Anh Toàn (40 tuổi, Gia Lai), một ngư dân đến khám vì tức ngực sau sự cố đuối nước, bác sĩ chẩn đoán phù phổi, tổn thương nặng.

Khi đang lặn biển ở độ sâu khoảng 3m bắt hải sản, anh Toàn gặp sự cố bình dưỡng khí khiến anh bị đuối nước. Rất may, anh được phát hiện kịp thời và sơ cứu ngay tại chỗ. Sau sơ cứu, anh dần ổn định, tỉnh táo, tự thở và sinh hoạt bình thường nhưng vẫn cảm thấy tức ngực nên đã tự bắt xe đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) thăm khám ngay ngày hôm sau.

Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thị Phương Thy, đơn vị Hô hấp, khoa Nội Tổng hợp ghi nhận ở thời điểm khám anh hoàn toàn tỉnh táo, đi lại bình thường, nhưng vì bị đuối nước trước đó nên bác sĩ quyết định chụp chụp CT phổi kiểm tra. Kết quả hình ảnh học cho thấy phổi tổn thương đông đặc, kính mờ, lan tỏa 2 phổi. Mặc dù tại thời điểm thăm khám, người bệnh hoàn toàn tỉnh táo, tự thở êm nhưng với hình ảnh CT cho thấy tổn thương phổi nặng, gợi ý tình trạng phù phổi cấp do hít nước biển, chưa loại trừ khả năng chồng lấp viêm phổi do vi trùng sống trong nước biển. Đây là bệnh lý có nguy cơ cao diễn tiến nhanh đến suy hô hấp cấp tính, viêm phổi nặng thậm chí nhiễm trùng huyết nên bác sĩ đã chỉ định nhập viện.

Ngay sau nhập viện, bệnh nhân diễn tiến nhanh đến suy hô hấp nặng, sốt cao. Xét nghiệm máu ghi nhận tình trạng nhiễm trùng tăng. số lượng bạch cầu tăng 17.300 tế bào/µl (thường từ 4.000 đến 10.000 tế bào/µl), chỉ số viêm trong máu (CRP) tăng rất cao, ở mức 253,9 mg/l (thông thường dưới 10 mg/l), cho thấy tình trạng viêm, nhiễm trùng rất nặng.

Người bệnh lập tức được hỗ trợ thở oxy, điều trị kháng sinh đường tĩnh mạch, thuốc chống viêm và khí dung giãn phế quản nhằm cải thiện tình trạng khó thở, khò khè.

Đồng thời, các bác sĩ tiến hành nội soi phế quản, khảo sát đường thở, kiểm tra lấy dị vật hít sặc nếu có (tảo, rong, tạp chất trong nước biển,…) cũng như lấy mẫu dịch rửa phế quản để xét nghiệm, giúp xác định các tác nhân có thể liên quan đến tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp.

Sau gần một tuần điều trị, sức khỏe người bệnh cải thiện rõ rệt. Anh toàn không còn sốt, giảm ho, không còn khó thở và đau ngực, nhu cầu hỗ trợ oxy giảm dần. Kết quả chụp CT kiểm tra cho thấy các vùng phổi đông đặc và tình trạng dày vách liên tiểu thùy ghi nhận trước đó đã biến mất, chỉ còn một số vùng tổn thương kính mờ và dày nhẹ thành phế quản ở hai phổi.

Khi tình trạng hô hấp hồi phục, các dấu hiệu sinh tồn ổn định và không còn cần hỗ trợ oxy, người bệnh được xuất viện. Bác sĩ hướng dẫn tiếp tục sử dụng thuốc theo đơn, tập thở, theo dõi các triệu chứng tại nhà và tái khám đúng hẹn để đánh giá quá trình hồi phục của phổi.

Theo bác sĩ Thy, đuối nước không chỉ nguy hiểm tại thời điểm xảy ra tai nạn mà còn có thể gây tổn thương phổi và suy hô hấp trong những giờ tiếp theo, ngay cả khi nạn nhân đã được đưa lên khỏi mặt nước và ban đầu có vẻ tỉnh táo, khỏe mạnh.

Khi bị đuối nước, nước cùng các tạp chất trong môi trường có thể xâm nhập vào đường hô hấp và đi sâu đến các phế nang – nơi diễn ra quá trình trao đổi oxy và carbon dioxide. Nước hít vào có thể làm tổn thương lớp tế bào lót phế nang, đồng thời phá vỡ hoạt động của chất hoạt diện phổi (surfactant), vốn có vai trò giữ cho các phế nang không bị xẹp khi thở ra. Hậu quả là một số phế nang bị xẹp, trong khi phản ứng viêm làm tăng tính thấm của mao mạch ở phế nang, khiến dịch thoát vào các phế nang và gây phù phổi. Những biến đổi này cản trở quá trình trao đổi khí, làm giảm lượng oxy đi vào máu, dẫn đến khó thở, giảm oxy máu và trong trường hợp nghiêm trọng có thể gây suy hô hấp cấp, đe dọa tính mạng.

Bác sĩ Thy nhấn mạnh tổn thương phổi không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ ngay sau khi nạn nhân được cứu khỏi mặt nước. Một số người ban đầu chỉ ho nhẹ hoặc chưa có biểu hiện khó thở, nhưng tình trạng tổn thương phổi có thể tiến triển trong những giờ đầu sau tai nạn, khiến người bệnh xuất hiện thở nhanh, khó thở, giảm oxy máu và cần được hỗ trợ hô hấp. Ngoài ra, việc hít phải nước ô nhiễm còn làm tăng nguy cơ viêm phổi do nhiễm khuẩn.

Do đó, bác sĩ khuyến cáo người dân sau một sự cố đuối nước có khả năng hít nước vào đường hô hấp nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá tình trạng hô hấp và xác định có cần theo dõi hay không, ngay cả khi ban đầu cảm thấy khỏe mạnh. Đặc biệt, nếu xuất hiện ho kéo dài, thở nhanh, khó thở, đau ngực, tím tái, lơ mơ hoặc mệt bất thường, cần được cấp cứu ngay. Tùy tình trạng, bác sĩ sẽ kiểm tra độ bão hòa oxy trong máu, đánh giá chức năng hô hấp và chỉ định các xét nghiệm cần thiết. Không phải trường hợp nào cũng cần nhập viện, nhưng việc được đánh giá y tế kịp thời giúp phát hiện sớm những tổn thương có nguy cơ tiến triển, tránh bỏ lỡ thời điểm can thiệp thích hợp.

Để hạn chế nguy cơ tai nạn khi lặn biển, người tham gia cần được huấn luyện kỹ năng lặn an toàn, kiểm tra bình dưỡng khí và thiết bị trước khi xuống nước, tuân thủ giới hạn độ sâu và thời gian lặn, đồng thời luôn có người lặn cùng. Khi xảy ra sự cố, cần nhanh chóng đưa nạn nhân đến nơi an toàn, gọi cấp cứu và thực hiện hồi sức tim phổi nếu người gặp nạn ngừng thở bình thường, theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu.

*Tên người bệnh đã được thay đổi