Có biểu hiện mắt lác bất thường, bé Thùy (TP.HCM) được phát hiện viễn thị hơn 7 độ mỗi mắt, nguy cơ cao biến chứng nhược thị.

2 năm trước, bé Thùy thỉnh thoảng có dấu hiệu lác mắt nhẹ. Tình trạng lác biểu hiện rõ hơn, bé được đưa đi kiểm tra chuyên sâu tại Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ).

Bác sĩ CKII Lê Thị Thanh Hải cho biết biểu hiệu lác ở bé Thùy không liên tục – lúc có lúc không, lác trong luân phiên ở hai mắt. Sau khi nhỏ liệt điều tiết (thuốc giãn đồng tử tạm thời), kết hợp soi bóng đồng tử để đo khúc xạ, bé được xác định viễn thị 7,5 độ ở mắt phải; 7,25 độ ở mắt trái – mức độ nặng ở trẻ em.

Theo bác sĩ Hải, đây là trường hợp viễn thị bẩm sinh, tật khúc xạ xuất hiện ngay từ khi trẻ chào đời. Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này có thể do di truyền – bố, mẹ hoặc cả hai bị viễn thị, đột biến gen, hoặc liên quan đến một số hội chứng bẩm sinh. Mẹ bé Thùy cho biết ba của bé bị viễn thị hơn 4 độ, đây có thể là yếu tố làm tăng nguy cơ mắc tật khúc xạ ở trẻ.

Viễn thị xảy ra do trục nhãn cầu mắt quá ngắn hoặc giác mạc quá phẳng, khiến ánh sáng hội tụ ở sau võng mạc, thay vì đúng trên võng mạc; làm mắt khó nhìn những vật thể ở gần, trong khi vẫn nhìn rõ vật thể ở xa.

Mắt trẻ phải điều tiết liên tục để nhìn rõ, theo thời gian làm hai mắt mất cân bằng, dẫn đến lác, thường sẽ biểu hiện gián đoạn như trường hợp của Thùy. Khi bị lác, một mắt có thể nhìn thẳng, mắt còn lại nhìn về các hướng khác nhau: lên, xuống, trái, phải. Đồng thời, mắt lác có thể làm trầm trọng thêm tật viễn thị, gây ảnh hưởng đến thị lực cũng như quá trình phát triển của trẻ.

“Mắt viễn thị cao độ ở trẻ em nếu không được điều trị sớm có thể gây nhược thị hoặc lác kéo dài”, bác sĩ Hải nói.

Bé Thùy được chỉ định đeo kính đúng độ viễn thị để đảm bảo nhìn rõ, giảm nhu cầu điều tiết giúp hạn chế mắt lác tiến triển. Đồng thời bé được hướng dẫn thực hiện các bài tập hỗ trợ điều trị lác tại nhà. Bác sĩ Hải cho biết mắt lác càng phát hiện và điều trị muộn thì khả năng phục hồi càng giảm; sau điều trị, bệnh vẫn có nguy cơ tái phát.

Viễn thị nặng như Thùy còn có nguy cơ bị nhược thị – tình trạng não sử dụng mắt khỏe và dần “bỏ qua” mắt yếu, khiến thị lực suy giảm. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, nhược thị có thể gây giảm thị lực vĩnh viễn.

Tái khám sau 3 tháng, Thùy không còn lác mắt, thị lực khi đeo kính đạt 6/10. Bác sĩ cho biết thị lực bé có thể tiếp tục cải thiện theo thời gian, khả năng phục hồi tốt.

Thùy cần tái khám đúng hẹn để đảm bảo đeo kính đúng độ, theo dõi thị lực để phát hiện sớm nhược thị. Bố mẹ cần quan sát kỹ càng, khi thấy bé than mỏi mắt, nhìn mờ dù đeo kính, đau đầu, hay nheo mắt, đảo mắt, cần đến bệnh viện có chuyên khoa Mắt để được điều trị kịp thời.

Mắt lác gặp phổ biến ở trẻ em, có thể xuất hiện xuyên suốt cuộc đời hoặc trong một giai đoạn nhất định. Tình trạng này khó có thể tự khỏi, gây mỏi mắt, giảm thị lực, nhìn nhận sai lệch về sự vật, mất nhận thức về chiều sâu. Lác mắt thường liên quan đến tật khúc xạ, yếu tố bẩm sinh, di truyền; một số trường hợp do tổn thương dây thần kinh sọ não hoặc bệnh não úng thủy.

Trẻ có tật khúc xạ nặng kèm mắt lác có nguy cơ cao bị nhược thị, chậm phát triển hoặc mắc các bệnh toàn thân khác. Tùy theo mức độ, trẻ có thể được chỉ định đeo kính gọng, kính áp tròng mềm hoặc kính áp tròng chỉnh hình giác mạc ban đêm (Ortho-K) để điều trị viễn thị, mắt lác. Khi lác không cải thiện bằng các phương pháp bảo tồn, bác sĩ sẽ cân nhắc phẫu thuật để đưa hai mắt về đúng vị trí.

Bác sĩ Hải khuyến cáo trẻ em từ 0 tuổi cần kiểm tra mắt để tầm soát tật khúc xạ và phát hiện sớm các bất thường hoặc các bệnh mắt bẩm sinh. Việc can thiệp sớm giúp tăng hiệu quả điều trị, hạn chế nguy cơ biến chứng, đảm bảo thị lực và quá trình phát triển toàn diện của trẻ.

*Tên nhân vật đã được thay đổi