TP.HCM – Anh Thành, 38 tuổi, nặng gần 100 kg, chất lượng tinh trùng cải thiện sau gần một năm nỗ lực giảm cân và thành công có con.

Anh Thành cao 1,69 m, tiền sử gan nhiễm mỡ, tăng huyết áp, thường uống rượu bia do tính chất công việc. Kết hôn hai năm không có con, vợ chồng hai lần thụ tinh nhân tạo (IUI) tại một bệnh viện không thành công.

Kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (IVF Tâm Anh TP.HCM), ghi nhận mật độ tinh trùng rất ít, dị dạng, khoảng 98% bất động, mỡ máu bất thường. Phân tích thành phần cơ thể bằng máy InBody cho thấy anh dư thừa mỡ ngoại vi và mỡ nội tạng trong khi khối lượng cơ thấp. Chỉ số khối cơ thể (BMI) 34,66 – tương đương béo phì độ II.

ThS.BS.CKII Dương Quang Huy, Trưởng Đơn vị Nam học, IVF Tâm Anh TP.HCM, giải thích béo phì có thể ảnh hưởng số lượng, chất lượng tinh trùng và nội tiết sinh sản nam. Một trong những cơ chế là mô mỡ chứa men aromatase thúc đẩy chuyển testosterone thành estrogen làm thay đổi môi trường nội tiết ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh. Ngoài ra, mỡ tích tụ nhiều ở vùng đùi và bụng dưới có thể làm tăng nhiệt độ vùng bìu gây giảm khả năng sản xuất tinh trùng.

Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa chỉ số khối cơ thể và chất lượng tinh dịch. Một phân tích tổng hợp năm 2024 của các chuyên gia Trung Quốc trên 50 nghiên cứu liên quan hơn 71.000 nam giới cho thấy người béo phì (BMI từ 30 trở lên) có thể tích tinh dịch, số tinh trùng, tỷ lệ di động và tỷ lệ hình thái bình thường đều suy giảm. Tình trạng rõ hơn ở nhóm béo phì độ II và III (BMI từ 35).

BS.CKI Phạm Thị Thu Hà, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết thêm béo phì dẫn đến tình trạng suy giảm các hormone, trong đó có testosterone – một trong những hormone quan trọng của nam giới dẫn đến giảm ham muốn tình dục, xuất tinh sớm, rối loạn cương dương… Đàn ông thừa cân, béo phì còn có nguy cơ cao bị tăng cholesterol, bệnh tim mạch, huyết áp cao và tiểu đường type 2, ảnh hưởng đến khả năng tưới máu lên cơ quan sinh dục, có thể gây ra chứng rối loạn cương dương.

Hai bác sĩ phối hợp xây dựng liệu trình giảm cân đa mô thức cho anh Thành phù hợp với thể trạng và sinh hoạt. Cùng sự hỗ trợ của thuốc ức chế thèm ăn, giảm cảm giác đói, nhanh no, giảm năng lượng nạp vào, anh Thành được tư vấn kỹ về điều chỉnh chế độ ăn, thay đổi lối sống như kiêng ăn đêm, hạn chế rượu bia, tăng cường vận động. Chế độ ăn vẫn đảm bảo cơm, thịt, cá, rau củ quả… nhưng tăng đạm, giảm chất béo và tinh bột.

“Nguyên tắc là không bỏ bữa, định lượng thực phẩm phù hợp, ưu tiên các loại trái cây ít hoặc vừa ngọt”, bác sĩ Hà nói. Theo đó, mỗi ngày bữa ăn của anh Thành chia thành 6 bữa nhỏ. Khi đói hoặc có cảm giác thèm ăn giữa các bữa, bác sĩ khuyến khích anh uống nước lọc thay vì ăn thêm.

Bên cạnh đó, anh Thành tăng cường vận động, mỗi ngày chạy bộ khoảng 30 phút. Sau một năm duy trì chế độ ăn uống và vận động theo bác sĩ Bệnh viện Tâm Anh, anh giảm 35kg, sức khỏe ổn định, các chỉ số tinh dịch đồ cải thiện.

Người vợ sức khỏe bình thường nên bác sĩ Huy tư vấn hai vợ chồng về quan hệ đều đặn để có con tự nhiên trước khi cân nhắc hỗ trợ sinh sản. Ba tháng sau, vợ anh Thành đậu thai, sinh con gái đầu lòng.

Ước tính khoảng 21% người Việt trong độ tuổi 18-69 bị thừa cân, béo phì, theo kết quả điều tra STEPS về nguy cơ bệnh không lây nhiễm ở Việt Nam do Bộ Y tế và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tiến hành năm 2021 trên cả nước. Tỷ lệ này dự báo tăng trung bình khoảng 4% mỗi năm trong giai đoạn 2020-2035.

Bác sĩ Huy khuyến cáo nam giới béo phì nên giảm cân về mức phù hợp giúp cải thiện chuyển hóa, nội tiết và sức khỏe sinh sản. Hiện có ba nhóm can thiệp chính bao gồm thay đổi lối sống, điều trị nội khoa và phẫu thuật. Trong đó, thay đổi lối sống là bước đầu tiên với chế độ ăn uống, tập luyện hợp lý giúp tăng testosterone và cải thiện các thông số tinh dịch đồ, hướng tới duy trì thói quen lành mạnh lâu dài thay vì giảm cân siêu tốc.

Nam giới béo phì đang mong con nên đi khám sớm để được bác sĩ đánh giá đồng thời tình trạng cân nặng, chuyển hóa, nội tiết và chất lượng tinh trùng, từ đó xây dựng phác đồ cá thể hóa tối ưu, cải thiện chức năng sinh sản.

* Tên nhân vật đã được thay đổi