Niêm mạc tử cung viêm nhiễm làm rối loạn tình trạng miễn dịch, suy giảm khả năng tử cung tiếp nhận phôi thai, dẫn đến thất bại làm tổ liên tiếp khi thụ tinh ống nghiệm.

“Tình trạng xảy ra phổ biến ở bệnh nhân vô sinh hiếm muộn từng thất bại chuyển phôi nhiều lần (nữ giới không mang thai thành công khi chuyển 1 hoặc 2 phôi chất lượng cao trong ít nhất 3 chu kỳ thụ tinh ống nghiệm (IVF), tuy nhiên khó chẩn đoán, phát hiện”, PGS.TS. BS Lê Hoàng, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội (IVF Tâm Anh) cho biết.

Như trường hợp chị Vân, 35 tuổi, mong con 7 năm, tiền sử mắc lao phổi năm 2020, làm thụ tinh ống nghiệm (IVF) tại 3 bệnh viện với 6 lần chuyển phôi nhưng đều sảy thai sớm hoặc thai sinh hóa. Còn chị Quyên, 40 tuổi, vô sinh 10 năm, trải qua 3 lần IVF tại Cộng hòa Liên bang Nga nhưng chưa từng một lần được cảm nhận cảm giác mang thai. Cả hai trường hợp đều được bác sĩ chẩn đoán vô sinh không rõ nguyên nhân.

Đến IVF Tâm Anh thăm khám, người bệnh được bác sĩ chỉ định nội soi buồng tử cung tìm nguyên nhân gây thất bại chuyển phôi nhiều lần. Kết quả cho thấy hai trường hợp niêm mạc tử cung bị phù, có sung huyết khu trú và lan tỏa. Bác sĩ lấy bệnh phẩm sinh thiết và xét nghiệm hóa mô miễn dịch, phát hiện có protein Syndecan-1 (CD138) trên bề mặt tế bào bạch cầu plasma – loại tế bào có chức năng tạo ra kháng thể chống lại nhiễm trùng. Kết luận nguyên nhân vô sinh do viêm niêm mạc tử cung mạn tính.

Đây là hai trong số nhiều trường hợp vô sinh do viêm niêm mạc tử cung đã điều trị tại IVF Tâm Anh. Nhóm nguyên nhân này chiếm khoảng 30% trường hợp vô sinh hiếm muộn tại IVF Tâm Anh. Thế giới và Việt Nam hiện chưa có nghiên cứu thống kê tỷ lệ vô sinh hiếm muộn do nguyên nhân này.

Theo PGS Lê Hoàng, viêm niêm mạc tử cung là bệnh nhiễm trùng mạn tính đặc trưng bởi tình trạng viêm dai dẳng của nội mạc tử cung, do vi khuẩn Escherichia coli, Enterococcus faecalis, Streptococcus agalactiae (chiếm khoảng 77,5% trường hợp), Mycoplasmae/Ureaplasma (chiếm 25%) và Chlamydia (chiếm 13%) gây ra.

Nữ giới từng can thiệp thủ thuật ở buồng tử cung như nạo hút thai, đặt hoặc lấy vòng tránh thai, nạo sinh thiết… nhưng không đảm bảo vô trùng; mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs), lao, nhiễm trùng âm đạo, viêm màng ối trong quá trình chuyển dạ hoặc nhiễm khuẩn sau sinh… có nguy cơ cao mắc bệnh.

PGS Lê Hoàng lý giải, tình trạng viêm nhiễm làm thay đổi trạng thái miễn dịch của tử cung bằng cách tăng tổng hợp tế bào miễn dịch lipopolysaccharide. Từ đó khiến tử cung suy giảm khả năng tiếp nhận phôi thai hoặc không thể đảm bảo chức năng cho phôi thai làm tổ và tiếp tục phát triển.

Tuy vậy bệnh thường diễn tiến âm thầm, hầu hết trường hợp không bộc lộ bất kỳ triệu chứng nào. Trường hợp ít gặp, người bệnh có thể có các triệu chứng lâm sàng không đặc hiệu, dễ gây nhầm lẫn với bệnh lý khác như đau vùng chậu, rối loạn kinh nguyệt, ra khí hư, khó chịu ở đường tiêu hóa.

Để chẩn đoán xác định, bác sĩ cần tiến hành thăm khám sức khỏe tổng thể và vùng chậu, quan sát bụng, tử cung, cổ tử cung. Sau đó chỉ định người bệnh thực hiện một số xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết.

Trong đó, kỹ thuật soi buồng tử cung được xem là phương pháp tối ưu nhất. Can thiệp dùng dụng cụ nhỏ, tinh xảo, ít xâm lấn giúp phát hiện những tổn thương siêu nhỏ, sinh thiết chính xác nơi nghi ngờ có tổn thương với độ rộng chỉ 1-2mm. Kết hợp với kỹ thuật xét nghiệm công nghệ cao như hóa mô miễn dịch, bác sĩ có thể phát hiện ra các dấu ấn sinh học của bệnh mà phương pháp xét nghiệm thông thường không làm được.

