Cụ Tùng, 89 tuổi, nhiễm trùng khớp háng nặng kèm nhiều bệnh nền, vừa liên tiếp trải qua ba ca mổ phức tạp để bảo vệ tính mạng, khôi phục vận động.

8 tháng trước, cụ Tùng té gãy vùng mấu chuyển xương đùi trái và được phẫu thuật kết hợp xương tại một bệnh viện gần nhà. Tuy nhiên, ổ gãy bị nhiễm trùng sau phẫu thuật, vi khuẩn lan vào khớp háng, bám vào các dụng cụ kết hợp xương và hình thành lớp màng sinh học biofilm có khả năng chống lại thuốc kháng sinh, chất sát trùng và hệ miễn dịch của cơ thể.

Cụ Tùng đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM trong tình trạng mệt mỏi, kiệt sức, khớp háng đau nhiều, cử động khó. ThS.BS.CKI Lê Đình Khoa, Trưởng khoa Tái tạo khớp, cho biết tình trạng của người bệnh phức tạp do đã bị nhiễm trùng sâu. Nếu kéo dài, vi khuẩn có thể lan rộng, dẫn đến sốc nhiễm trùng, gây tụt huyết áp nặng và suy đa tạng với tỷ lệ tử vong hơn 40%. “Trường hợp này nếu chỉ điều trị bằng kháng sinh đơn thuần là không đủ, buộc phải phẫu thuật”, bác sĩ Khoa nói, thêm rằng ca phẫu thuật đối mặt thử thách vì người bệnh lớn tuổi và thể trạng yếu, mắc kèm nhiều vấn đề sức khỏe toàn thân như suy giảm miễn dịch, viêm phổi, cao huyết áp, tiểu đường, loãng xương…

Sau hội chẩn, các bác sĩ cho biết cụ Tùng cần điều trị ổn định các chỉ số nội khoa, sau đó sẽ trải qua hai ca phẫu thuật liên tiếp để cắt lọc và làm sạch nhiễm trùng, loại bỏ hoàn toàn vi khuẩn. Trong ca mổ đầu, bác sĩ tháo bỏ các dụng cụ, cắt lọc vùng khớp và mô mềm nhiễm khuẩn. Sau đó trong ca mổ hai, bác sĩ đặt mô hình khớp háng nhân tạo tạm thời được làm từ xi măng pha kháng sinh (spacer) để tạm thời giữ cố định khe khớp cho cụ Tùng. Nhờ đó, người bệnh có thể xoay trở được trong khi chờ điều trị khỏi viêm, tránh được các biến chứng do nằm bất động.

Mỗi ca mổ làm sạch kéo dài khoảng 4 tiếng, cụ Tùng có thời điểm mất nhiều máu, bị sốc và suy tim, được truyền gần 1 lít máu, dùng thuốc vận mạch để nâng huyết áp, duy trì tuần hoàn. Sau mổ, người bệnh được chuyển vào phòng hồi sức tích cực ICU. “Có những thời điểm cả ekip và gia đình đều nghĩ người bệnh khó có thể vượt qua nhưng cuối cùng đã thành công”, bác sĩ Khoa chia sẻ.

Sau 1 tháng điều trị tích cực, nhiễm trùng được kiểm soát và sức khỏe dần hồi phục. Cụ Tùng xuất viện, tuy nhiên với mô hình khớp tạm thời, ông có thể ngồi và xoay trở tại chỗ nhưng không đủ vững chắc để chịu lực, không thể đứng lên hay ngồi xe lăn. Để phục hồi khả năng đi lại, sau 2 tháng theo dõi ngoại trú, sức khỏe thể chất và tinh thần cải thiện, cụ Tùng quyết định “chiến đấu” phẫu thuật một lần nữa.

Bước vào ca phẫu thuật thứ ba, bác sĩ tháo bỏ mô hình tạm thời và thay khớp háng bán phần. Thách thức ở lần này là tình trạng loãng xương nặng của người bệnh. Tất cả các thao tác tháo, lắp đều có nguy cơ cao làm gãy xương, xương cũng không đủ vững chắc để khớp nhân tạo bám vào. Vì vậy, cụ Tùng được thay khớp háng nhân tạo đặc biệt có chuôi dài kèm xi măng để cắm sâu và dính chặt vào ống tủy xương đùi. Nhờ đó cố định vững chắc khớp háng nhân tạo và người bệnh có thể vận động ổn định sau mổ. Kết quả sinh thiết lạnh và cấy cũng cho thấy không còn vi khuẩn gây nhiễm trùng. Cụ Tùng xuất viện sau 5 ngày phẫu thuật.

Tái khám sau một tháng thay khớp, người bệnh cho biết sức khỏe đang phục hồi rất tốt, ăn ngủ ngon, tinh thần thoải mái. Với liệu trình tập phục hồi chức năng cá thể hóa, bác sĩ tiên lượng sau một tháng nữa, người bệnh có thể tự đi lại.

Bác sĩ Khoa khuyến cáo, người lớn tuổi, hệ miễn dịch suy giảm, mắc nhiều bệnh nền hoặc dùng thuốc kháng viêm kéo dài, hút thuốc lá, uống rượu bia… có nguy cơ cao nhiễm trùng sau mổ. Để phòng tránh tình trạng này, người bệnh và gia đình cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ trong chăm sóc vết mổ và dùng thuốc, cần đi khám ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như vết mổ sưng đỏ, chảy dịch, có mùi hôi hoặc sốt cao, ớn lạnh, mệt mỏi toàn thân…

Tình trạng tổn thương khớp háng có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân như thoái hóa khớp, chấn thương, mắc các bệnh lý (viêm khớp, viêm cột sống dính khớp…). Nếu được phát hiện sớm với các dấu hiệu như đau nhức hoặc hạn chế vận động khớp háng, người bệnh có thể được điều trị bảo tồn bằng thuốc và vật lý trị liệu. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển nặng, phẫu thuật thay khớp háng thường được chỉ định.

Hiện nay, theo bác sĩ Khoa, thay khớp háng đã trở thành phẫu thuật thường quy với các kỹ thuật hiện đại như đường mổ ABMS, SuperPATH, Anterior Path… Đây là những kỹ thuật mổ ít xâm lấn, bảo tồn tối đa gân cơ, can thiệp hiệu quả cho những trường hợp phức tạp khác nhau, giúp người bệnh hết đau nhanh và sớm khôi phục khả năng vận động.

* Tên người bệnh đã được thay đổi