TP HCM – Gia đình có nhiều người thân mắc bệnh tim mạch, đột quỵ, chị Phụng, 43 tuổi, lo bệnh có thể di truyền nên trữ tế bào gốc cho con.

Chị Phụng đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM điều trị hiếm muộn năm 2024, bác sĩ chẩn đoán vô sinh do lớn tuổi, ứ dịch vòi trứng. Chị được kích trứng, thu được 8 trứng, tạo 6 phôi chất lượng. Do tình trạng ứ dịch hai bên vòi trứng, bác sĩ nội soi buồng tử cung lấy mẫu sinh thiết nội mạc tử cung, cắt hai tai vòi trứng.

Kết quả giải phẫu bệnh xác định viêm nội mạc tử cung mạn tính, chị Phụng điều trị bằng thuốc kháng sinh, sau đó được chuyển phôi vào tử cung và đậu thai vào tháng 5/2025, thai nhi phát triển tốt. Đến tuần thai 36, vợ chồng chị quyết định đăng ký lưu trữ tế bào gốc để dự phòng điều trị bệnh do gia đình có nhiều người mắc bệnh tim mạch, đột quỵ.

Tiến sĩ Thẩm Thị Thu Nga, Trưởng Lab, Trung tâm Tế bào gốc, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, cho biết tế bào gốc có khả năng ứng dụng trong điều trị 80 bệnh lý nguy hiểm như bệnh về máu, miễn dịch, tim mạch, thần kinh, một số bệnh chuyển hóa. Với gia đình có người thân mắc bệnh tim mạch, đột quỵ, lưu trữ tế bào gốc là phương án dự phòng y học hiện đại, tăng thêm cơ hội điều trị trong tương lai nếu không may mắc bệnh.

Tế bào gốc trung mô (có thể phân lập từ mô dây rốn) tiết ra các yếu tố tăng trưởng và các exosome có tác dụng giảm viêm, ngăn tế bào chết, giảm tạo sẹo, hỗ trợ tạo mạch, thúc đẩy quá trình tái tạo của các tế bào cơ tim và phục hồi chức năng tim.

Các nhóm tế bào gốc trung mô và tế bào gốc tạo máu được báo cáo là có khả năng homing về não sau đột quỵ, bảo vệ não bằng các cơ chế chống viêm, ngăn tế bào chết, kích thích phục hồi não và tạo mạch. Tế bào gốc trung mô giảm tổn thương chất trắng (white matter) và ảnh hưởng nhận thức sau đột quỵ, cũng có thể biệt hóa thành tế bào thần kinh khi ở cạnh tế bào thần kinh và có khả năng sống sót lâu trong não. Nhiều thử nghiệm lâm sàng đã tiến hành và đánh giá liệu pháp tế bào là an toàn và có hiệu quả.

Chị Phụng sinh bé trai khỏe mạnh ở tuần thai 39, nặng 3,8 kg. Máu và mô dây rốn của bé được thu thập, đưa về Ngân hàng Mô, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM lưu trữ. Toàn bộ quá trình xử lý và lưu trữ tế bào gốc được thực hiện theo quy trình khép kín, đảm bảo vô trùng, kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt.

Theo Tiến sĩ Thu Nga, tế bào gốc từ máu, mô dây rốn sau khi thu thập và xử lý có thể lưu trữ dài hạn trong nitrogen lỏng (dưới -150 độ C). Tế bào gốc được sử dụng khi người lưu trữ hoặc người thân có chỉ định phù hợp trong tương lai.

Sau 48 giờ chào đời, bác sĩ lấy máu ở gót chân con trai chị Phụng, xét nghiệm sàng lọc 73 bệnh tiềm ẩn, không có bất thường bẩm sinh do di truyền liên quan máu, hồng cầu, tim mạch…

Ước tính Việt Nam có khoảng 1,6 triệu người suy tim. Tỷ lệ đột quỵ ở Việt Nam 1.541 trên 100.000 dân, thuộc nhóm cao nhất trong khu vực Đông Nam Á, tạo gánh nặng cho hệ thống y tế.

PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết, hiện có nhiều nghiên cứu khẳng định liệu pháp tế bào gốc giảm suy tim, bệnh thần kinh. Tế bào gốc đã được sử dụng điều trị một số bệnh về máu và ung thư hạch.. Tại Việt Nam, phương pháp điều trị bệnh tim mạch phối hợp ứng dụng liệu pháp tế bào gốc được nghiên cứu từ năm 2010 đến nay, mở ra cơ hội sống khỏe cho bệnh nhân tim mạch.

Liệu pháp tế bào gốc trong điều trị bệnh tim mạch và đột quỵ hiện chưa phải là phương pháp điều trị thường quy, phần lớn đang trong giai đoạn nghiên cứu và thử nghiệm. Việc ứng dụng tế bào gốc cần tuân thủ chặt chẽ quy định của Bộ Y tế, theo tiến sĩ Nga.

* Tên nhân vật đã được thay đổi