Tại IVF Tâm Anh, thủ thuật này được thực hiện ngay tại phòng khám mà không phải chuyển xuống phòng mổ, với kết quả chính xác hơn, rút ngắn thời gian thăm khám và lưu viện.

PGS Lê Hoàng cho biết, bệnh có thể điều trị dứt điểm bằng kháng sinh. Với các trường hợp đang thực hiện hỗ trợ sinh sản, các quy trình IVF sau điều trị vẫn diễn ra như chu kỳ IVF thông thường.

Trường hợp chị Vân, sau quá trình kích trứng, chọc hút trứng, thụ tinh trong ống nghiệm và nuôi cấy phôi trong hệ thống tủ time-lapse tích hợp AI, vợ chồng thu được 1 phôi ngày 3 và 3 phôi ngày 5. Những phôi thai này được trữ đông, trong khi người mẹ bước vào hành trình điều trị tình trạng viêm niêm mạc tử cung. Bác sĩ chỉ định chị Vân dùng kháng sinh trong vòng 14 ngày. Quá trình kiểm tra thấy tử cung đạt đủ điều kiện, chị được dùng thuốc chuẩn bị niêm mạc theo phác đồ cá thể hóa.

Tháng 6/2024, bác sĩ chuyển 1 phôi ngày 5 vào buồng tử cung giúp chị có thai ngay. Tuần 12 thai kỳ, chị có triệu chứng dọa sảy, phải nằm viện theo dõi điều trị 6 tháng tại Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Đầu năm 2025, vợ chồng hạnh phúc đón con trai nặng 2,9kg chào đời.

Còn chị Quyên, dù chọc hút thu được nhiều trứng trưởng thành nhưng vợ chồng lớn tuổi, chất lượng trứng và tinh trùng suy giảm, vợ chồng chỉ thu được 2 phôi ngày 5 sàng lọc di truyền tiền làm tổ (PGT) có kết quả bình thường. Sau khi điều trị tình trạng viêm ổn định, tháng 5/2024, bác sĩ chuyển 1 phôi vào buồng tử cung. Chị Quyên thành công mang thai, sinh 1 bé gái khỏe mạnh hồi cuối năm 2024.

PGS Lê Hoàng cho biết, thất bại làm tổ liên tiếp ảnh hưởng đến khoảng 10% cặp vợ chồng làm IVF. Nguyên nhân gây ra tình trạng này rất đa dạng, bao gồm chất lượng phôi, bất thường buồng tử cung và niêm mạc tử cung, sự tương tác giữa phôi và niêm mạc tử cung.

Trong đó, khả năng tiếp nhận phôi của niêm mạc tử cung bị suy giảm ước tính chiếm tới hai phần ba số trường hợp phôi làm tổ không thành công. Ngoài ra, độ tuổi và một số bệnh lý nền của người phụ nữ như rối loạn chức năng nội tiết hoặc huyết khối, rối loạn miễn dịch cũng ảnh hưởng đến tỷ lệ làm tổ.

“Việc khắc phục được tình trạng thất bại làm tổ liên tiếp đến nay vẫn là những thách thức hấp dẫn trong lĩnh vực y học sinh sản. Để tìm ra nguyên nhân ngoài yêu cầu về trình độ, kỹ năng, kinh nghiệm của bác sĩ rất cần đến yếu tố trang thiết bị hiện đại”, PGS Lê Hoàng nhận định.

Tại IVF Tâm Anh, với chiến lược điều trị trúng đích các nguyên nhân gây vô sinh hiếm muộn, thất bại làm tổ liên tiếp theo phác đồ cá thể hóa, công nghệ nuôi cấy phôi hiện đại kết hợp các xét nghiệm sàng lọc phôi, phân tích độ tiếp nhận của niêm mạc tử cung (ERA test)… giúp bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị hợp lý, tiết kiệm thời gian, chi phí, tăng cơ hội có con thành công.

Thống kê năm 2024 cho thấy, tỷ lệ IVF thành công tại đây trung bình đạt 78.7%, với trường hợp dưới 28 tuổi là 84.8%. Trong đó khoảng 65% là bệnh nhân lớn tuổi (trên 37 tuổi), hiếm muộn lâu năm, thất bại chuyển phôi nhiều lần.

20h thứ Ba, 11/3/2025, các bác sĩ IVF Tâm Anh TP HCM sẽ tư vấn trực tuyến về “Thất bại chuyển phôi & các kỹ thuật hiện đại tối ưu tỷ lệ IVF thành công”. Chương trình được phát sóng trên fanpage VnExpress và Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Quý khách có thể gửi câu hỏi bằng cách liên hệ tổng đài 028 7102 6789 hoặc 093 180 6858 (TP.HCM) / 024 7106 6858 hoặc 024 3872 3872 (Hà Nội).