Hiếu (11 tuổi) bị bóng đập vào mắt trái trong lúc đá bóng, bác sĩ chẩn đoán bong võng mạc.

Bác sĩ CKII Lê Thị Thanh Hải, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ), cho biết người bệnh đến khám ngay sau chấn thương, than đau nhức, đỏ mắt nhiều, đo thị lực mắt trái chỉ đếm ngón tay khoảng cách 3 m – thấp so với mức 1/10, trong khi mắt phải 10/10; đo nhãn áp mắt trái 34 mmHg, cao hơn bình thường 11-21 mmHg.

Kiểm tra bằng sinh hiển vi (kính phóng đại cấu trúc mắt) ghi nhận xuất huyết tiền phòng, khó quan sát đáy mắt. Hiếu được chỉ định uống thuốc, nhỏ thuốc hạ nhãn áp kết hợp thuốc chống viêm để kiểm soát, làm tan máu trong tiền phòng. Sau một ngày điều trị, nhãn áp về mức ổn định 16 mmHg, tình trạng xuất huyết được kiểm soát, bé được kiểm tra chuyên sâu bên trong mắt bằng siêu âm và chụp màu đáy mắt FO góc rộng để xác định vị trí tổn thương.

Kết quả ghi nhận mắt trái tổn thương nghiêm trọng, xuất huyết dịch kính, phù hoàng điểm, bong võng mạc; mắt phải ổn định. Hiếu được chẩn đoán mắt trái bong võng mạc một phần.

Theo bác sĩ Hải, bong võng mạc hậu quả nghiêm trọng của chấn thương. Lúc này, lớp võng mạc bong, tách khỏi vị trí ở đáy mắt, gây suy giảm thị lực, thậm chí mù lòa nếu không điều trị kịp thời.

“Khi quả bóng đập mạnh vào vùng mắt, nhãn cầu người bệnh chịu lực tác động đột ngột, làm biến dạng cấu trúc và tạo ra lực kéo giãn, dẫn đến rách võng mạc. Máu từ vết rách chảy vào dịch kính, gây phù hoàng điểm, đồng thời tích tụ dưới võng mạc, khiến lớp võng mạc dần bong khỏi thành mắt”, bác sĩ Hải lý giải. Đây là hệ quả nghiêm trọng do chấn thương, người bệnh cần cấp cứu y tế để bảo tồn thị lực.

Hiếu được chỉ định phẫu thuật dịch kính để loại bỏ máu trong buồng dịch kính và hàn gắn lại vết rách tại võng mạc; kết hợp uống thuốc, nhỏ thuốc kháng viêm nhằm kiểm soát phản ứng viêm, thúc đẩy quá trình hồi phục. Sau phẫu thuật, bé được hướng dẫn hạn chế vận động mạnh, cúi đầu xuống thấp để võng mạc ổn định, ngăn ngừa tái xuất huyết và các biến chứng sau phẫu thuật.

Tuy nhiên, bác sĩ cho biết phẫu thuật chỉ giúp hàn lại võng mạc và khôi phục cấu trúc giải phẫu của mắt, không thể tái tạo các tế bào thần kinh võng mạc đã bị tổn thương. Trường hợp của Hiếu được đánh giá nặng, võng mạc đã bong rộng và ảnh hưởng đến chức năng thị giác, do đó khả năng phục hồi thị lực tối đa bị hạn chế dù ca mổ thành công.

“Trong độ tuổi phát triển, giảm sút thị lực một bên mắt ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình học tập, sinh hoạt thường ngày của trẻ. Tiền sử chấn thương mắt còn khiến trẻ có nguy cơ mắc các bệnh bệnh như tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc các biến chứng khác ở võng mạc. Do đó, trẻ cần theo dõi thị lực lâu dài và kiểm tra mắt định kỳ để sớm phát hiện những bất thường để bảo tồn thị lực”, bác sĩ Hải nói.

Tái khám sau hai tuần, tình trạng mắt trái của Hiếu hồi phục, thị lực cải thiện lên mức 3/10. Bác sĩ lưu ý người bệnh cần tiếp tục tuân thủ phác đồ điều trị, tái khám đúng hẹn; đồng thời hạn chế các hoạt động gắng sức, chơi thể thao hoặc va chạm mạnh vào mắt trong thời gian hồi phục. Cần đến ngay bệnh viện nếu thấy xuất hiện các dấu hiệu như nhìn mờ, đau nhức mắt, hoặc mất thị lực đột ngột.

Bong võng mạc là biến chứng phổ biến do chấn thương mắt. Bệnh còn gặp ở người cận thị nặng, từng phẫu thuật mắt hoặc có tiền sử bong võng mạc ở mắt còn lại. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như nhìn thấy ruồi bày, cảm giác như có màn che, nhìn mờ hoặc mất thị lực đột ngột. Tùy theo nguyên nhân, mức độ và tình trạng, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.

Chấn thương mắt do va đập gặp phổ biến, nguy cơ cao gây bong, rách võng mạc, xuất huyết nội nhãn, đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp, tổn thương thần kinh thị giác, mù lòa, thậm chí vỡ nhãn cầu.

Bác sĩ Hải khuyến cáo khi bị chấn thương vùng đầu, mặt, mắt; đặc biệt có kèm theo dấu hiệu bất thường, cần đến cơ sở có chuyên khoa Mắt để được khám và điều trị sớm nhằm bảo tồn thị lực. Khi chơi thể thao hoặc làm việc ở môi trường tiềm ẩn rủi ro, nên sử dụng kính bảo hộ để tránh chấn thương.

*Tên người bệnh đã được thay đổi