Thừa cân, béo phì không chỉ gây ra các bệnh khác nhau mà còn ảnh hưởng không nhỏ đến rối loạn thần kinh nhận thức (sa sút trí tuệ). Việc kiểm soát tốt cân nặng, điều trị giảm cân hiệu quả cũng giúp giảm tình trạng sa sút trí tuệ.
Tại buổi hội thảo khoa học “Điều trị đa phương thức về béo phì” diễn ra tại Viện Nghiên cứu Tâm Anh (TAMRI) chiều ngày 1/7, các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM đã nêu hiện trạng bệnh béo phì cũng như mối liên quan giữa béo phì và sa sút trí tuệ.
Tiến sĩ bác sĩ Lê Văn Tuấn, Giám đốc Trung tâm Khoa học Thần kinh Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết sa sút trí tuệ có các yếu tố nguy cơ khác nhau. Tình trạng cũng được chia thành nhiều mức độ nặng, nhẹ liên quan đến trí nhớ, ngôn ngữ, chức năng vận động…
Đề cập đến vấn đề béo phì có gây suy giảm nhận thức hay không, bằng cách nào, TS.BS Lê Văn Tuấn cho biết, người béo phì dễ có các nguy cơ về mạch máu, có thể dẫn đến đột quỵ, ảnh hưởng đến nhận thức. Béo phì còn là yếu tố làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường và những biến chứng mạch máu của bệnh đái tháo đường. Ngoài ra, béo phì cũng dễ gây tăng huyết áp – một trong các nguyên nhân chính dẫn đến đột quỵ, gây tác động đến thần kinh và nhận thức.
Nói về khái niệm đái tháo đường type 3, bác sĩ Tuấn nói đến tình trạng đề kháng insulin trong não, gây ra một loạt các rối loạn về chuyển hóa, miễn dịch, viêm… Người mắc bệnh sa sút trí tuệ (Alzheimer) và đái tháo đường có nhiều nét tương đồng như cùng đề kháng insulin.
Người béo phì có hiện tượng tích tụ mô mỡ, nhất là vùng bụng. Đây không chỉ là nơi dự trữ năng lượng mà còn tiết ra những chất gây rối loạn nội tiết, thần kinh khi lượng mỡ dự trữ quá cao dẫn đến dư thừa. Những người có thần kinh bị tổn thương, đôi khi hormone leptin (nội tiết tố kiểm soát tình trạng no) bị rối loạn gây ra đề kháng leptin, không chỉ dẫn đến béo phì mà còn ảnh hưởng đến chức năng thần kinh cao cấp.
Người thừa cân, béo phì thường bị những rối loạn khuẩn đường ruột, tác động làm rối loạn trục ruột – não, ảnh hưởng đến những hoạt động khác nhau của não dẫn đến thoái hóa thần kinh. Thể tích của chất xám và độ dày của vỏ não ở những người béo phì giảm đi khi chỉ số BMI tăng cao, ảnh hưởng đến vấn đề nhận thức.
Béo phì cũng gây ra tình trạng viêm mạn tính trong cơ thể, trong đó có cả não, ảnh hưởng đầu tiên đến thần kinh vùng hạ đồi và một số vùng khác. Đây cũng là một trong những cơ chế dẫn đến bệnh Alzheimer.
Thạc sĩ bác sĩ Hoàng Thị Hồng Linh cho biết béo phì có liên quan đến hơn 200 biến chứng, ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể, trong đó có thần kinh.
Nhiều nghiên cứu về chất đồng vận GLP-1 cho thấy, thuốc GLP-1 RA có tác dụng chống viêm, chống oxy hóa giúp giảm viêm và stress oxy hóa trong não.
Tình trạng kháng insulin ở các vùng não quan trọng có liên quan đến suy giảm nhận thức, GLP-1 RA được chứng minh có khả năng vượt qua hàng rào máu não, tăng cường tín hiệu insulin có thể giúp duy trì chức năng tế bào thần kinh.
GLP-1 RA còn hỗ trợ sự sống sót của tế bào thần kinh và tăng cường độ dẻo của khớp thần kinh, tác động đến bệnh học Alzheimer có thể giúp duy trì chuyển hóa năng lượng và chức năng nhận thức, đặc biệt trong giai đoạn đầu của bệnh.
Qua các nghiên cứu, ở người tiểu đường type 2 hoặc béo phì, GLP-1 RA có liên quan đến giảm nguy cơ sa sút trí tuệ, hỗ trợ khả năng bảo vệ não. “Giảm cân có kiểm soát bằng GLP-1 là hướng có lợi cả về chuyển hóa và nhận thức, không gây hại như giảm cân không chủ ý ở người lớn tuổi”, bác sĩ Linh nói.
Tại hội thảo, tiến sĩ bác sĩ Lâm Văn Hoàng cho biết béo phì liên quan đến rất nhiều lĩnh vực, trong đó có sa sút trí tuệ. Không chỉ ở người cao tuổi, béo phì ở người trẻ cũng dễ bị sa sút trí tuệ, biểu hiện bằng sự thiếu tập trung, khả năng đọc hiểu chậm hơn người bình thường. Những nghiên cứu về GLP-1, béo phì và sa sút trí tuệ có thể phát triển sâu hơn thành những chẩn đoán nhanh tình trạng rối loạn nhận thức của người bệnh mắc béo phì.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
