Chị Ngà, 43 tuổi, sau ba tháng trì hoãn phẫu thuật, kích thước khối ung thư tụy tăng từ hơn 6 cm lên 12 cm; vừa trải qua ca đại phẫu cam go.

Ba tháng trước, chị Ngà đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM vì đau vùng thượng vị, ăn uống kém, đầy bụng khó tiêu và sụt 7 kg trong thời gian ngắn. Kết quả chụp CT ghi nhận khối tổn thương vùng thân và đuôi tụy, kích thước khoảng 7 cm, cấu trúc dạng nang, một phần hóa dịch, chèn ép dạ dày và tĩnh mạch lách, nghi ngờ u xâm lấn.

Tiến sĩ, bác sĩ Phạm Công Khánh, Trưởng khoa Gan – Mật – Tụy, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, cho biết tổn thương ở thân và đuôi tụy cần được phẫu thuật sớm. Vị trí này nằm gần nhiều mạch máu và cơ quan quan trọng nên khối u có thể nhanh chóng xâm lấn, làm mất cơ hội phẫu thuật triệt căn hoặc khiến cuộc mổ trở nên phức tạp hơn. Dù được tư vấn phẫu thuật, chị Ngà quyết định về nhà tự điều trị bằng thuốc nam. Sau một thời gian, các triệu chứng không cải thiện, tình trạng đau bụng, ăn uống kém tăng nặng nên chị quay lại bệnh viện.

Kết quả chụp CT lần hai cho thấy khối u đã tăng kích thước đến 12 cm, cấu trúc không đồng nhất, có vùng hóa dịch và tăng sinh mạch máu bên trong. Khối u chèn ép vùng rốn lách, tĩnh mạch thận trái, tuyến thượng thận trái, đại tràng ngang, các quai ruột non và bờ dưới dạ dày.

Theo bác sĩ Khánh, việc trì hoãn phẫu thuật khiến khối u của người bệnh tiến triển nhanh, nguy cơ cao xâm lấn các mạch máu lớn và nhiều cơ quan lân cận như dạ dày, đại tràng ngang và góc lách, tuyến thượng thận trái, thận trái. Bác sĩ đánh giá cuộc mổ khó, phức tạp, nguy cơ tổn thương và xuất huyết từ các mạch máu lớn trong mổ hoặc nguy cơ hoại tử tạng sau mổ rất cao. Chỉ một sơ suất nhỏ có thể gây tắc mạch hoặc rò rỉ chảy máu dẫn đến các tạng liên quan (như ruột non, gan) sẽ bị thiếu máu nuôi dưỡng và hoại tử.

Ca phẫu thuật diễn ra căng thẳng, kéo dài hơn 4 giờ. Lúc đầu, ê-kíp tiến hành phẫu thuật nội soi. Qua thăm dò, bác sĩ ghi nhận khối u thân – đuôi tụy kích thước lớn, đẩy dạ dày lên trên, đại tràng ngang xuống dưới. May mắn, chưa phát hiện di căn gan hay phúc mạc. Tuy nhiên, khối u dính chặt vào mạc treo đại tràng ngang, khả năng di động kém nên êkíp phải chuyển sang mổ hở.

Qua đường mổ dài khoảng 20 cm, các bác sĩ lần lượt giải phóng dạ dày và mạc treo đại tràng khỏi khối u. Trong quá trình phẫu tích, khối u đã lan đến vùng cổ tụy, dính chặt vào thành trái của tĩnh mạch mạc treo tràng trên – một trong những mạch máu lớn dẫn máu từ ruột non và đại tràng về gan. Do không thể bóc tách an toàn và đảm bảo triệt để ung thư, bác sĩ phải cắt một đoạn tĩnh mạch dài khoảng 1,5 cm rồi khâu tái tạo lại mạch máu. Khối u cũng xâm lấn hoàn toàn bó mạch lách. Ca mổ cắt thân và đuôi tụy kèm lách để lấy trọn tổn thương và cắt một phần mạch máu đã kết thúc thành công.

Sau phẫu thuật, sức khỏe người bệnh hồi phục thuận lợi, không có biến chứng rò tụy hay chảy máu. Hai ngày sau mổ, chị Ngà có thể đi lại, ăn thức ăn lỏng và xuất viện sau một tuần.

Kết quả giải phẫu bệnh xác định đây là ung thư biểu mô tuyến ống tụy độ 2. Các diện cắt đều âm tính, chưa ghi nhận tế bào ung thư xâm nhập mạch máu hay quanh thần kinh, 7 hạch được lấy ra đều chưa phát hiện di căn. Người bệnh tiếp tục được theo dõi và điều trị bổ trợ tại chuyên khoa ung bướu nhằm giảm nguy cơ tái phát.

Theo bác sĩ Khánh, ung thư tụy là một trong những bệnh ung thư nguy hiểm do diễn tiến âm thầm, triệu chứng nghèo nàn và tiến triển nhanh. Các biểu hiện ban đầu như đau âm ỉ vùng thượng vị, chán ăn, đầy bụng, khó tiêu, sụt cân, mệt mỏi thường dễ bị nhầm với bệnh lý dạ dày hoặc rối loạn tiêu hóa thông thường, khiến bệnh thường được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn.

Bác sĩ khuyến cáo mỗi người không nên chủ quan với các triệu chứng kéo dài như đau bụng vùng thượng vị, đầy bụng, chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc vàng da. Khi được phát hiện có khối u tụy và đã có chỉ định phẫu thuật, người bệnh cần điều trị sớm theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa, tránh trì hoãn hoặc tự ý sử dụng các phương pháp chưa được kiểm chứng như thuốc nam, thuốc truyền miệng. Việc chậm trễ có thể khiến khối u xâm lấn mạch máu và cơ quan lân cận, làm mất cơ hội phẫu thuật triệt căn hoặc buộc phải thực hiện những cuộc mổ lớn, phức tạp và nhiều nguy cơ hơn.

(*) Tên người bệnh đã được thay đổi