đau cơ, mệt mỏi. Nghĩ bị cúm, bà tự mua thuốc hạ sốt, kháng virus uống. Sau 2 tuần, bệnh không thuyên giảm mà bà còn khó thở, đau ngực, mệt mỏi, kiệt sức.

Bà N. nhập cấp cứu tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, được đặt nội khí quản để duy trì hô hấp. ThS.BS.CKI Trương Tấn Phát, Trưởng Đơn vị Tai Mũi Họng cho biết bà N. viêm họng cấp do liên cầu khuẩn. Do không điều trị kịp thời, vi khuẩn đã lan xuống thanh quản, gây viêm thanh quản, phù nề đường thở, tổn thương phổi gây viêm phổi, suy hô hấp cấp.

Bác sĩ Phát giải thích, nhiễm trùng đã gây phù nề thanh quản, làm hẹp đường thở, dẫn đến khó thở. Phổi bị viêm, dịch viêm tích tụ trong phế nang làm giảm khả năng trao đổi oxy, dẫn đến suy hô hấp cấp. Nếu không can thiệp kịp thời, người bệnh có thể nguy hiểm đến tính mạng.

Sau khi đặt nội khí quản ổn định hô hấp tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, bà N. được chuyển nhập Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM điều trị chuyên sâu.

“Người cao tuổi, người có bệnh nền (đái tháo đường, suy giảm miễn dịch) dễ gặp biến chứng hơn khi viêm mũi họng khi điều trị không kịp thời hoặc sai cách”, bác sĩ Phát nói.

Bác sĩ Phát lưu ý, khi các triệu chứng ho, sốt, nghẹt mũi, sổ mũi, ớn lạnh kéo dài từ 3 ngày mà dùng các phương pháp điều trị hỗ trợ tại nhà như rửa mũi, súc họng, tăng cường sức đề kháng mà không cải thiện, nên đi khám bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác. Nếu bệnh không thuyên giảm, xuất hiện triệu chứng khó thở, đau đầu, sưng mặt, đau họng nặng, nên đến bệnh viện ngay. Không nên tự chẩn đoán bệnh, không tự mua thuốc uống khi chưa biết chính xác bệnh.

Để phòng ngừa bệnh thời điểm giao mùa và dịch cúm đang phức tạp, mọi người nên súc miệng bằng nước muối, rửa tay thường xuyên và đeo khẩu trang khi ra ngoài. Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc và tiêm phòng hàng năm để giảm nguy cơ mắc bệnh.