Long (13 tuổi, TP.HCM) thừa cân béo phì từ nhỏ, nặng 100kg, nay bị cường insulin gây hạ đường huyết, run rẩy, chóng mặt, cồn cào.

Gần đây, Long luôn thấy mệt mỏi, uể oải, khó tập trung. Đỉnh điểm, sau khi ăn bữa trưa, đột nhiên Long vã mồ hôi, da tái nhợt, run rẩy, chóng mặt, hoa mắt, tim đập nhanh phải đưa đi cấp cứu. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ), Long được chẩn đoán hạ đường huyết cấp trên nền bệnh béo phì nặng.

Chỉ số đường huyết hạ thấp, dưới 3,9 mmol/L (bình thường từ 3,9 – 5,5 mmol/L) đồng thời có dấu hiệu tăng huyết áp, phải truyền dung dịch glucose để ổn định thể trạng. Đồng thời, bác sĩ khuyến nghị gia đình cần giảm cân cho Long, tránh các tác hại nặng hơn của béo phì.

TS.BS Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết khi đến khám giảm cân, Long nặng 103kg, béo phì mức độ nặng nhất, lượng mỡ trong cơ thể chiếm đến 60%. Mỡ nội tạng tích tụ quá nhiều đã khiến Long bị cường insulin – tình trạng tuyến tụy sản xuất quá nhiều insulin để bù đắp cho sự kháng insulin của các tế bào. Tăng insulin máu do kháng insulin là hiện tượng phổ biến ở trẻ em và thanh thiếu niên béo phì.

Các dấu hiệu như thường xuyên cảm thấy đói, thèm ăn đồ ngọt ngay cả sau khi vừa ăn xong, mệt mỏi, thiếu tập trung, huyết áp cao là biểu hiện đặc trưng của rối loạn chuyển hóa do cường insulin. Insulin cao đột ngột có thể gây hạ đường huyết sau bữa ăn, dẫn đến run rẩy, chóng mặt, cồn cào, tim đập nhanh, vã mồ hôi, nặng hơn có thể dẫn đến co giật, hôn mê.

Cường insulin kéo dài là tiền đề của nhiều bệnh nghiêm trọng như tiểu đường type 2, tim mạch, cao huyết áp, gan nhiễm mỡ, tăng nguy cơ bệnh gout và ung thư.

Sau khi thăm khám, bác sĩ đã xây dựng phác đồ điều trị đa mô thức cho Long gồm dinh dưỡng cân bằng, vận động phục hồi và điều trị nội tiết bằng cách sử dụng thuốc giúp kiểm soát cân nặng. “Trẻ em chưa hoàn thiện về mặt phát triển nhận thức và điều tiết cảm xúc, do đó không thể đạt hiệu quả điều trị nếu chỉ đơn thuần áp dụng chế độ ăn – vận động – thuốc mà bỏ qua yếu tố cảm xúc, hành vi và mối quan hệ gia đình”, bác sĩ Hoàng nói và cho biết thêm, cha mẹ cần đồng hành cùng con trong quá trình giảm cân.

Trước hết, cha mẹ Long cần loại bỏ đồ uống có đường, thực phẩm chế biến sẵn, dựa trên tư vấn của chuyên viên dinh dưỡng để xây dựng khẩu phần ăn đủ dưỡng chất, không kiêng khem để ổn định đường huyết cho trẻ. Thay vì chia phần ăn riêng cho con dễ gây mặc cảm và cảm giác bị kỳ thị, cả nhà đã cùng thay đổi thực đơn gia đình, để Long không cảm thấy “ăn kiêng” là hình phạt.

Long được hướng dẫn tập luyện bằng các hình thức nhẹ nhàng như đi bộ, đạp xe cùng người thân giúp nâng cao thể lực mà không gây áp lực lên khớp, cũng như tạo sự vui vẻ, hứng thú khi vận động.

Hai tháng sau điều trị, Long giảm 6kg, chủ yếu là giảm mỡ thừa, không có tình trạng mất nước. Bác sĩ Hoàng nhận định đây là số cân nặng giảm phù hợp, bởi mục tiêu của phác đồ điều trị béo phì dành cho trẻ ở lứa tuổi dậy thì không phải nhằm giảm cân thật nhanh mà cần đặt mục tiêu an toàn, đảm bảo tăng trưởng chiều cao và phát triển trí tuệ. Long tiếp tục được tái khám và giảm 2-4kg mỗi tháng cho tới khi đạt được cân nặng mục tiêu 70kg.

Bác sĩ Hoàng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh nhấn mạnh, cha mẹ là yếu tố quyết định trong thành công điều trị béo phì ở trẻ nhỏ. Cha mẹ cần đồng hành, cùng con đặt các mục tiêu ngắn hạn, tạo cảm giác an toàn cho trẻ. “Phác đồ điều trị đa mô thức không chỉ hỗ trợ giảm cân hiệu quả hơn mà còn giúp trẻ hình thành một mối quan hệ lành mạnh với bản thân, với thực phẩm và gia đình. Đây là yếu tố then chốt để duy trì cân nặng ổn định và tránh tái phát trong tương lai”, bác sĩ Hoàng nói.

*Tên người bệnh đã thay đổi