Hà Nội – Anh Khoan, 43 tuổi mắc chứng ngưng thở khi ngủ, được nội soi xác định vị trí gây tắc nghẽn đường thở và phẫu thuật cùng lúc, điều trị dứt điểm trong một lần.

Anh Khoan thường xuyên ngủ ngáy, đau họng, ngạt mũi phải dùng thuốc xịt mũi kéo dài, kèm mệt mỏi và buồn ngủ ban ngày. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, nội soi ghi nhận niêm mạc họng đỏ và nhiều dịch, cuốn mũi nề, quá phát, gai vách ngăn, amidan quá phát, eo họng hẹp và sụp màn hầu. Anh được chẩn đoán viêm họng trên nền viêm amidan quá phát, trào ngược dạ dày – thực quản và hẹp đường thở vùng họng. Đo đa ký giấc ngủ xác định anh mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ. Do không béo phì nhưng người bệnh có nhiều bất thường cấu trúc vùng mũi họng, đặc biệt là amidan – vùng eo họng và màn hầu nên bác sĩ nghi ngờ đây là nguyên nhân gây hẹp, tắc đường thở khi ngủ.

Theo ThS.BS Trần Thị Hoa, Khoa Tai Mũi Họng, nội soi khi người bệnh tỉnh, các cơ vùng hầu họng vẫn duy trì trương lực cơ nên đường thở tương đối thông thoáng và ổn định hơn. Khi ngủ, trương lực cơ giảm khiến màn hầu, thành bên họng, đáy lưỡi hoặc nắp thanh môn có thể thay đổi vị trí, xẹp xuống và gây tắc nghẽn. Vì vậy, nội soi khi tỉnh có thể chưa xác định đầy đủ vị trí và cơ chế tắc nghẽn xảy ra trong lúc ngủ.

Để đánh giá chính xác hơn, bác sĩ thực hiện nội soi đường hô hấp trên trong giấc ngủ tạo ra bằng thuốc (DISE). Đây là kỹ thuật sử dụng lượng thuốc gây ngủ tối thiểu nhằm tránh tình trạng giãn cơ hoàn toàn, tạo trạng thái ngủ tương đối giống giấc ngủ tự nhiên. Sau đó, bác sĩ đưa ống nội soi mềm qua đường mũi để quan sát trực tiếp đường thở ở nhiều tầng từ tiền đình mũi, van mũi, trong hốc mũi, cửa mũi sau, màn hầu, thành bên họng đến đáy lưỡi, nắp thanh môn, đồng thời xác định vị trí, mức độ và kiểu hình xẹp của đường thở. Sau khi đã khảo sát kỹ toàn bộ đường thở và xác định vị trí tắc nghẽn, các bác sĩ tiến hành phẫu thuật can thiệp trực tiếp vào các vị trí đã xác định. Lúc này, người bệnh sẽ được gây mê sâu và sử dụng các thuốc giãn cơ cần thiết.

Ở anh Khoan, DISE ghi nhận màn hầu xẹp xuống khi người bệnh ngủ, làm lòng họng đã hẹp càng thu hẹp thêm. Đồng thời, hai amidan lớn chiếm chỗ, làm lòng họng càng hẹp hơn, khiến đường thở bị bít lại, đặc biệt trong thì hít vào, từ đó gây ra các cơn ngưng thở lặp lại trong đêm mức độ nặng.

Ngay sau khi xác định vị trí tắc nghẽn bằng DISE, anh Khoan được xử lý đồng thời các nguyên nhân trong cùng một lần gây mê: cắt amidan bằng công nghệ Coblator và chỉnh hình màn hầu – lưỡi gà, giúp giải phóng lòng họng bị amidan quá phát chiếm chỗ, mở rộng vùng eo họng và hạn chế màn hầu sụp xuống khi ngủ. Nhờ kết hợp DISE với can thiệp ngay trong cùng cuộc gây mê, người bệnh không phải trải qua thêm một lần gây mê, đồng thời các bác sĩ có thể điều trị tập trung xử lý đúng các cấu trúc gây cản trở đường thở, hạn chế những can thiệp không cần thiết.

Sau phẫu thuật, anh Khoan được theo dõi tại Khoa Tai Mũi Họng. Các lần tái khám ghi nhận vùng amidan và màn hầu tiến triển theo quá trình lành thương, giả mạc bong dần, chỉ tiêu từng phần. Người bệnh hết ngủ ngáy,. không còn há miệng để thở, buổi sáng ngủ dậy không còn mệt mỏi, buồn ngủ và tập trung tốt hơn trong công việc

ThS.BS Trần Thị Hoa khuyến cáo, ngáy to kéo dài không nên được xem đơn thuần là thói quen, đặc biệt khi đi kèm thở rít khi ngủ, thường xuyên thức giấc, ngủ không sâu, đau đầu khi thức dậy hoặc buồn ngủ nhiều vào ban ngày. Đây có thể là những dấu hiệu gợi ý hội chứng ngưng thở khi ngủ.

Đặc biệt với người bệnh có chỉ số BMI dù không cao, nhưng có chỉ số vòng cổ lớn hoặc bị béo bụng đều cần được tầm soát ngưng thở khi ngủ và nội soi đánh giá đường thở khi có chỉ định. Trường hợp xác định mắc ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, việc đánh giá chính xác vị trí và cơ chế tắc nghẽn, trong đó DISE có thể cung cấp thông tin trực tiếp khi người bệnh đang ở trạng thái ngủ, giúp bác sĩ lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

*Tên người bệnh đã được thay đổi