Bà Duyên, 67 tuổi, đột ngột méo miệng, yếu liệt nửa người trái vì đột quỵ, bà được tiêu sợi huyết tái thông mạch não, nhanh chóng phục hồi vận động, không để lại di chứng. 

Đang tưới cây, bà Duyên bỗng méo miệng rồi không thể nhấc tay chân bên trái. Cơn yếu liệt xuất hiện đột ngột nhưng bà vẫn tỉnh táo, không đau đầu, không nôn ói hay rối loạn ý thức. Gia đình lập tức gọi cấp cứu ngoại viện, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Hưng – Q.7 cũ).

Bác sĩ CKI Lê Trung Tuấn, khoa Cấp cứu cho biết khi tiếp nhận, bà Duyên liệt mặt trung ương bên trái, liệt nửa người trái, sức cơ tay và chân bên trái 0/5, trong khi bên phải đạt 5/5. Người bệnh được đánh giá 10 điểm – mức trung bình, theo NIHSS (thang điểm đột quỵ của Viện Sức khỏe Quốc gia Mỹ), dùng để đánh giá mức độ thiếu hụt thần kinh ở người bệnh đột quỵ.

“Người bệnh đột ngột mất hoàn toàn sức cơ ở tay và chân trái, kèm liệt mặt cùng bên, trong khi vẫn tỉnh táo. Đây là kiểu yếu liệt khu trú điển hình của tổn thương não cấp, trong đó đột quỵ nhồi máu não là một khả năng cần được loại trừ ngay. Ê-kíp lập tức kích hoạt Code Stroke – quy trình báo động đột quỵ, huy động Trung tâm Khoa học thần kinh, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp phối hợp khẩn để nhanh chóng xác định nguyên nhân và đưa ra chỉ định tái thông mạch”, bác sĩ Tuấn nói.

Bà Duyên được chụp CT sọ não khẩn, khi kết quả yêu cầu kỹ thuật khảo sát cao hơn, Bà Duyên được chụp cộng hưởng từ (MRI) não. Hình ảnh MRI não lập tức cho thấy một vùng bất thường ở nhân bèo và chất trắng vành tia bên phải – khu vực nằm trên đường dẫn truyền vận động từ não xuống cơ thể. Trên chuỗi xung khuếch tán, vùng này hạn chế khuếch tán mạnh, dấu hiệu cho thấy mô não đang bị thiếu máu cấp. Vị trí tổn thương cũng phù hợp với vùng não chi phối vận động nửa người trái. Không thấy xuất huyết não hay bất thường mạch máu nội sọ trên hình ảnh khảo sát.

Các bác sĩ xác định đây là ổ nhồi máu não mới, người bệnh vẫn đang trong những giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng. Đây là khoảng thời gian mà ê-kíp không được phép bỏ lỡ. Vùng não đã bắt đầu tổn thương nhưng vẫn còn cơ hội cứu nếu dòng máu được khôi phục sớm.

Bà Duyên được đánh giá phù hợp tiêu sợi huyết khi thời điểm khởi phát còn rất sớm trong cửa sổ điều trị. Người bệnh có triệu chứng thiếu hụt thần kinh rõ, MRI xác định nhồi máu não cấp nhưng không ghi nhận xuất huyết não. Sau khi đánh giá lâm sàng, hình ảnh học, xét nghiệm và rà soát các tiêu chuẩn an toàn, người bệnh được xác định phù hợp tiêu sợi huyết tĩnh mạch.

Thuốc được đưa vào cơ thể nhằm thúc đẩy ly giải huyết khối và tái lập tưới máu não. Kết quả chẩn đoán hình ảnh không ghi nhận tắc mạch lớn nên người bệnh không cần can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ. Sau khi dùng thuốc, bà được nhập viện tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P. Tân Sơn Hòa – Q. Tân Bình cũ) để theo dõi sát và điều trị dự phòng tái phát.

Chỉ vài giờ sau tiêm thuốc, tay chân trái của bà Duyên bắt đầu cử động trở lại. Các triệu chứng thần kinh và sức cơ cải thiện rõ sau điều trị. Sau ba ngày theo dõi, bà xuất viện, gần như không còn di chứng vận động.

Theo bác sĩ Tuấn, kết quả này có được nhờ người bệnh được đưa đến cơ sở y tế rất sớm và được đánh giá, chẩn đoán, điều trị trong thời gian vàng. Với đột quỵ nhồi máu não, mỗi phút não bị thiếu máu là hàng triệu tế bào thần kinh tổn thương không hồi phục. Tiêu sợi huyết có hiệu quả cao nhất khi được thực hiện càng sớm càng tốt ở những người bệnh đủ điều kiện. Trong điều trị đột quỵ, khoảng 4 – 5 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng là “giờ vàng” để cân nhắc sử dụng thuốc tiêu sợi huyết.

Bác sĩ khuyến cáo khi một người đột ngột méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó, nhìn mờ, mất thăng bằng, gia đình cần nghĩ đến đột quỵ và đưa người bệnh đến bệnh viện có khả năng cấp cứu đột quỵ ngay lập tức. Không nên chờ triệu chứng tự hết, bởi thời gian đến bệnh viện quyết định cơ hội được điều trị tái thông mạch và hạn chế di chứng.

*Tên của người bệnh đã được thay đổi