Chị Thúy, 37 tuổi, tự nghe rõ nhịp tim, tiếng mắt chuyển động, các âm thanh từ hô hấp, cơ, khớp, bác sĩ phát hiện hở ống bán khuyên trên – hội chứng cửa sổ thứ ba.

Khoảng một năm nay, chị Thúy thường xuyên chóng mặt kiểu xoay tròn, choáng váng, ù và đầy tai phải. Cơn chóng mặt thường xuất hiện hoặc tăng lên khi chị nghe tiếng động lớn, giọng nói cao, tiếng còi xe hoặc lúc ho, hắt hơi, rặn. Có lúc chị mất thăng bằng, cảm giác cảnh vật xung quanh dịch chuyển trong thời gian ngắn.

Đặc biệt, chị nghe rất rõ những âm thanh phát ra từ nhiều cơ quan của cơ thể mình như nhịp tim, chuyển động mắt, chớp mắt, hơi thở, giọng nói vang to bất thường, tiếng lạo xạo khi cử động hàm, cơ khớp. Chị đã khám tại nhiều bệnh viện được chẩn đoán rối loạn tiền đình, nhưng tình trạng không cải thiện nên đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM kiểm tra chuyên sâu.

BS.CKI Cao Hoàng Trọng, Khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, cho biết khi khám chị Thúy tỉnh táo, không yếu liệt tay chân, nhưng ghi nhận các triệu chứng trên và rung giật nhãn cầu. Khi thực hiện nghiệm pháp Valsalva nhằm thay đổi áp lực trong lồng ngực và ổ bụng, chị chóng mặt, ù tai nặng hơn và xuất hiện rung giật nhãn cầu rõ hơn. Dấu hiệu này gợi ý hệ thống tiền đình phản ứng bất thường với sự thay đổi áp lực.

Các kiểm tra trước đó như chụp cộng hưởng từ não, mạch máu não và nội soi tai mũi họng chưa tìm thấy bất thường giải thích được tình trạng của chị. Đo chức năng tiền đình ghi nhận suy giảm chức năng tiền đình hai bên, theo dõi viêm thần kinh tiền đình. Tuy nhiên, kết quả này không phù hợp với toàn bộ triệu chứng lâm sàng của người bệnh.

Từ đặc điểm chóng mặt tăng rõ khi có tiếng động lớn hoặc thay đổi áp lực, kèm khả năng nghe bất thường những âm thanh phát ra bên trong cơ thể, bác sĩ tiếp tục tìm nguyên nhân ở cấu trúc tai trong. Chụp cắt lớp vi tính tai – xương đá phát hiện hở ống bán khuyên trên bên phải. Bác sĩ chẩn đoán chị Thúy mắc hội chứng cửa sổ thứ ba do hở ống bán khuyên trên.

Theo bác sĩ Trọng, tai trong bình thường có hai “cửa sổ” là cửa sổ bầu dục và cửa sổ tròn, tham gia vào quá trình truyền và giải phóng năng lượng âm thanh trong hệ thống tai trong. Ở chị Thúy, lớp xương bao phủ ống bán khuyên trên bị hở, tạo thêm một vị trí thông bất thường, được ví như “cửa sổ thứ ba”. Tổn thương này làm thay đổi cách năng lượng âm thanh và áp lực truyền qua tai trong.

Ống bán khuyên thuộc hệ thống tiền đình, có vai trò giúp cơ thể nhận biết chuyển động của đầu và duy trì thăng bằng. Khi xuất hiện vị trí hở bất thường, âm thanh lớn hoặc sự thay đổi áp lực do ho, hắt hơi, rặn có thể tác động bất thường lên hệ thống này. Não nhận tín hiệu như thể đầu đang chuyển động dù cơ thể không thực sự di chuyển, từ đó gây chóng mặt, mất thăng bằng, cảm giác cảnh vật dịch chuyển và rung giật nhãn cầu.

Tổn thương đồng thời làm thay đổi đường truyền năng lượng âm thanh qua tai trong, khiến người bệnh nghe rõ bất thường âm thanh phát sinh bên trong cơ thể. Bình thường, cơ thể liên tục tạo ra âm thanh từ hoạt động của tim, hô hấp, cơ, khớp và các cấu trúc vùng đầu nhưng phần lớn rất nhỏ nên con người không chú ý hoặc không tự nghe thấy. Khi xuất hiện “cửa sổ thứ ba” như trường hợp chị Thúy, sự thay đổi cơ học của tai trong làm tăng cảm nhận một số âm thanh truyền qua xương và mô của cơ thể. Vì vậy, người bệnh có thể nghe giọng nói của chính mình vang to bất thường, nghe rõ nhịp tim, hơi thở, tiếng chớp mắt, chuyển động nhãn cầu, thậm chí tiếng lạo xạo khi cử động hàm.

Chị Thúy được chỉ định thuốc hỗ trợ điều trị, kết hợp hướng dẫn thay đổi lối sống, hạn chế các yếu tố kích hoạt triệu chứng. Theo dõi và tái khám định kỳ, tùy diễn tiến và mức độ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật bịt kín hoặc sửa chữa vị trí hở ống bán khuyên trên.

Theo bác sĩ Trọng, chóng mặt, ù tai và mất thăng bằng có thể gặp trong nhiều bệnh lý nên người bệnh dễ bỏ qua những biểu hiện đi kèm. Trong trường hợp chị Thúy, việc nghe rõ những âm thanh rất đặc biệt của cơ thể kèm chóng mặt tăng khi gặp tiếng động lớn, khi ho, hắt hơi, rặn hoặc thay đổi áp lực, là những manh mối quan trọng giúp bác sĩ nghĩ đến bất thường “cửa sổ thứ ba” ở tai trong thay vì chỉ xem đây là rối loạn tiền đình thông thường.

Việc kết hợp khai thác kỹ triệu chứng, thăm khám, đánh giá chức năng tiền đình và lựa chọn phương tiện hình ảnh phù hợp, trong đó có chụp cắt lớp vi tính xương đá, giúp phát hiện những bất thường cấu trúc ở tai trong.